Libia - Wikipèdia

# Libia

### Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.

الجماهيرية العربية الليبية الشعبية الإشتراكيةﺍﻟﻌﻆﻤﻰ
Al-Yamāhīriyya al-'Arabiyya al-Lībiyya ash-Sha'biyya al-Ishtirākiyya al-'Uzmà

Devisa nacionala: Freedom, socialism, unity
Lenga oficiala | arab
Capitala | Trípol
President | Zentani Muhammad az-Zentani
Primièr ministre | Baghdadi Mahmudi
Superficia | 1 759 540 km2
Populacion | 5 882 667 (2004)
Independéncia - Jorn | (d'Itàlia) 24 de decembre, 1951
Moneda | Dinar libian
Ora | UTC+3
Imne nacional | Allahu Akbar
ISO-3166 (Internet) | .ly
Còdi telefonic | +218

Libia (en arabi Libiyya) es un país d'Africa que confronta Egipte a l'èst, Sodan al sud-èst, Chad e Nigèr al sud e Argeria a l'oèst. Al nòrd confronta la mar Mediterranèa.

La capitala n'es Trípol que ten 1,7 milion d'estajants. Las autras vilas importantas son Bengazi (650 000 est.) e Misratah (380 000 est.).

Lo gentilici es libian -a.

Lo nom de Libia es derivat del tèrme egipcian Libo que fa referéncia a una de las tribus berbèras demorant a l'oèst del flume Nil. En grèc, aquò devenguèt Libia, que dins l'antiquitat era utilizat dins un sens mai larg per designar tota la partida nòrd d'Africa situada a l'oèst d'Egipte, de còps que i a podiá tanben designar lo continent african entièr.

Tradicionalament, lo país es divisat en tres partidas: Tripolitània, Fezzan, e Cirenaïca.

### [Modificar] Istòria

Fenicians foguèron los primièrs d'establir comptadors de comèrci dins lo territori uèi nomenat Libia, quora los mercants de Tir desvelopèron relacions comèrcialas amb las tribus Bèrbers. Vèrs lo segle V abans JC, Cartagena la mai bèla colonia feniciana avia espandida son egemonia a una granda part de l'Africa del nord, ont una civilizacion diferenta coneguda coma Punica s'era establida. Los poblaments Punica sus la costa libiana inclusian las vilas de Oea (Tripol), Labdah (Leptis Magna), e Sabratha; totas aqueles tres eran dins un airal que sera mai tard nomemat Tripolis (Tres Ciutats) e qu'a balhat lo seu nom actual a la capitala Tripol.

Los Grècs conquistèron l'est de Libia quora segon la tradicion, d'emigrants vengut de l'illa subrepoblada de Tera foguèron comandats per un oracle de Dèlfes de cercar un luoc novèl per s'instalar. En 631 abans JC fondèron la ciutat de Cirene. En 200 ans, quatre vilas Grècas importantas de mai foguèron establidas dins lo metèis airal: Barce (Al Marj); Euhesperides ( mai tard Berenice, uèi Bengasi); Teuchira (mai tard Arsinoe, uèi Tikrah); e Apollonia (Susah). A l'ora d'ara amb Cirene son conegudas coma Pentapolis (Cinq Ciutats).

Los Romans unifiquèron totas las regions, e per mai de 400 ans, Tripolitània e Cirenaica devenguèron provençias romanas prospèras.Las roinas romanas coma Leptis Magna atestan de la vitalitat de la region, quora ciutats força pobladas e tanben vilas pichonas aprofechavan dels equipaments de la vida urbana. Mercants e menestrals de mantun parts del mond roman venguèron s'establir en Africa del nord, mas lo caratge de las vilas de Tripolitània demorèt marcat Punic e en Cirenaica, Grèc.

Los Arabis conquistèron Libia al sègle VII.Dins los sègles seguents, mantun de los pobles indigènas adoptèron l'Islam e tanben la lenga e la cultura Arabi. Los Turcs Otomans conquistèron lo pais al mièg-sègle XVI e Libia demorèt una partida del seu Impèri.

### [Modificar] Politica

### [Modificar] Geografia

### [Modificar] Economia

### [Modificar] Cultura

### [Modificar] Ligams extèrnes

- vedere inoltre la Libia, corsa, giro, città antiche, Magna di Lepcis, RomanCyrene, Byzantine, Grecia, Ghadames, Sahara, deserto, oasi, lago, Tobruk, la seconda guerra mondiale

Païses d'Africa
Africa del Nòrd | Argeria • Egipte 1 • Libia • Marròc 3 • Mauritània • Sahara Occidental 4 • Sodan • Tunisia | Africa de l'Oèst | Benin • Burkina Faso • Cap Verd 2 • Còsta d'Evòri • Gàmbia • Ghana • Guinèa • Guinèa Bissau • Libèria • Mali • Nigèr • Nigèria • Senegal • Sierra Leone • Tògo
Africa Centrala | Cameron • Centreafrica • Republica de Còngo • Republica Democratica de Còngo • Gabon • Guinèa Eqüatoriala • São Tomé e Príncipe • Chad | Africa de l'Èst | Burundi • Jiboti • Eritrèa • Etiopia • Kenya • Oganda • Rwanda • Seichèlas 2 • Somalia • Tanzania
Africa Australa | Africa del Sud • Angòla • Botswana • Comòras 2 • Lesotho • Madagascar 2 • Malawi • Maurici 2 • Moçambic • Namibia • Swaziland • Zambia • Zimbabwe | Autras entitats politicas | Sahara Occidental 4 • Somaliland
1 parcialament african 2 país insular 3 non membre de l'Union Africana 4 pas reconegut per l'ensemble de la comunitat internacionala mas membre de l'Union Africana

Recuperat(ada) de "http://oc.wikipedia.org../../../l/i/b/Libia.html"

Categorias de la pagina: Païses • Africa • Libia

##### Views

- Article
- Discussion
- Version actuala

##### Recercar

##### Autras lengas

- Afrikaans
- አማርኛ
- Aragonés
- Anglo Saxon
- العربية
- ܕܥܒܪܸܝܛ
- Asturianu
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- Arpitan
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Kernewek
- Latina
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Plattdüütsch
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- संस्कृत
- Sicilianu
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Oyghurque
- Українська
- Tiếng Việt
- 中文
- Bân-lâm-gú