Numerus - Vicipaedia

# Numerus

### E Vicipaedia

Huc articulus est de numeri in linguae. Pro numerus grammatice, vide Numerus (Grammatica).

Numeri Mayorum indorum a Americam meridionalem.

Numerus (i, m.) est multitudo ex unitatibus constituta. Nam unum semen numeri esse, non numerum. Numero nummus nomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum indidit.

## [recensere] Otium etymologicum

Unus a Graeco nomen trahit; Graeci enim unum ενα dicunt: sic duo et tres, quos illi `duo` et `tria` appellant. Quattuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro aspiratione S ponimus. Inde est pro `hex` sex, et pro `hepta` septem, sicut pro `herpillo` herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi `ennea`, nos novem: illi `deka`, nos decem.

Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam `desmos` coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, V pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta.

Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata littera `myriada` vocant.

De etymologiarum libro III Isidori Hispalensis

## [recensere] Numeri Latini

    arab. rom.
       0        nullus nulla nullum ==> Lingua Theodisca: Null
       1  I     unus una unum     primus prima primum
       2  II    duo duae duo      secundus secunda secundum
       3  III   tres tria         tertius
       4  IV    quattuor          quartus
       5  V     quinque           quintus
       6  VI    sex               sextus
       7  VII   septem            septimus
       8  VIII  octo              octavus
       9  IX    novem             nonus
      10  X     decem             decimus
      11  XI    undecim           undecimus
      11  O     undecim           (O rarum scriptum)
      12  XII   duodecim          duodecimus
      13  XIII  tredecim          tertius decimus
      14  XIV   quattuordecim     quartus decimus
      15  XV    quindecim         quintus decimus
      16  XVI   sedecim           sextus decimus
      17  XVII  septendecim       septimus decimus
      18  XVIII duodeviginti      duodevicesimus
      19  XIX   undeviginti       undevicesimus
      20  XX    viginti           vicesimus
      21  XXI   unus et viginti   unus et vicesimus
                viginti unus      vicesimus primus
      22  XXII  duo et viginti    alter et vicesimus
                viginti duo       vicesimus alter
      30  XXX   triginta          tricesimus
      40  XL    quadraginta       quadragesimus
      40  F     quadraginta       (F rarum scriptum)
      50  L     quinquaginta      quinquagesimus
      50  K     quinquaginta      (K rarum scriptum)
      60  LX    sexaginta         sexagesimus
      70  LXX   septuaginta       septuagesimus
      70  S     septuaginta       (S rarum scriptum)
      80  LXXX  octoginta         octogesimus
      80  R     octoginta         (R rarum scriptum)
      90  XC    nonaginta         nonagesimus
      90  N     nonaginta         (N rarum scriptum)
     100  C     centum            centesimus
     150  CL    centum quinquaginta
     150  Y     centum quinquaginta (Y rarum scriptum)
     160  CLX   centum sexaginta
     160  T     centum sexaginta  (T rarum scriptum)
     200  CC    ducenti, -ae, -a  ducentesimus
     200  H     ducenti           (H rarum scriptum)
     250  CCL
     250  E                       (E rarum scriptum)
     300  CCC   trecenti, -ae, -a trecentesimus
     300  B     trecenti          (B rarum scriptum)
     400  CCCC  quadringenti, -ae, -a quadringentesimus
     400  G vel P
     500  D     quingenti, -ae, -a quingentesimus
     500  A vel Q
     600  DC    sescenti, -ae, -a sescentesimus
     700  DCC   septingenti, -ae, -a septingentesimus
     800  DCCC  octingenti, -ae, -a  octingentesimus
     900  CM    nongenti, -ae, -a nongentesimus
    1000  M     mille             millesimus
    2000  MM    duo milia         bis millesimus
    2000  Z
    3000  MMM   tria milia        ter millesimus    ter milliens
    4000  MMMM  quattuor milia    quater millesimus
    5000     V  quinque milia
    10000    X  decies milia, decem milia
    100000   C  centies milia, centum milia
    1000000  M  milies milia, decies centena milia

## [recensere] Quotiens

       1 x = semel
       2 x = bis
       3 x = ter
       4 x = quater
       5 x = quinquiens (etiam quinquies scriptum, sed non saepe)
       6 x = sexiens (etiam sexies)
       7 x = septiens (etiam septies)
       8 x = octiens (etiam octies)
       9 x = noniens
      10 x = deciens
     100 x = centiens
     500 x = quingentiens
    1000 x = miliens

    sexiens milia est sex multiplicatur cum mille, arabica 6 x 1000 = 6 000.
    miliens sena est mille multiplicatur cum sex, arabica 1000 x 6 = 6 000.

    Linea super numerum indicat miliens

    CLXI = miliens CLXI = 161 x 1000 = 161 000

    Linea super numerum et lineae verticales indicant centiens milia

    |LVI| = centiens milia LVI = 56 x 100 x 1000 = 5 600 000 (lege: quinquagiens sexiens centena milia)

## [recensere] Exempla numerorum magnorum (Res gestae divi Augusti)

- Sestertium = mille sestertiae
- Sestertium quater miliens = 4 x 1000 x 1000 sest. = 4 000 000 sestertiae
- Sestertium miliens et quingentiens = 1 000 000 + 500 000 = 1 500 000 sestertiae
- Denarium sexiens miliens. = 6 x 1000 x 1000 denarii = 6 000 000 denarii (summa pecuniae quam dedit vel in aerarium vel Plebei Romanae vel dimissis militibus)

## [recensere] Vide etiam

- Numeri Romani
- Numerus (grammatica)
- nomina permagnorum numerorum
- scalae longae et breves

## [recensere] Nexus externi

- http://www.diaware.de/html/roemzahl.html (theodisce)
- http://www.jessiegietl.com/Latinnum.html (anglice)
- http://www.osirusonline.com/numerals.html (anglice)

Receptum de "http://la.wikipedia.org../../../n/u/m/Numerus.html"

Categoriae: Lingua Latina | Mathematica | Numeri

##### Views

- Res
- Disputatio
- Emendatio recentissima

##### Quaerere

##### Aliae linguae

- English
- English
- English
- English
- English
- English
- English
- English
- English
- English
- English
- English
- Deutsch