Старомакедонски јазик - Википедија

# Старомакедонски јазик

### Од Википедија, слободна енциклопедија

Антички македонски јазик
Се зборува во: | Македон (изумрен јазик)
Изумирање: | Се користел сè до раниот 1 милениум
Јазична група: | Индоевропска (?) Антички македонски јазик
Јазични кодови
ISO 639-1: | нема
ISO 639-2: | `-`
ISO/DIS 639-3: | `xmk` Белешка: Оваа статија содржи ИФА-фонетски знаци во Уникод.

Античкиот македонски јазик бил јазикот на античките македонци. Бил зборуван во Македон за време на 1 милениум п.н.е., и се верува дека останал сè до раниот период од нашата ера, веројатно до 5-тиот век. Се верува дека се зборувал во континенталните делови на државата.

Информациите за овој јазик се многу оскудни заради тоа што не постојат зачувани текстови кои неоспорно се напишани на овој јазик, иако од антички извори имаме збир на македонски зборови, главно од написи на монети, и од 5-тиот век, лексиконот на Хесикиј Александриски, кој содржи 700 зборови и имиња.

## [уреди] Карактеристики

Како што рековме, многу малку се знае за овој јазик. Тоа што се знае е изведено само од зборовите кои ги имаме. Тука можеме да видиме гласовни преломувања карактеристични за протоиндоевропскиот јазик (ПИЕ), напишани како β, γ, δ за разлика од сите грчки дијалекти кај кои се нечујни, сведени на φ, χ, θ.

- Македонскиот збор δανός дáнос ('смрт', од протоиндоевропскиот (ПИЕ) *dhenh2- 'напуштање'), споредено со обичниот грчки збор θάνατος тáнатос
- Македонскиот збор ἀβροῦτες аброутес или ἀβροῦϜες аброувес за разлика од обичниот грчки збор ὀφρῦς офрус или 'веѓи'
- Македонскиот збор Βερενίκη Береникē за различа од обичниот грчки збор Φερενίκη Ференикē, 'победоносен'
- ἄδραια адраја ('bright weather'), за разлика од обичниот грчки збор αἰθρία аитриа, од ПИЕ *h2aidh-
- βάσκιοι бáскиои ('називи'), од ПИЕ *bhasko
- Според Хдт. 7.73 (ц. 440 п.н.е.), македонците велеле дека григијците биле наречени Бригои пред да мигрираат од Тракија во Анадолија (околу 1200 п.н.е.).
- μάγειρος мáгеирос ('месар') бил позајмен од дорскиот во атичкиот. Виторе Писани вели дека овој збор е од првобитно македонско потекло, кој изгледал вака: μάχαιρα мáхаира ('нож', <ПИЕ *magh-, 'борење')

Истиот третман може да се види во другите палеобалкански јазици, како на пр. фригискиот бекос ('леб'), илирскиот багарон ('топол'), но атичкиот φώγω фōгō ('пече'), сите од ПИЕ *bheh3g-. Бидејќи сите ови јазици ни се познати преку грчката азбука, која нема знаци за гласовни аспирации, не се знае дали деаспирацијата навистина се случила, или β, δ, γ биле земени како најблиските букви за изразување на гласовните аспирати.

Историја на грчкиот јазик (видете исто така: Грчко писмо)

Прото-грчки (ц. 2000 п.н.е.)

Микенски (ц. 1600–1100 п.н.е.)

Старогрчки (ц. 800–300 п.н.е.)
Дијалекти:
Еолски, Аркадокипарски,
Атички, Дорски, Јонски

Коински (од ц. 300 п.н.е.)

Средновековен (c. 330–1453)

Современ грчки јазик (од 1453) Дијалекти: Кападокиски, Кипарски, Демотски, Грико, Катаревуса, Понтски, Цаконски, Јевански

Доколку γοτάν готáн ('прасе') е сродно на *gwou ('стока'), тогаш ова индицира на лабиоверларите биле или недопрени, или се споиле со веларите, за разлика од грчкиот третман (атички βοῦς боус). Меѓутоа вакви деривати, не се непознати во грчките дијалекти; споредете го дорскиот (спартански) збор γλεπ- глеп- за обичен грчки βλεπ- блеп-, како и за дорски γλάχων глáchōn and јонски γλήχων глēхōн од обичен грчки βλήχων блēхōн.[1]

Ред примери укажуваат на тоа дека веларните со време станале безгласни, особено при почетокот на зборовите: κάναδοι кáнадои, 'челуст' (<ПИЕ *genu-); κόμβους кóмбус, 'катници' (<ПИЕ *gombh-); во рамките на зборовите: ἀρκόν аркóн (атички ἀργός аргóс); македонскиот топоним Акесаменаи, од пиеријанското име Акесаменос (ако Akesa- се изведе од грчкиот збор агасомаи, агамаи, „вчудоневидува“; споредете го тракиското име Агасаменос).

### [уреди] Толкувања

Античкиот македонски јазик не само што бил засебен јазик од грчкиот, туку доаѓа од сосема друга индоевропска гранка на јазици, различна од хеленската група. Јазикот не бил особено близок на грчкиот. Географски, јазикот одсекогаш се зборувал на Балканот, помеѓу Илирија на запад и Тракија на исток.

Некои лингвисти имаат хипотеза дека лингвистички, македонскиот бил некаде помеѓу илирскиот и тракискиот јазик - еден вид на средина која ги поврзувала двете. Оваа хипотеза е многупати оспорена со силни докази против неа.

Во секој случај, во античкиот македонски јазик има зборови кои немаат паралела во грчкиот, но имаат во другите индоевропски јазици. Постојат и зборови кои немаат никаква паралела во ниеден друг јазик, и веројатно се од прединдоевропско потекло.

Некои лингвисти го сметаат античкиот македонски јазик за дијалект на старогрчкиот или пак за засебен јазик во рамките на хеленската група на јазици. Ова се разбира, е мошне дискутабилно.

## [уреди] Видете исто така

- Македон
- Грчки јазици, Старогрчки јазик или Грчки јазик
- Палеобалкански јазици
  - Фригиски јазик
  - Тракиски јазик
  - Пајонски јазик

Преземено од "http://mk.wikipedia.org../../../%D1%81/%D1%82/%D0%B0/%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA.html"

Категории: Статии со ИФА | Хеленски јазици и дијалекти | Индоевропски јазици | Палео-балкански јазици

##### Views

- Статија
- Разговор
- Тековна верзија

##### Пребарај

##### Други јазици

- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Español
- Français
- Italiano
- Nederlands
- Polski
- Português
- Svenska