జట్టిజాం పాటలు - వికిపీడియా

# జట్టిజాం పాటలు

### వికీపీడియా నుండి

జట్టిజాం పాటలనే కొన్నిప్రాంతాల్లో జక్కీక పాటలంటారు. వెన్నెలరాత్రుల్లో స్త్రీలు మండలాకారంలో నిలబడి ఉభయపార్శ్వాలలో ఉద్దికత్తెలతో ఒద్దికలు చెడకుండా ఒకసారి కుడివైపుకు, ఇంకొకసారి ఎడమవైపుకు తిరిగి ఆయా వైపులనుండే వారి అరచేతులను తమ అరచేతులతో తట్టుతూ గుండ్రంగా అడుగులు వేసి తిరుగుతూ పాడుతూ ఆడే ఆటే "జట్టిజాము/జక్కీక". జానపద స్త్రీలు వెన్నెలరాత్రుల్లో ఆడే ఆట కాబట్టి జట్టిజాముగా మారిందని "జానపదబ్రహ్మ" మునెయ్య భావించాడు. (జట్టి అనే మాట యక్ష శబ్దభవమైన జక్కిణి రూపాంతరం కావచ్చు). ఈ క్రీడకు ఎలాంటి వాయిద్యాలుండవు. చేతి చరుపులు, కరకంకణ నిక్వాణాలే వారి పాటలకు వాయిద్యాలు. పెన్నుద్దికత్తె పాట పాడగా మిగతా ఉద్దులు ఆ పాట అందుకుని పాడతారు. యుగళగీతాలు ఉద్దులు ఉద్దులుగా పాడుకుంటారు. జట్టిజాంలో భక్తిరసప్రధానమైన గేయాలే కాక హాస్య, శృంగార, పురాణ వీరరస గేయాలు కూడా చోటు చేసుకున్నాయి.

"జట్టిజాం" అనే పదం గురించి ఆచార్య తూమాటి దోణప్ప ఇలా వివరించాడు: "సంస్కృతంలో చేతికోల అనే అర్థమిచ్చే యష్టి శబ్దం ప్రాకృతంలో జట్టిగా మారింది. అట్లే ప్రహారమనే అర్థం గల యమ శబ్దం ప్రాకృతంలో జామ అయింది. రెంటిని జోడింపగా జట్టిజామ, దాన్నుంచి తెలుగులో జట్టిజాం - మొదట కోలాటంలో వలె చేతికోలలతో ఆడే ఆట కాలక్రమంలో ఉత్తచేతులతో ఆడడం మిగిలిందేమో? వెన్నెలవెలుగులో మండలాకారంలో నిలబడి ఇరువైపులా ఉండే ఉద్దికత్తెలతో ఒద్దికలు చెడకుండా ఒకసారి కుడివైపుకు, ఇంకొకసారి ఎడమవైపుకు పార్శ్వం నాలుగు భంగిమల్లో ఓరగా తిరిగి ఆయా వైపులనుండే వారి అరచేతులను తన అరచేతులతో తట్టుతూ పాటలు పాడుట ఇది."

కడప జిల్లా ప్రాంతాల్లో వలయాకారంగా అడుగులు వేసి తిరుగుతూ తరుణులు జట్టిజాము వేయడం కూడా వాడుకలో ఉంది.

దాంపత్యప్రణయం మీద సాగే ఒక జట్టిజాం పాట: (బృందగేయం)

ఖరహరప్రియ స్వరాలు - ఆదితాళం

అతడు: తుమ్మేదలున్నాయేమిరా - దాని కురులు

కుంచెరగులపైన - సామంచాలాడేవేమిరా

ఆమె: ఏటికిపోరా - శాపల్ తేరా

బాయికి పోరా - నీల్లూ తేరా

బండకేసి తోమర మగడా

సట్టీ*కేసి వండర మగడా

శాపల్ నాకూ - శారూ నీకూ రా

ఒల్లోరే మగడా! బల్లారం మగడా

బంగారం మగడా... అహ

శాపల్ నాకూ - శారూ నీకూ రా

అతడు: అహ తుమ్మేద...

ఆమె: కూలికిపోరా - కుంచెడు తేరా

నాలికి పోరా - నల్దుం** తేరా

వత్తా పోతా - కట్టెల్ తేరా

కట్టం నీకు కమ్మల్ నాకూ రా

ఒల్లోరే మగడా! బల్లారం మగడా

బంగారం మగడా...

కట్టం నీకు కమ్మల్ నాకూ రా

అతడు: తుమ్మేద...

ఆమె: రోలూ తేరా - రోకలి తేరా

రోటి కాడికి నన్నెత్తుకపోరా

కులికి కులికిదంచర మగడా

శాటలకేసి సెరగర మగడా

శాటలకేసి సెరగర మగడా

బియ్యం నాకు - తవుడు నీకూ రా

ఒల్లోరే మగడా! బల్లారం మగడా

బంగారం మగడా...

బియ్యం నాకు - తవుడు నీకూ రా

అతడు: తుమ్మేద...

ఆమె: రెడ్డీయేమో దున్నను పాయ

రెడ్డీసాని ఇత్తను పాయ

నాల్గుకాల్ల కుందేల్ పిల్లా

నగతా నగతా సంగటి తెచ్చె

సంగటి నాకు - సూపుల్ నీకూ రా

ఒల్లోరే మగడా! బల్లారం మగడా

బంగారం మగడా...

సంగటి నాకు - సూపుల్ నీకూ రా

అతడు: తుమ్మేద...

- సట్టి(చట్టి) = కుండ
- నల్దుం = నాలుగు తూములు (8 శేర్లు)

## [మార్చు] బయటి వనరులు:

రాయలసీమ రాగాలు - కె.మునెయ్య (ప్రచురణ: తెలుగు అకాడమీ)

Retrieved from "http://te.wikipedia.org../../../%E0%B0%9C/%E0%B0%9F/%E0%B1%8D/%E0%B0%9C%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E0%B0%BF%E0%B0%9C%E0%B0%BE%E0%B0%82_%E0%B0%AA%E0%B0%BE%E0%B0%9F%E0%B0%B2%E0%B1%81.html"

వర్గం: జానపద సాహిత్యం

##### Views

- వ్యాసము
- చర్చ
- ప్రస్తుతపు కూర్పు

##### అన్వేషణ