Alkan - Wikipedia

# Alkan

### Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket

  For pianovirtuosen og komponisten Alkan, sjå Charles-Valentin Alkan.

Alkan er nemninga på hydrokarbon som er bygd opp av karbon og hydrogen og der det berre er enkeltbindingar mellom desse atoma.

## [endre] Eigenskapar

Alkanar er ikkje løyselege i vatn. Kva eigenskapar alkanane har, avgjerast av lengda på molekylkjedeene. Di lenger karbonkjeda er, di høgare er kokepunktet, og her ligg óg skilnaden på kva form alkanane har ved romtemperatur (20°C):

- 1-4 karbonatom - gass
- 5-17 karbonatom - væske
- > 17 karbonatom - fast form

## [endre] Nemning og struktur

Alle alkan har endinga an. Alkan har ei lenkeform med to ender, men finst óg somsykloalkan som har ein ringstruktur. Desse kan vera med eller utan sidegreiner (sjå alkan med sidegreiner nedanfor).

### [endre] Alkan utan sidegreiner

Eit alkan utgjerast av ei kjede karbonmolekyl der karbonatoma har enkeltbindingar til kvarandre og til maksimalt antal hydrogenatom. Alkan med fire eller færre karbonatom (metan, etan, propan og butan) har usystematiske hevdnamn, medan ein frå fem karbonatom og oppover følgjer gresk teljeform ut frå talet på karbonatom i kjeda (pentan, heksan, heptan, oktan, osb.).

### [endre] Substituerte alkan

Alkan kan óg ha sidegreiner, såkalla substituentar. Dersom slike substituentar berre har karbon- og hydrogenatom, kallast dei for alkylgrupper. Alkan kan óg ha halogen som substituentar. Alkyl får namn etter talet på karbonatom, med endinga -yl. Hovudkjeda nummererast slik at første substituentgruppe får lågast mogleg nummer. Dei lokaliserast deretter ut fra namnet deira og kva karbonatom dei er festa til.

Ved fleire identiske grupper brukast prefiks (di-, tri-, osb.). Om to eller fleire substituentar er til stades, nemnast dei i alfabetisk rekkefølgje og eventuelle prefiks blir då sett bort i frå. Dersom substituenten er eit halogen nyttast halogenet sitt namn foran alkannamnet.

Om det både er alkyl- og halogensubstituentar til stades, såkalla halogenert alkan. Då settast namnet på halogenet attom namnet på alkylgruppa.

## [endre] Sjå óg

- Hydrokarbon
- Organisk kjemi

| Denne kjemiartikkelen er ei spire. Du kan hjelpe Nynorsk Wikipedia å vekse seg stor og sterk gjennom å utvide han. Sjå òg: Oversyn over kjemispirer.

Henta frå «http://nn.wikipedia.org../../../a/l/k/Alkan.html»

Kategoriar: Kjemispirer | Spirer 2006-12 | Organisk kjemi

##### Views

- Innhaldsside
- Diskusjon
- Noverande versjon

##### Søk

##### På andre språk

- Svenska
- Dansk
- العربية
- Български
- Català
- Česky
- Deutsch
- Eesti
- Ελληνικά
- English
- Español
- Esperanto
- فارسی
- Føroyskt
- Français
- 한국어
- Bahasa Indonesia
- Italiano
- עברית
- Latina
- Latviešu
- Lietuvių
- Македонски
- Nederlands
- 日本語
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Slovenčina
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Basa Sunda
- Suomi
- தமிழ்
- ไทย
- Tiếng Việt
- Türkçe
- Українська
- 中文