Эгіпет - Вікіпэдыя

# Эгіпет

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

جمهورية مصر العربية
Жамгур'яр Мазр аль-Арабія

(Сьцяг) | (Герб)

Нацыянальны дэвіз: няма
Афіцыйная мова | арабская
Сталіца | Каір
Найбуйнейшы горад | Каір, Люксор, Порт-Саід, Александрыя
Урад Прэзыдэнт Прэм'ер-міністар | Прэзыдэнцкая рэспубліка Мухамэд Хосьні Мубарэк Ахмэд Назіф
Плошча - Агульная - % вады | 30-е месца ў сьвеце 1.001.450 км2 0.6
Насельніцтва - Агульнае (2005) - Шчыльнасьць | 15-е месца ў сьвеце 77.505.756 75/км²
СУП - Агульны (2004) - на душу насельніцтва | 31 месца ў сьвеце $339.200 мільёнаў $4.072
Валюта | эгіпецкі фунт (`[[ISO 4217|]]`)
Часавы пас - улетку | (UTC+2) (UTC)
Незалежнасьць | 28 лютага 1922 году
Дзяржаўны гімн | Bilady, Bilady, Bilady
Аўтамабільны знак | ET
Дамэн верхняга ўзроўню | .eg
Тэлефонны код | +`20`

Эгі́пет (Егі́пет) (па-арабску: مصر — Мазр), Ара́бская Рэспу́бліка Эпі́пет (Ара́бская Рэспу́бліка Епі́пет) (جمهورية مصر العربية — Жамгур'яр Мазр аль-Арабія) — найбуйнейшая краіна Арабскага Ўсходу. Месьціцца на паўночным усходзе Афрыкі і часткова ў Азіі (Сынайская паўвыспа). Мяжуе з Ізраілем, тэрыторыяй Палестыны (сэктару Газу), Суданам і Лібіяй. Па тэрыторыі Эгіпта праходзіць Суэцкі канал — найкарацейшы марскі шлях з Міжземнага мора ў Індыйскі акіян.

## [рэдагаваць] Гісторыя

## [рэдагаваць] Палітыка

### [рэдагаваць] Унутраная палітыка

У аснове ўнутранай палітыкі ўрада Эгіпту ляжыць курс на стварэньне шматпартыйнай дэмакратычнай сыстэмы і падтрыманьне стабільнасьці ў краіне. У сакавіку 2003 году парлямэнт Эгіпту падоўжыў на тры года надзвычайнае становішча (уведзена ў 1981 годзе пасьля забойства прэзыдэнта Анвара Садата), разам з тым у краіне, асабліва апазыцыяй, актыўна абмяркоўваецца магчымасьць яго адмены.

Шматпартыйная сыстэма ў Эгіпту зацьвердзілася ў 1977 годзе. У цяперашні час у краіне легальна дзейнічаюць 17 палітычных партый, першым чынам кіруючая Нацыянальна-дэмакратычная партыя (НДП) (узьнікла ў 1978 годзе). Старшыня НДП — прэзыдэнт М.Х.Мубарак. 7 верасьня 2005 года ў Эгіпце прайшлі прэзыдэнцкія выбары, у выніку якіх М.Х.Мубарак быў абраны Главой дзяржавы на чарговы, ужо пяты, тэрмін (тэрмін прэзыдэнцкага мандата — 6 гадоў). На парлямэнцкіх выбарах, якія праходзілі ў тры тура (9 і 20 лістапада, 1 сьнежня 2005 году), пераканаўчую перамогу атрымала кіруючая Нацыянальна-дэмакратычная партыя, набраўшы каля 70% галасоў выбарнікаў.

### [рэдагаваць] Вонкавая палітыка

Эгіпет зьяўляецца адным з асноўных рэгіянальных удзельнікаў дыпляматычных высілкаў, накіраваных на пераадоленьне крызыснага этапу блізкаўсходняга ўрэгуляваньня і аднаўленьне мірнага працэсу ў рэгіёне. У гэтым кантэксьце Эгіпет шчыльна ўзаемадзейнічае з ЗША, Расеяй і Эўразьвязам, падкрэсьлівае неабходнасьць актывізацыі адпаведных высілкаў усіх зацікаўленых бакоў, асабліва шчыльна і дынамічна працуе з Палестынай. Каір выступаў супраць ужываньня сілавых мэтадаў рашэньня іракскай праблемы, быў ініцыятарам правядзеньня шэрагу міжарабскіх нарад па гэтым пытаньні.

Эгіпет — чалец Лігі арабскіх дзяржаў (штаб-кватэра якой находзіцца ў Каіры), Афрыканскага Хаўрусу, Арганізацыі Ісламская канфэрэнцыя (АІК) і Руху недалучэньня. З 1993 году Эгіпет мае статут “адмысловага госьця” у рамках АБСЕ. У чэрвені 2001 году падпісаў ў Люксэмбурзе дамову аб эканамічным партнэрстве з ЕЗ (уступіла ў сілу 1 чэрвеня 2004 году), удзельнічае у дыялёгу НАТА побач з краінамі Паўднёвага Міжземнамор'я.

## [рэдагаваць] Геаграфія

## [рэдагаваць] Эканоміка

Эгіпет — адна з найбольш эканамічна разьвітых краін Блізкага Ўсходу і Афрыкі. Прырост СУП у 2005 годзе склаў 4,9% супраць 4,1% у 2004 годзе — да 96,2 млрд. даляраў ЗША. Эканамічна актыўнае насельніцтва — 22,3 млн. чалалавек. Узровень беспрацоўя, па афіцыйных дадзеных, складае 11,2% (10,7% у 2005 годзе).

У структуры СУП на вытворчыя галіны прыпадае 52% (у тым ліку сельская гаспадарка — 14%, здабываючая і пераапрацоўваючая прамысловасьці — 33%, будаўніцтва — 5%), сфэру фінансаў і паслугаў — 48% (у тым ліку турызм — 12%, сацыяльныя паслугі — 16%). Вага прыватнага сэктару ў ВУП складае каля 75%.

Эканоміка Эгіпту шмат у чым залежыць ад замежнай дапамогі, аб'ём якой склаў у 2005 годзе 3 млрд. даляраў ЗША. Галоўны донар — ЗША (1,835 млрд. даляраў ЗША). Назапашаны аб'ём прамых замежных інвэстыцый (без нафты) — 6,3 млрд. даляраў ЗША, у нафтагазавы сэктар за пэрыяд з 1981 – 2005 гады — 16 млрд. даляраў.

### [рэдагаваць] Сельская гаспадарка

Плошча апрацоўваемых зямель — 4 млн. га. Кліматычныя ўмовы дазваляюць зьбіраць па два ураджаі на год. Прыдатныя для сельскагаспадарчай апрацоўкі землі не перавышаюць 4% тэрыторыі Эгіпту, амаль усе яны знаходзяцца ў прыватным валоданьні. Уласнай вытворчасьцю Эгіпет задавальняе не больш 40% патрэбнасьцяў у харчаваньні.

### [рэдагаваць] Прамысловасьць

Галоўнымі галінамі прамысловасьці зьяўляюцца нафтагазаздабыўная, перапрацоўчая, харчовая, тэкстыльная, мэталюргічная і некаторыя галіны машынабудаваньня.

Запасы нафты — каля 530 млн. т., здабыча — 29 млн. т. (32 млн. т. у 2004 годзе). Экспарт 17 млн. т. нафты і нафтапрадуктаў прынёс краіне ў 2005 годзе 5,3 млрд. даляраў ЗША (у 2004 годзе — 4,2 млрд. даляраў ЗША). Выведаныя запасы газу — 1,98 трлн. куб. м. (15-е месца ў сьвеце), здабыча ў 2005 годзе — 37 млрд. куб. м. (у 2004 годзе — 34 млрд. куб. м.).

Актыўна разьвіваецца турызм — у 2005 годзе Эгіпет, па афіцыйных дадзеных, наведала 8,6 млн. замежных турыстаў (у 2004 годзе — 7 млн.). Гэта прынесла скарбу Эгіпта 6,4 млрд. даляраў ЗША (у 2004 годзе — 6 млрд.). Гасьцінічны фонд — 155 тыс. нумароў.

### [рэдагаваць] Фінансы

Эгіпет валодае разьвітой банкаўскай сыстэмай. У краіне функцыянуюць 43 банкі. У 2005 годзе дазволена адчыненьне прамых аддзяленьняў замежных банкаў з статутным капіталам не менш за 50 млн. даляраў ЗША. Забясьпечаная ўнутраная канвэртавальнасьць эгіпецкага фунту, у лютым 2003 году абвешчаны яго вольны курс у дачыненьні даляра ЗША. Абменны курс у 2005 годзе — каля 5,75 фунтаў за даляр. Узровень інфляцыі ў 2005 годзе склаў 10,2%. Дэфіцыт дзяржбюджэту — 10,2 млрд. даляраў (4,7 млрд. даляраў — 2004 год). Золатавалютныя рэзэрвы — 22 млрд. даляраў ЗША (у 2004 годзе — 15 млрд.). Асноўныя крыніцы паступленьня валюты ў 2005 годзе: прыбыткі ад турызму — 6,4 млрд. даляраў, экспарт вуглевадароднай сыравіны — 5,3 млрд. даляраў, паступленьні ад Суэцкага каналу — 3,5 млрд. даляраў, грашовыя пераводы эгіпцянаў якія працуюць за мяжой — 3 млрд. даляраў.

Аб'ём зьнешнегандлёвага абарачэньня ў 2005 годзе дасягнуў 38 млрд. даляраў, экспарт — 13,8 млрд., імпарт — 24,2 млрд., дэфіцыт — 10,4 млрд. Пакрыцьцё імпарту экспартам — 57%. Асноўныя зьнешнегандлёвыя партнэры — ЗША, Нямеччына, Францыя, Італія. У 1995 годзе парлямэнт Эгіпту ратыфікаваў чалецтва Эгіпта ў СГА.

У дакладзе ААН па праблемах “чалавечага разьвіцьця” за 2004 год Эгіпет па зводнаму паказчыку “узроўню і якасьці жыцьця” застаўся на 120 месцы сярод 177 абсьледаваных дзяржаў, апынуўшыся ў пераліку “крытычных краін” з пункта гледжаньня маёмаснага расслаеньня грамадзтва.

## [рэдагаваць] Дэмаграфія

Насельніцтва — 77,5 млн. чалавек. Зь іх 3 – 3,5 млн. чал. стала працуюць за мяжой. Тэмпы прыросту насельніцтва — да 2,5% у год. Этнічны склад аднастайны — 98% насельніцтва — арабы (з іх 90% — мусульмане-суніты), каля 10% — хрысьціяне, пераважна копты (нашчадкі карэнных жыхароў краіны — старажытных егіпцян). Шчыльнасьць у населеных раёнах — 1,5 – 2 тыс. чал. на 1 кв. км. Сталіца — Каір (каля 18 млн. чал.). Тэрыторыя — звыш 1 млн. км² (у т.л. Сынай — 130 тыс. км²). Фактычна заселена і засвоена 5,9% тэрыторыі, астатняе — пустэльня.

## [рэдагаваць] Рэлігія

## [рэдагаваць] Культура

Нацыянальнае сьвята: 23 ліпеня — Дзень Рэвалюцыі (1952 году).

## [рэдагаваць] Спорт

## [рэдагаваць] Вонкавыя спасылкі

У ВікіСховішчы можна знайсьці мультымэдыйныя матэрыялы па тэме:
«Эгіпет»

Краіны Афрыкі
Альжыр | Ангола | Бацвана | Бэнін | Буркіна-Фасо | Бурунды | Габон | Гамбія | Гана | Гвінэя | Гвінэя-Бісаў | Джыбуці | Замбія | Зімбабвэ | Каба-Вэрдэ | Каморскія выспы | Камэрун | Кенія | Конга, Дэмакратычная Рэспубліка | Конга, Рэспубліка | Кот д’Івуар | Лесота | Лібія | Лібэрыя | Мадагаскар | Мазамбік | Малаві | Малі | Марока | Маўрытанія | Маўрыкій | Намібія | Нігер | Нігерыя | Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка | Руанда | Сан Том і Прынсэп | Самалі | Свазілянд | Сэйшэлы | Сэнэгал | Судан | С’ера Леонэ | Танзанія | Тога | Туніс | Уганда | Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка | Чад | Эгіпет¹ | Экватарыяльная Гвінэя | Эрытрэя | Этыёпія
Іншыя тэрыторыі
Жуан дэ Нова | Заходняя Сахара | Канарскія выспы | Мадэйра | Маёта | Руньён | Сэута і Мэлілья | Сьвятая Гэлена, выспа | Эўропа, выспа
¹ Часткова ў Азіі

Атрымана з «http://be.wikipedia.org../../../%D1%8D/%D0%B3/%D1%96/%D0%AD%D0%B3%D1%96%D0%BF%D0%B5%D1%82.html»

Катэгорыя: Эгіпет

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Afrikaans
- Alemannisch
- አማርኛ
- Aragonés
- العربية
- ܕܥܒܪܸܝܛ
- Asturianu
- Български
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- словѣньскъ
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Na Vosa Vakaviti
- Français
- Frysk
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- Gaelg
- עברית
- Hrvatski
- Krèyol ayisyen
- Magyar
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Kernewek
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Malagasy
- Македонски
- मराठी
- Bahasa Melayu
- Ekakairũ Naoero
- Nnapulitano
- Plattdüütsch
- Nedersaksisch
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Occitan
- Иронау
- Kapampangan
- Polski
- پښتو
- Português
- Română
- Русский
- Sicilianu
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Gagana Samoa
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- தமிழ்
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Oyghurque
- Українська
- اردو
- Tiếng Việt
- ייִדיש
- 中文
- Bân-lâm-gú