Uyah (kimia) - Wikipédia

# Uyah (kimia)

### Ti Wikipédia, énsiklopédi bébas

Guruntul uyah nu digedékeun gambarna (halite/sodium chloride)

Dina kimia, istilah uyah (Ing. salt, Ind. garam) dipaké pikeun sanyawa ionik nu diwangun ku kation nu muatanana positif jeung anion nu muatanana négatif, sahingga ngahasilkeun sanyawa nu muatanana nétral. Ion-ion ieu sipatna bisa anorganik (Cl-) bisa ogé organik (CH3-COO-), bisa monoatomik (F-) bisa ogé ion poliatomik (SO42-).

Leyuran uyah na cai disebut éléktrolit, nu bisa ngalirkeun listrik.

Ion Zwitter mangrupakeun uyah nu ngandung hiji puseur anionik jeung hiji puseur kationik sakaligus dina molekulna, contona nyaéta asam amino, rupa-rupa métabolit, péptida, jeung protéin.

Campuran rupa-rupa ion na leyuran kawas dina sitoplasma sél, getih, urin, jeung cai mineral biasana teu ngabentuk uyah nu tangtu mun nguap caina, sahingga kandungan uyahna disebutkeun dina wujud ion-ionna.

## [édit] Témbongan

### [édit] Konsisténsi

Uyah biasana kristal padet nu mibanda titik lééh luhur. Tapi, aya ogé uyah nu cair dina hawa biasa, ilahar disebut cairan ionik. Uyah anorganik biasana mibanda kateuasan jeung komprésibilitas nu handap, sarupa jeung uyah méja.

### [édit] Warna

Uyah bisa boga kelir herang jeung transparan (natrium klorida), opaque (titanium dioksida), bisa ogé métalik (beusi disulfida).

Uyah mibanda rupa-rupa kelir, malah sadayana gé aya, misalna konéng (natrium kromat), oranyeu (natrium dikromat), beureum (raksa sulfida), bungur ngora (kobalt diklorida héksahidrat), bulao/biru (tambaga sulfat péntahidrat, beusi héksasianoférat), héjo (nikel oksida), teu warnaan (magnésium sulfat), bodas (titanium dioksida), jeung hideung (mangan dioksida). Kalolobaan mineral jeung pigmén anorganik, ogé pawarna (dye) organik sintétik mangrupakeun uyah.

### [édit] Rasa

Uyah ogé bisa méré lima rasa dasar, misalna asim (natrium klorida), amis (lead diacetate), haseum (potassium bitartarat), pait (magnésium sulfat), jeung gurih (pécin/MSG).

### [édit] Bau

Uyah murni mah euweuh bauan, sedengkeun uyah nu teu murni bisa nimbulkeun bau haseum (misalna asétat kawas asam asétat (cuka), sianida kawas hidrogén sianida (almond)) atawa haseum (misalna uyah amonium kawas amonia).

## [édit] Tata ngaran

Rupa-rupa mineral uyah
Komposisi kimia uyah ti laut

Ngaran hiji uyah dimimitian ku ngaran kationna (misalna natrium atawa amonium) dituturkeun ku ngaran anionna (misalna klorida atawa asétat). Uyah mindeng ditunjukkeun ku ukur nyebutkeun ngaran kationna (misalna uyah natrium atawa uyah amonium) atawa ngaran anionna (misalna klorida atawa asétat).

Kation nu ilahar ngabentuk uyah, di antarana

- amonium NH4+
- kalsium Ca2+
- beusi Fe2+ and Fe3+
- magnésium Mg2+
- kalium K+
- piridinium C5H5NH+
- amonium kuaternér NR4+
- natrium Na+

Anion nu ilahar ngabentuk uyah (katut ngaran asam indungna dina jero kurung), di antarana

- asétat CH3-COO- (asam asétat)
- karbonat CO32- (asam karbonat)
- klorida Cl- (asam hidroklorat)
- sitrat HO-C(COO-)(CH2-COO-)2 (asam sitrat)
- sianida C≡N- (hidrogén sianida)
- hidroksida OH- (cai)
- nitrat NO3- (asam nitrat)
- nitrit NO2- (asam nitrit)
- oksida O2- (cai)
- fosfat PO43- (asam fosfat)
- sulfat SO42- (asam sulfat)

## [édit] Formasi

Uyah dihasilkeun tina réaksi kimia antara

- basa jeung asam, misalna NH3 + HCl → NH4Cl
- logam jeung asam, misalna Mg + H2SO4 → MgSO4 + H2

Uyah bisa ogé dihasilkeun nalika rupa-rupa leyuran uyah dicampurkeun, sahingga ion-ionna ngagabung ngabentuk uyah anyar nu teu leyur jeung ngendap.

## [édit] Rujukan

- Salt, ti Wikipédia basa Inggris, disalin ping 29 Juli 2005.
- Kurlansky, Mark (2002). Salt: A World History. Walker Publishing Company. ISBN: 0142001619

## [édit] Tempo ogé

- Uyah asam
- Éléktrolit
- Beungkeut ionik
- Natron
- Natrium
- Uyah dapur
- Ion Zwitter
- Salinitas

Disalin ti "http://su.wikipedia.org../../../u/y/a/Uyah_%28kimia%29.html"

Kategori: Sanyawa kimia | Uyah

##### Views

- Artikel
- Sawala
- Révisi kiwari

##### Sungsi

##### Basa séjén

- Български
- Català
- Dansk
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Français
- עברית
- 日本語
- Norsk (nynorsk)
- Nederlands
- Plattdüütsch
- Polski
- Português
- Svenska
- Simple English
- Русский