# Adalet Partisi

### Vikipedi, özgür ansiklopedi

## [değiştir] Kuruluşu

Adalet Partisi 11 Şubat 1961'de Demokrat Parti'nin devamı olarak kuruldu. 27 Mayıs darbesini yapan Türk Silahlı Kuvvetleri, Demokrat Parti'nin bütün yönetici ve milletvekillerini Yassıada'da toplamış, partilerini kapatmış, 16 Eylül 1961'de Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu'yu, 17 Eylül 1961'de ise Adnan Menderes'i idam ettirmişlerdi. Demokrat Parti'nin eski üyeleri; General Ragıp Gümüşpala, Şinasi Osman ve Dr. İhsan Önal da bir dilekçe vererek Adalet Partisi'ni kurdular.

Kurucular listesinde Tahsin Demiray, Ethem Menemencioğlu, mehmet Yorgancıoğlu, Muhtar Yazır, Necmi Ökten, Cevdet Perin, Emin Acar, Kamuran Evliyaoğlu vardı. Milli Birlik Komitesi tarafından siyasi partilerin Demokrat adını kullanmaları yasaklanmıştı, bu yüzden partiye Adalet Partisi adını verdiler. Parti kurulduğu yıl içerisinde 61 ilde teşkilatını tamamlayıp seçimlere katıldı. Adalet Partisi 15 Ekim 1961 seçimlerine girerek %35,5 oy topladı. 450 kişilik mecliste 158 milletvekilini, Senatoda ise 150 senatörün 70'ini aldı. Askerler hükümeti kurma görevini İsmet İnönü'ye vermişlerdi. Cumhuriyet Halk Partisi-Adalet Partisi koalisyonu kuruldu. 24 Mart 1963'de Celal Bayar hapisten çıkınca 27 Mayıs eylemcileri Celal Bayar'ın evini, Adalet Partisi genel merkezini, Son Havadis ve Yeni İstanbul Ankara bürolarını taşladılar.

## [değiştir] İktidar Dönemi

Ragıp Gümüşpala 6 Haziran 1964'de öldü. Geçici başkan Saadettin Bilgiç 27-29 Kasım büyük kongresinde başkanlığı Süleyman Demirel'e devretti. Süleyman Demirel koalisyondan çekildi. 1965'de hükümet düşürüldü. Henüz milletvekili olmayan Demirel 1965 seçimlerinde Adalet Partisi'ni birinci parti yaptı ve meclise oyların %52,9'u olan 4.921.236 oyla 240 üye seçtirdi. Ayrıca Senato'ya da 97 Senatörler seçtirdi. 1969'da parti daha güçlendi. Adalet Partisi oyların %56,89'u olan 4.229.712 oy ile 256 milletvekili, ara seçimle 261 milletvekilini meclise soktu.

## [değiştir] Dağılışı

1970 Şubat ayı bütçe görüşmelerinde, partili bazı milletvekilleri ve senatörler bütçeye red oyu vererek hükumeti düşürdüler. Bunlardan 41 kişi, partiden ayrılarak, Ferruh Bozbeyli başkanlığında Demokratik Parti'yi kurdu. Adalet Partisi'nin yükselişi 14 Ekim 1973'de durdu. Oy oranı %29,76'ya, milletvekili sayısı 149'a, Senatör sayısı da 22'ye indi. Bunun sebebi Cumhuriyet Halk Partisi'nin yükselişi kadar, Adalet Partisi'nden kopan Demokratik Parti ve yeni İslamcı Milli Selamet Partisi idi.

Bu yıllarda öğrenci hareketleri ve işçi olayları, siyasal hareketler hızlanmıştı. Amerikan aleyhtarlığı artmıştı. Demokratik Parti, Süleyman Demirel hakkında meclis soruşturması isterken sağ-sol çatışmaları, toplumsal huzursuzluk, gerillacılık derken Türk Silahlı Kuvvetleri, 12 Mart 1971 muhtırasıyla Süleyman Demirel'i başbakanlıktan uzaklaştırdılar, Adalet Partisi'ni de iktadardan düşürdüler.

1973 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi birinci parti olarak 180, Adalet Partisi ikinci parti olarak 150 milletvekili çıkardı. Cumhuriyet Halk Partisi-Milli Selamet Partisi koalisyonu kuruldu, Kıbrıs davasıyla bu hükümet itibar topladı, ancak Bülent Ecevit erken seçime gitmek üzere ayrılınca hükümeti kurma Adalet Partisi'ne kaldı. Adalet Partisi yanına Milli Selamet Partisi, Cumhuriyetçi Güven Partisi ve Milliyetçi Hareket Partisi'ni alarak Milliyetçi Cephe'yi oluşturdu. 1975-1977 yılları Milliyetçi Cephe ile geçti. 1977 erken seçimleri de siyasal görünümü değiştirmedi. Kimse tek başına iktidar olamadı. Cumhuriyet Halk Partisi azınlık hükümeti kuruldu. Güven alamayınca, Adalet Partisi ıı. Milliyetçi Cephe'yi kurdu. Ancak 1977 sonunda hükümet gensoruyla düşürüldü. Siyaset istikrarsızlığı, terör, dış baskılar, iktisadi gerileme, ve hayat pahalılığı son haddindeydi. 1979 sonunda Adalet Partisi eski ortakların parlamento desteğiyle azınlık hükümeti kurmuşken 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle perde kapandı.

Adalet Partisi, Demokrat Parti'nin mirasçısı olduğunu her zaman vurguladı, hatta ilk seçimlerde eski Demokrat Parti'lileri partiye aday gösterdi. Muhafazakar bir partiydi, sağa kaymış, aşırı akımları desteklediği için liberallerce eleştirilmiş ve ikiye bölünmüştü. Partiye önceleri oy veren tarikat ve tekkeler sonradan Milli Selamet Partisi'ne yönelmişti.

Partiyi yıpratan Milliyetçi Cephe dönemi olmuştu. Milliyetçi Cephe Adalet Partisi-Milli Selamet Partisi-Milliyetçi Hareket Partisi ittifakıydı ve bir askeri darbeyi daha hazırlamıştı. 12 Eylül darbesi geldi ve hepsi kapandı. Adalet Partisi tarihe karıştı. Geleneksel olarak aynı partinin devamı olan Büyük Türkiye Partisi askerlerce kapatıldıktan sonra kurulan Doğru Yol Partisi aynı çizgiyi izledi.

"http://tr.wikipedia.org../../../a/d/a/Adalet_Partisi_95b4.html"'dan alındı

Sayfa kategorisi: Türkiye'nin siyasi partileri

##### Views

- Madde
- Tartışma
- Güncel sürüm

##### Ara

##### Diğer diller

- Deutsch
- English