Барацінка - Вікіпэдыя

# Барацінка

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Польская барацінка. Авэрс
Польская барацінка. Рэвэрс

Барацінка, Баратынка — дробная медная манэта Рэчы Паспалітай.

Другая Паўночная вайна, названая ў народзе «Швэдзкі патоп» выклікала сур'ёзны гаспадарчы і грашовы крызыс Рэчы Паспалітай. Дзяржаўны скарб ня быў здольны задаволіць грашовыя патрэбы і абавязальніцвы, найперш перад войскам. Тагачасны кіраўнік кракаўскае меньніцы (манэтнага двара) Тытус Лівіюш Баратыні, прапанаваў выбіваць дробную медную манэту, якая б мела прымусовую афіцыйную вартасьць срэбнага шэлягу ці 1/3 гроша. Сойм пагадзіўся на той праект, нягледзячы на тое, што гэта было ашуканствам, бо новы медны шэляг ня меў сапраўднай вартасьці траціны гроша, ці 1/90 злотага.

Быў вызначаны дзяржаўны ліміт медных шэлягаў ў квоце 182.291 польскіх злотых на кракаўскай і 817.708 злотых для Кароны ды 1 мільён злотых для Вялікага Княства на ўяздоўскай меньніцы, заснаванай ў 1659 годзе адмыслова для біцьця новых шэлягаў. Баратыні нелегальна парушыў. За гэта быў абвінавачаны ў 1662 годзе, калі Сойм загадаў ўстрымацца ад біцьця барацінак. Але працягваючыеся праблемы з дзяржаўным скарбам выклікалі тое, што ў 1663 годзе эмісія аднавілася і пашырылася на літоўскія меньніцы, трактуючы гэта як адзіную магчымасьць выйсця з грашовага крызысу і аплаты пазыкаў.

З аднаго фунту (405 грамаў) медзі Баратыні біў 300 шэлягаў вартых 100 грошам. 57 грошаў ішлі ў дзяржаўны скарб, рэшту браў утрымальнік меньніцы. Акрамя вялізных прыбыткаў Баратыні надалей ашукваў скарб, б'ючы манэты па-за лімітам, ды якія ня ішлі да дзяржавы. Доўгі час яго ў гэтым абвінавачвалі, пакуль у 1666 годзе не зачынілі ўяздоўскую шэляговую меньніцу. Апошняя біцьцё медных шэлягаў скончылася ў 1668 годзе. Вялізная колькасьць медных шэлягаў і іх ня вельмі добрая якасьць заахвочвалі да фальшаваньня. Злоўленаму фальшываманэтчыка чакала катаваньне, адсячэньне правай рукі і прыбіваньне яе на гарадзкой браме ды адсячэньне галавы. Аднак пэрспэктыва вялікага і лёгкага прыбытку аднак справаджалі, што ахвотнікаў да рызыкі не бракавала. Лічыцца, што фальшываманэтчыкі вырабілі каля дзесятай часткі з эмісіі, якая лічыцца агулам каля 1,8 мільярда манэт.

Названыя ад прозьвішча Баратыні — барацінкамі, медзяныя шэлягі дапамаглі выкаразкацца дзяржаўнаму скарбу з пазыкаў. Прычыніліся аднак да паглыбленьня манэтнага хаосу ў Рэчы Паспалітай (былі ва ўжытку да пачатку XVIII стагодзьдзя). Прыкладна ў 1664 годзе за дукат трэба было даць 195 грошай срэбрам. У барацінках тэарэтычна было тое самае, але у сапраўднасьці трэба было заплаціць 270 грошаў ці 810 шэлягаў. Гэткая колькасьць барацінак важыла каля кіляграму. Незадаволеныя з выплаты заробку непаўнавартаснай манэтай жаўнеры ўздымалі бунты, былі больш падатныя на агітацыю праціўнікаў караля і ахвотна далучаліся да рокашу Любамірскага (спыненьне аплаты заробку барацінкамі было адным з пажаданьняў рокашу).

Каронныя барацінкі мелі на авэрсе галаву караля Яна Казіміра ў ляўровым вянку, надпіс .IOAN. - CAS. REX вакол галавы падзеленыя літарамі T.L.B (ініцыялы Баратыні). У пазьнейшых эмісіях рабіліся таксама выпускі без літар T.L.B ды з іншымі тытуламі. Рэвэрс выяўляе польскага арла са шчытом гербу Ваза на грудзях. Вакол надпіс SOLID.REGN - POLON і год. З долу падзяляе надпіс герб падскарбія кароннага Ян Казіміра Красінскага — Сьлепаўрон (Сьляпы воран). У пазьнейшых выпусках здаралася іншае разьмяшчэньне асобных элементаў.

Барацінкі літоўскія пачаткова бітыя ў меньніцы ўяздоўскай мелі ідэнтычны авэрс як каронныя. Пазьней зьмены адбыліся ў ініцыялах. На рэвэрсе была Пагоня. Пад ім герб падскарбія літоўскага (напачатку кароннага). Па колу надпіс, падзелены ў гары княскай каронай, SOLI.MAG.DVC.LIT і дата. У пазьнейшых выпусках адбываліся зьмены.

Літоўскія барацінкі біліся:

Літоўская барацінка 1665 выбітая ў Вільні ці Берасьці – пад пагоняю надпіс HKPL

- 1660 Уяздоў (надпіс TLB пад галавою / выява сьлепаўрона (сьляпога ворана) пад Пагоняю)
- 1661 Уяздоў (TLB / бяз надпісаў пад пагоняю; са сьлепаўронам) / маюцца зьвесткі пра срэбраны шэлег такога тыпу ў адзінкавым варыянце)
- 1661 Вільня (TLB / HKPL пад Пагоняю)
- 1663 Оліва (GFH / пад пагоняю Сноп (герб Вазаў) і Венява (галава каровы — герб Багуслава Ляшчынскага, падскарбія кароннага))
- 1664 Вільня (надпіс TLB пад выяваю / HKPL пад Пагоняю)
- 1665 Вільня, Берасьце (надпіс TLB пад выяваю / HKPL пад Пагоняю)
- 1665 Коўна (GFH / галава аленя)
- 1665 Коўна (GZH / галава аленя)
- 1665 Уяздоў (TLB / выява сьлепаўрона (сьляпога ворана) пад Пагоняю)
- 1665 Оліва (GFH / пад пагоняю Сноп і Венява)
- 1666 Уяздоў (TLB / выява сьлепаўрона пад Пагоняю)
- 1666 Оліва (GFH / пад пагоняю Сноп і Венява)
- 1666 Вільня, Берасьце (надпіс TLB пад выяваю / HKPL пад Пагоняю)
- 1666 Мальбарк (надпіс GFH пад выяваю / HKPL пад Пагоняю)
- 1666 Мальбарк (надпіс TZH пад выяваю / HKPL пад Пагоняю)
- 1666 Коўна (GZH / галава аленя)
- 1667 Уяздоў (TLB / выява сьлепаўрона (сьляпога ворана) пад Пагоняю)
- 1667 Берасьце (надпіс TLB пад выяваю / HKPL пад Пагоняю)
- 1668 Вільня, Берасьце (надпіс TLB пад выяваю / HKPL пад Пагоняю)

Цяперака барацінкі не цікавяць калекцыянэраў. Іх кошт рэдка сягае вышэй даляра.

## [рэдагаваць] Спасылкі

У ВікіСховішчы можна знайсьці мультымэдыйныя матэрыялы па тэме:
«Барацінка»

- Барацінкі

Атрымана з «http://be.wikipedia.org../../../%D0%B1/%D0%B0/%D1%80/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%86%D1%96%D0%BD%D0%BA%D0%B0.html»

Катэгорыя: Нумізматыка

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Polski