Beryllium - Wikipedia

# Beryllium

### Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket

4 | Litium ← Beryllium → Bor
↑ Be ↓ Mg
Heile tabellen

Generelle eigenskapar
Namn, kjemisk symbol, atomnummer | Beryllium, Be, 4
Kjemisk serie | Jordalkalimetall
Gruppe, periode, blokk | 2, 2, s
Tettleik, hardleik | 1850 kg/m3, 5,5 (ikkje SI)
Utsjånad | Stålgrått
Atomeigenskapar
Atommasse | 9,012182 u (ikkje SI)
Atomradius (berekna) | 105 (112) pm
Kovalent radius | 90 pm
Ioneradius | 31 pm (ladning: +2)
van der Waals radius | (?) pm
Elektronkonfigurasjon | [He]2s2
Elektron per energinivå | 2, 2
Oksidasjonstrinn (oksid) | +2 (amfotært)
Krystallstruktur | Heksagonal
Fysiske eigenskapar
Tilstandsform | Fast stoff
Smeltepunkt | 1560 K (1287°C)
Kokepunkt | 2742 K (2469°C)
Molart volum | 4,87 cm3/mol
Fordampingsvarme | 297 kJ/mol
Smeltevarme | 11,71 kJ/mol
Damptrykk | 10 Pa ved 1608 K
Ljodfart | 12870 m/s ved 25°C
Diverse eigenskapar
Elektronegativitet | 1,57 (Paulings skala)
Spesifikk varmekapasitet | 1825 J/(kg·K)
Elektrisk konduktivitet | 28,1 MS/m
Termisk konduktivitet | 200 W/(m·K)
Ioniseringspotensial | 899,5 kJ/mol 1757,1 kJ/mol 14849 kJ/mol
Mest stabile isotopar

Iso- top | Naturleg førekomst | Halverings- tid (ikkje SI) | NM | NE MeV (ikkje SI) | NP
--- | --- | --- | --- | --- | ---
7Be | (kunstig) | 53,12 døgn | ε γ | (?) 0,556 | 7Li –
9Be | 100% | (stabilt)
10Be | (spor) | 1,51 mill. år | β | 0,556 | 10B

SI-einingar og STP er brukt unntatt der det er avmerka

Beryllium er eit grunnstoff med atomnummer 4 og kjemisk symbol Be. Beryllium er eit jordalkalimetall som er stålgrått, sterkt og lett, men skjørt.

## [endre] Særskilde kjenneteikn

Beryllium er eitt av lettmetalla som har dei høgast smeltepunkt. Mange berylliumsambindingar smakar søtt, men dei er giftige.

## [endre] Bruk

Beryllium vert mykje brukt i som forsterkande del i legeringar.

Grunnstoffet vert brukt som nøytronreflektor i kjernereaktorar.

## [endre] Historie

Louis Vauquelin oppdaga stoffet i 1798 som oksidet i beryll. Det vart isolert av to forskarar som arbeida uavhengig av kvarandre, Friedrich Wöhler og A. A. Bussy, i 1828. Dei brukte begge kalium som reagerte med berylliumklorid.

## [endre] Namn

Namnet beryllium kjem frå gresk beryllos, eit gresk ord av indisk opphav som viser til beryll - eit mineral som inneheld beryllium, eller ein grøn edelstein. Ordet briller har same opphav.

Stoffet har òg vore kjent under namnet glucinium. Dette kjem frå gresk glykys, søtt, og vart brukt fordi salt laga med beryllium ofte er søte.

## [endre] Førekomst

Beryllium finst i mange mineral, mellom anna i beryll.

## [endre] Isotopar

## [endre] Tryggleik

Beryllium og berylliumsambindingar er giftige og kan vera kreftframkallande.

## [endre] Sjå også

- Grunnstoffliste
- Periodesystemet
- Isotoptabell

## [endre] På verdsveven

- Webelements.com - beryllium

| Denne kjemiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia å vekse seg stor og sterk gjennom å utvide han. Sjå òg: Oversyn over kjemispirer.

Henta frå «http://nn.wikipedia.org../../../b/e/r/Beryllium.html»

Kategoriar: Jordalkalimetall | Grunnstoff | Kjemispirer | Spirer 2006-12

##### Views

- Innhaldsside
- Diskusjon
- Noverande versjon

##### Søk

##### På andre språk

- Norsk (bokmål)
- Svenska
- Dansk
- Afrikaans
- العربية
- Asturianu
- Bosanski
- Български
- Català
- Česky
- Corsu
- Cymraeg
- Deutsch
- Eesti
- Ελληνικά
- English
- Español
- Esperanto
- Euskara
- Français
- Gaeilge
- Galego
- 한국어
- Hrvatski
- Ido
- Bahasa Indonesia
- Íslenska
- Italiano
- עברית
- Kurdî / كوردي
- Latina
- Latviešu
- Lëtzebuergesch
- Lietuvių
- Lojban
- Magyar
- Македонски
- Māori
- Bahasa Melayu
- Nederlands
- 日本語
- Occitan
- Oyghurque
- Polski
- Português
- Русский
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Suomi
- ไทย
- Tiếng Việt
- Türkçe
- Українська
- O'zbek
- 粵語
- 中文