# Bileşik zamanlı fiiller

### Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu ansiklopedi maddesinin biçim olarak Vikipedi standartlarına ulaşması için elden geçirilmesi gerekmektedir.
Bu madde Eylül 2006 tarihinden beri etiketli olarak durmaktadır.Düzenleme yapıldıktan sonra bu not silinmelidir.

| Edebiyat ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Herhangi bir haber ya da dilek kipi ekinden sonra, ek fiilin -dı (idi), -miş (imiş), -se (ise) biçimlerinden birini alarak çekimlenen fiillere bileşik zamanlı fılller denir. Bileşik zamanlı fiiller üçe ayrılır:

1. Hikaye Bileşik Zamanı

Haber ya da dilek kiplerindeki fiillerden birine -dı eki getirilerek yapılır. Bu ek ünlü uyumuna ve ünsüz benzeşmesine göre değişerek -dı, -du, -dü, -ti, -tu, -tü olur. Hikaye bileşik zamanı, eylemin geçmişte yapıldığını hikaye ederek anlatır:

Tahtayı ben sil- er -im.

Bu cümledeki silmek fiili, geniş zaman eki -er ile kişi eki -im' i almıştır. Basit zamanlıdır.

Tahtayı ben sil - er - di - m

                         fiil   geniş    hikaye    kişi
                                 zaman   eki            eki
                                   eki

Bu cümledeki silmek fiili ise önce geniş zaman eki -er daha sonra hikaye bileşik zaman eki -di ve kişi eki -m’i almıştır. Bileşik zamanlıdır

Hikaye Basit zaman bileşik zaman

Di’li geçmiş zaman sil-di-m sil-di-y-di-m

Miş’li geçmiş zaman sil-miş-im sil-miş-ti-m

Şimdiki zaman sil-li-yor-um sil-iyor-du-m

NOT:Emir kipinin hikaye bileşik zamanı yoktur.

2. Rivayet Bileşik Zamanı

Haber ya da dilek kiplerinden birine -miş eki getirilerek yapılır. Bu ek ünlü uyumuna göre değişerek -mış, . -muş, -müş olur.

Rivayet bileşik zamanı, eylemin başkasından duymuş gibi anlatımıdır:

Tahtayı hep ben sil - er - miş - im

              fiil    geniş    rivayet    kişi

zaman eki eki

                                       eki

                                                                                             Rivayet
                                            Basit zaman                         bileşik zamanı

Miş’li geçmiş zaman sil-miş-im sil-miş-miş-im

Gelecek zaman sil-ecek-im sil-ecek-miş-im

Gereklilik kipi sil-meli-y-im sil-meli-y-miş-im

NOT:Di’li geçmiş zaman ve emir kipinin rivayet bileşik zamanı yoktur.

    3. Şart Bileşik Zamanı

Haber kipinde fiillerden birine -se eki getirilerek yapılır. Bu ek ünlü uyumuna göre -sa olur. Şart bileşik zamanı, eylemin yapılışını başka bir eylemin yapılışına şart koşar:

Yarın bize gel - ir - se - n sevinirim fiil geniş şart kişi

                                         zaman   eki    eki
                                         eki

Şimdiki zaman sil-i-yor-um sil-i-yor-sa-m

Miş’li geçmiş zaman sil-miş-im sil-miş-sem

Glecek zaman sil-ecek-im sil-ecek-sem

NOT: Dilek kiplerinin şart bileşik zamanı yoktur. Hikaye ve rivayet bileşik zamanlarına

ekfiilin -se biçimi eklenirse “katmerli bileşik zaman “”oluşur:

sil - iyor - du - ysa - m, sil - ecek - miş - se – m

"http://tr.wikipedia.org../../../b/i/l/Bile%C5%9Fik_zamanl%C4%B1_fiiller.html"'dan alındı

Sayfa kategorileri: Vikipedi düzenle Eylül 2006 | Edebiyat taslakları | Edebiyat

##### Views

- Madde
- Tartışma
- Güncel sürüm

##### Ara