Grisons - Wikipèdia

# Grisons

### Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.

Los Grisons (en alemand Graubünden, en romanch Grischun, en italian Grigioni) son un canton de Soïssa, a l'èst.

Lor capitala es Coira.

## [Modificar] Geografia

A l'extrèm èst del país, a la confinha amb Liechtenstein, Àustria e Itàlia, lo canton dels Grisons es lo mai vast de Soïssa. Sa densitat es pasmens plan bassa, a causa del relèu fòrça accidentat, fach d’una ret complèxa de massisses e de vals, qu’a valgut al canton l’escais de « País de las Cent Cinquanta Vals ».

La region es sonque aupenca, situada a l’interseccion dels bacins idrografics vèrs la mar Mediterranèa per los afluents de Pò, vèrs la mar Negra per los de Danubi, e vèrs la mar del Nòrd, per Ren.

Las estacions d'espòrts d'ivèrn principalas son Davos, Arosa, San Murezzan (Sankt Moritz) e los vilatges de la valada d’Engadina.

## [Modificar] Lengas

Las lengas dels Grisons son:

- l'alemand, plan majoritari al nòrd e al centre
- lo romanch dins una zona mediana que va de l'oèst a l'èst
- l'italian (nòrd-italian, lombard) dins qualques comunas de l'extrèm sud.

La revision de l'article constitucional federal subre las lengas en favor d'una melhora reconeissença del quadrilingüisme, aprovada a 76% per la votacion populara del 10 de març de 1996, vai en direccion d'una salvagarda e d'una promocion dal romanch. Despuèi aquela data la populacion romancha pòt utilizar sa pròpria lenga dins sos contactes amb la Confederacion.

## [Modificar] Istòria

Als tempses medievals, los senhors s'agropèron en ligas defensivas: la Liga Grisa en Oberland, la Liga de l’Ostal Dieu dins lo sud-èst e la Liga de las Dètz Juridiccions a l’èst de Coira. En 1512, aquelas ligas, aligadas entre elas e amb la Confederacion Elvetica despuèi la fin del sègle XV, prenguèron Valtelina e los païses de Chiavenna e de Bormio, que Bonaparte prenguèt puèi quitèt en 1797.

Recuperat(ada) de "http://oc.wikipedia.org../../../g/r/i/Grisons.html"

Categorias de la pagina: Soïssa

##### Views

- Article
- Discussion
- Version actuala

##### Recercar

##### Autras lengas

- Alemannisch
- Aragonés
- Български
- Català
- Česky
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Suomi
- Français
- Arpitan
- עברית
- Bahasa Indonesia
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- Latina
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Polski
- Português
- Rumantsch
- Română
- Русский
- Slovenščina
- Svenska
- 中文