Уладзімір Святаславіч - Вікіпэдыя

# Уладзімір Святаславіч

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

| Гэты артыкул не адпавядае стандартам Вікі-фарматаваньня. Вы можаце дапамагчы Вікіпэдыі, адрэдагаваўшы яго.

Уладзімір Святаславіч (955—960 — 15 ліпеня 1015, Бяростава, пад Кіевам), Володимѣръ, у вадохрышчы Васіль, вядомы таксама як Уладзімір Святы, Уладзімір Чырвонае Сонейка — кіеўскі князь з 978 г. (па іншых дадзеных — з 980). Ініцыятар Вадохрышчы Русі. Кананізаваны Рускай праваслаўнай царквой як роўнаапостальны; дзень памяці — 15 ліпеня ст. ст. (у XX і XXI стагоддзях — 28 ліпеня н. ст.)

## [рэдагаваць] Да прыходу да ўлады

Сын князя Святаслава Ігаравіча ад нараджэнкі горада Любеч па імі Малуша, ключницы княгіні Вольгі. Існуе позні, магчыма, легендарны, аповяд аб тым, што Ўладзімір нарадзіўся ў вёсцы Будутино пад Псковам, куды цяжарную Малушу саслала ўгневаная Вольга. Па летапісах, ён быў трэцім па старшынстве (пасля Яраполка Святославича і Алега Святославича), але высоўвалася таксама гіпотэза, што ён быў другім (старэй Алега), бо атрымаў ад бацькі пры ім сыходзе на вайну з Візантыяй у 970 году прэстыжны Ноўгарад, у то час як Алег здавольваўся Дрэўлянскай зямлёй з цэнтрам у Овруче.

Неўзабаве пасля згубы Святаслава ў пачатку 972 г. успыхнула міжусобная вайна паміж ім трыма сынамі. Храналогія летапісу тут умоўная, але вядома, што на пачатковых этапах канфлікту Алег загінуў у барацьбе з кіеўскім князем Яраполкам, а наўгародскі князь Уладзімір узяў які перайшоў на бок Кіева Полацак і сілком узяў у жонкі дачка мясцовага кіраўніка Рагнеду, просватанную за Яраполка; бацька Рагнеды, Рагвалод Полацкі, быў забіты. Нарэшце, Уладзімір пры дапамозе варагаў захапіў Кіеў і заняў пасад здрадліва забітага ў Радзіне пад Кіевам Яраполка. Паводле «Памяці і хвале князю Ўладзіміру» Якава Мниха, гэта здарылася 11 чэрвеня 978 г. Старажытнарускія летапісы даюць дату 980; з шэрагу храналагічных меркаванняў падаецца больш верагодным, што дата 978 правільная, а дата 980 атрыманая пры другаснай расстаноўцы гадавой сеткі ў летапісы шляхам няправільнага пералічэння.

## [рэдагаваць] Вадохрышча

Вадохрышча Русі летапіс лічыць вынікам свядомага «выбару вер» Уладзімірам: да яго двару нібы выклікаліся прапаведнікі ісламу, юдаізму, заходняга «лацінскага» хрысціянства, пакуль Уладзімір пасля гутаркі з «грэцкім філосафам» не спыніўся на хрысціянстве візантыйскага абраду. Нягледзячы на агіяграфічны трафарэт, у гэтым апавяданні ёсць і гістарычнае збожжа. Так, Уладзімір гаворыць «немцам»: «Ідзеце зноў, яка бацькі нашы гэтага не прияли сутнасць» (гэта значыць ідзіце назад, бо нашы бацькі гэтага не прынялі). У гэтым трэба бачыць дасылку да падзей 960 года, калі германскі імператар прысылаў біскупа і святароў Вользе; не прынятыя на Русі, яны «ледзьве выратаваліся». Аб гэтых кантактах Вольгі з імператарам вядома толькі з заходніх крыніц; такім чынам, указанне летапісу на тое, што пры Ўладзіміру вяліся нейкія перамовы з заходнімі хрысціянамі аб вадохрышчы Русі, пэўна. Звесткі аб амбасадзе ў Харэзм рускага кіраўніка Буладмира, які жадаў, каб яго краіна прыняла іслам, захаваліся ў арабскіх і персідскіх крыніцах.

Непасрэдным штуршком да Вадохрышча стала патрабаванне Ўладзіміра даць яму ў жонкі сястру візантыйскіх імператараў Васіля II і Кастуся VIII Ганну ў абмен на падтрымку рускіх войскаў у барацьбе з узурпатарам Вардой Фокам. Імператары пагадзіліся, але запатрабавалі ад Уладзіміра вадохрышча. Не атрымаўшы нявесты, угневаны Ўладзімір атакаваў візантыйскі горад у Крыму Херсонес (Корсунь) і толькі пасля гэтага адбыўся шлюб.

Дэталі храналогіі — на якім менавіта этапе апісваемых падзей Уладзімір прыняў вадохрышча, ці адбылося гэта ў Кіеве або ў Корсуне, ці адначасова жагнаўся Ўладзімір і яго народ — былі няясныя ўжо ў поры складання «Аповесці часовых гадоў» у пачатку XII у. Тым больш дыскусійны гэтае пытанне ў сучаснай гістарыяграфіі. Звычайна датай Вадохрышчы Русі лічаць 988 год, але аргументированно прапаноўваліся таксама і іншыя даты — практычна ўсе гады ў дыяпазоне ад 987 да 992 г. У вадохрышчы Ўладзімір прыняў імя Васіль (у гонар візантыйскага імператара Васіля II, відавочна, які выконваў роля завочнага крыжавога бацькі, паводле практыкі палітычных вадохрышчаў таго часу).

У Кіеве вадохрышча народа прайшло параўнальна мірна, у то час як у Ноўгарадзе суправаджалася паўстаннямі язычнікаў і карнымі акцыямі (дадзеныя некаторых летапісаў аб тым, што хаты упорствующих язычнікаў былі спаленыя, пацвярджаюцца археалагічна). У Растоўска-Суздальскай зямлі, дзе мясцовыя славянскія і фіна-вугорскія плямёны былі не цалкам падпарадкаваныя палітычна, хрысціяне заставаліся меншасцю, відаць, і пасля Ўладзіміра (аж да XIII стагоддзі паганства панавала ў вяціч).

Вадохрышча суправаджалася ўстановай царкоўнай іерархіі. Русь стала адной з мітраполій (Кіеўскай) Канстанцінопальскага патрыярхата, дыяцэзія была створаная яшчэ як мінімум у Ноўгарадзе (а па некаторых дадзеных — таксама ў Белгарадзе Кіеўскім, не бэрсаць з сучасным Белгарадам, Переяславле і Чарнігаве). Пры дапамозе нямецкага місіянера Бруна Кверфуртского ў 1008 году была заснаваная дыяцэзія ў печенегов, відаць, недаўгавечная.

Разам з праваслаўнымі місіянерамі на Русь надзвычай рана пранікалі і прыхільнікі розных візантыйскіх ерасяў, у прыватнасці, богомильства. З знойдзенага ў 2000 году Наўгародскага кодэкса вынікае, што ў 999 году нейкі манах Исаакий быў пастаўлены попом у богомильской (або околобогомильской) суполцы ў такім падаленым кутку Русі, як Суздаль.

## [рэдагаваць] Знешняя палітыка хрысціянскага перыяду

Русь пасля Вадохрышча працягвае актыўную знешнюю палітыку, асноўнымі яе супернікамі выступаюць Польшча Баляслава I Адважнага (з якім Уладзімір неўзабаве пагадзіўся) і печенеги, вайна з якімі працягвалася асоба актыўна ў 990-е гады. Успаміны аб печенежской вайне ўжо стагоддзе праз прынялі эпічныя формы (легенда аб Белгарадскім кісялі, аб Мікіту Кожемяке і інш.). Для абароны ад печенегов быў пабудаваны шэраг крэпасцяў па паўднёвай мяжы кіеўскай Русі, а таксама суцэльная сцяна (частакол) на земляным насыпе.

## [рэдагаваць] Культурная палітыка

Поры Ўладзіміра адзначаныя пачаткам кніжнай адукаванасці на Русі — што звязана з Вадохрышчам; дзяцей сілком бралі з сем'яў і адпраўлялі ў школы. Настаўнікамі выступалі не столькі візантыйцы, колькі балгары, у тым ліку якія вучыліся на Афоне. Праз пакаленне на Русі выраслі ўжо выдатныя майстра слова і знатакі літаратуры, такія, як адзін з першых рускіх пісьменнікаў мітрапаліт Иларион. Пры Ўладзіміру пачынаецца маштабнае каменнае будаўніцтва на Русі, хоць першыя якія захаваліся пабудовы ставяцца ўжо да часу Яраслава.

## [рэдагаваць] Апошнія гады

У апошнія гады жыцця Ўладзімір, верагодна, збіраўся змяніць прынцып атрымання пасада ў спадчыну і адпісваць уладу каханаму сыну Барысу. Ва ўсякім разе, двое старэйшых з якія заставаліся ў жывых яго сыноў — Святаполк тураўскі і Яраслаў наўгародскі — амаль однаўрамено паўсталі супраць бацькі ў 1014 году. Завастрыўшы старэйшага, Святаполка, пад варту, Уладзімір рыхтаваўся да вайны з Яраславам, калі раптам захварэў і сканаў у загараднай рэзідэнцыі Берестове 15 ліпеня 1015.

Пахаваны ў Дзесяціннай царкве ў Кіеве; мармуровыя саркафагі Ўладзіміра і яго жонкі стаялі пасярэдзіне храма. Дзесяцінная царква разбураная манголамі ў 1240 г. У XVII стагоддзі ў Кіеве былі выяўленыя старыя саркафагі, прынятыя мітрапалітам Пятром Магілай за пахаванні Ўладзіміра і Ганны. Рэшткі, вынятыя з гэтага пахавання, да цяперашняга часу таксама згубленыя. Сучасныя даследнікі сур'ёзна сумняваюцца ў тым, што гэта сапраўды былі ракі Ўладзіміра і Ганны Кіеўскіх.

Атрымана з «http://be.wikipedia.org../../../%D1%83/%D0%BB/%D0%B0/%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%A1%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_8dd8.html»

Катэгорыі: Артыкулы да вікіфікацыі | Вялікія князі кіеўскія

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Български
- Deutsch
- English
- Eesti
- Suomi
- Français
- עברית
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Latina
- Polski
- Русский
- Српски / Srpski
- Svenska
- Українська
- 中文