Ніжні Ноўгарад - Вікіпэдыя

# Ніжні Ноўгарад

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Ні́жні Но́ўгарад (па-расейску Нижний Новгород) — чацьверты па насельніцтву (1.334.249 чалавек) горад у Расеі пасьля Масквы, Санкт-Пецярбургу й Новасыбірску. Эканамічны і культурны цэнтар Волга-Вяцкага рэгіёну, адміністрацыйны цэнтар Ніжагародзкай вобласьці.

## [рэдагаваць] Гісторыя

### [рэдагаваць] Сядзіба князёў

Горад быў заснаваны вялікім князям Юрыем Усеваладавічам у 1221 годзе на зьліцьці дзьвюх буйных рэкаў — Волгі і Акі. Назва гораду літаральна азначае «Ніжэйшы Ноўгарад», каб адрозьніваць яго ад старога Вялікага Ноўгараду.

У 1350 годзе ў Ніжні Ноўгарад была перанесеная сталіца Ўладзіміра-Суздальскага княства. Вялікі князь Дзьмітрый Канстанцінавіч (1323 – 1383) намагаўся зрабіць сваю сталіцу канкурэнтам Маскве і пабудаваў каменную фартэцыю і некалькі цэркваў.

### [рэдагаваць] Наймацнейшая фартэцыя Масковіі

Выява:Nizhny kremlin.jpg
Ніжагародзкі Крэмль

Пасьля таго, як горад быў далучаны да Маскоўскага княства ў 1392 годзе, мясцовыя князі ўзялі прозьвішча Шуйскія і перасяліліся ў Маскву, дзе занялі важныя пасады і нават на некаторы час апынуліся на чале расейскай дзяржавы (Васілій IV). Ніжні Ноўгарад выкарыстоўваўся Расеяй як моцны апорны пункт у вайне з Казанскім ханствам. Моцны Крэмль з чырвонай цэглы, адна з найстарэйшых фартэцыяй у Расеі, быў пабудаваны ў 1508 – 1511 гадах пад кіраўніцтвам італійскага архітэктара. Фартэцыя здолела адолець татарскія аблогі ў 1520 і 1536 гадах.

У 1612 годзе гэтак званае «народнае апаўчэньне» пад кіраўніцтвам мясцовага купца Кузьмы Мініна і князя Дзьмітрыя Пажарскія разьбіла і выгнала з Масквы польска-беларускія войскі, кладучы канец «Смуце» ў Расеі, пасьля чаго на чале дзяржавы сталася дынастыя Раманавых. Галоўная плошча гораду перад крамлём названая ў гонар Мініна, сам ён пахаваны на тэрыторыі фартэцыі.

Цягам наступнага стагодзьдзя, горад стаўся важным гандлёвым цэнтрам, і быў абраны сям'ёю Строганавых (найбагацейшай купецкай фаміліяй Расеі) як база для іхных апэрацый. У 17 і 18 стагодзьдзях атрымаў разьвіцьцё адмысловы стыль у іконапісу і архітэктуры, вядомы як Строганаўскі стыль.

### [рэдагаваць] Гандлёвы цэнтар

Выява:Nizhny centre.jpg
Плошча Кузьмы Мініна ў 1960-х гадах

У 1817 годзе ў Ніжні Ноўгарад быў перанесены сусьветна вядомы Макар'еўскі кірмаш, які стаў прыцягаць мільёны наведнікаў штогод. У сярэдзіне 19 стагодзьдзя Ніжні Ноўгарад лічыўся гандлёвай сталіцай Расейскай імпэрыі. Разьвіваліся і іншыя галіны эканомікі, і напачатку 20 стагодзьдзя горад быў адным з эканамічных цэнтраў краіны ўвогуле.

Знакаміты пісьменьнік Максім Горкі нарадзіўся ў Ніжнім Ноўгарадзе ў 1868 годзе. Яшчэ за ягоным жыцьцём камуністычныя ўлады перайменавалі горад у Горкі (Горький), пасьля вяртаньня пісьменьніка ў СССР у 1932 годзе. Гістарычная назва была вернутая толькі ў 1991 годзе.

У часы існаваньня СССР горад быў закрыты для наведваньня асобамі, не пражываючымі ў ім, дзеля забесьпячэньня сакрэтных ваенных распрацовак, якія вяліся на ніжагародзкіх прадпрыемствах. Фізык і ляўрэат Нобэлеўскай прэміі Андрэй Сахараў быў сасланы ў Горкі да 1986 году, каб абмежаваць ягоныя кантакты з замежнікамі.

## [рэдагаваць] Эканоміка і інфраструктура

Гандлёвая вуліца ў Ніжнім Ноўгарадзе

### [рэдагаваць] Прамысловасьць

Ніжні Ноўгарад — буйны цэнтар аўтамабіле- і машынабудаўніцтва. Таксама прадстаўленая мэталюргія, лёгкая, паліграфічная прамысловасьць.

У горадзе зьмяшчаецца аўтамабільны завод ГАЗ.

### [рэдагаваць] Транспарт

Горад мае сыстэму мэтрапалітэну, трамвайных і аўтобусных ліній, міжнародны аэрапорт.

Па рэках горад спалучаецца з Касьпійскім, Балтыйскім, Белым, Чорным і Азоўскім марамі. Ніжні Ноўгарад ляжыць на Транссыбірскай чыгуначнай магістралі, якая тут перасякае Волгу.

## [рэдагаваць] Адукацыя і культура

Ніжні Ноўгарад мае два акадэмічных тэатры (Опэры і балета імя Пушкіна і Тэатар Лялек), тэатры Камэдыі, Драмы і іншыя, шэраг музэяў, некалькі дзесяткаў вышэйшых навучальных установаў.

Места ўнесеная UNESCO ў сьпіс 100 гарадоў сьвету, уяўляючых усясьветную гістарычную і культурную каштоўнасьць.

## [рэдагаваць] Гарады-пабрацімы

- Дзінань, Кітай
- Лінц, Аўстрыя
- Тампэрэ, Фінляндыя
- Ўотфард, Вялікая Брытанія
- Філядэльфія, ЗША
- Харкаў, Украіна
- Эсэн, Нямеччына

## [рэдагаваць] Зьнешнія спасылкі

У ВікіСховішчы можна знайсьці мультымэдыйныя матэрыялы па тэме:
«Ніжні Ноўгарад»

- Адміністрацыя Ніжняга Ноўгарада (па-расейску)
- Віды гораду (па-расейску)
- Архітэктура Ніжняга Ноўгарада (па-расейску)

Атрымана з «http://be.wikipedia.org../../../%D0%BD/%D1%96/%D0%B6/%D0%9D%D1%96%D0%B6%D0%BD%D1%96_%D0%9D%D0%BE%D1%9E%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B4_77f3.html»

Катэгорыя: Гарады Расеі

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Български
- Česky
- Чăвашла
- Dansk
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Suomi
- Français
- Hrvatski
- Magyar
- Ido
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Latina
- Lietuvių
- Latviešu
- Plattdüütsch
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Slovenščina
- Svenska
- Українська
- 中文