Кукенойс - Вікіпэдыя

# Кукенойс

### Зьвесткі зь Вікіпэдыі — вольнай энцыкляпэдыі.

Кукенойс, Какенгаўзэн, у полацкіх граматах Куконос, у нямецкамоўных крыніцах — Kukenoіs, Kukenoys, зараз Какнэсэ ў Латвіі (па-латыску: Koknese) — горад Полацкага княства, пазьней Полацкай зямлі, у 11 – пачатку 13 стагодзьдзя. Месьціўся на правым беразе Заходняй Дзьвіны ля ўпадзеньня ў яе рэчцы Какны (зараз Пэрсэ), у 338 кілямэтрах ад Полацка. Назоў горад атрымаў ад ракі і даслоўна значыць "мыс Какны". Сталіца Кукенойскага княства — удзела Полацкай зямлі. Прыналежаў князю Вячку. З 1207 году палова горада ў валоданьні рыскага біскупа. З 1269 году цалкам перайшоў у валоданьне рыскага арцыбіскупа і перадаваўся ім у лен.

## [рэдагаваць] Гісторыя

Раскопкі 1960-х гадоў засьведчылі, што ў 11 – пачатку 13 стагодзьдзя горад меў мяшанае крывіцка-ліўскае насельніцтва. Знойдзены пячаткі Эўфрасіньні Полацкай і яе бацькі Сьвятаслава Ўсяслававіча. Горад упершыню згаданы ў Хроніцы Лівоніі Генрыха Лета пад 1205 годам. З 1207 году палова горада перададзеная Вячкам у валоданьне рыскага біскупа. У 1208 годзе Вячка спаліў горад і пайшоў на Русь, а ў 1209 годзе войскі біскупа занялі яго і пабудавалі новы каменны гатычны замак. Палова Кукейноса і Кукейноскага княства прыналежала Сафіі — дачке Вячки, яго адзінай спадчыньніцы. Другой паловай горада ўладаў Ордэн, але ў 1238 годзе перадаў яе ў уладаньне рыскаму біскупу. У 1269 годзе сваю палову перадала рыскаму арцыбіскупу і Сафія. Арцыбіскуп даў Кукенойс і былое Кукенойскае княства ў лен Гансу Тызэнгаўзу. У 1277 годзе Кукенойсу нададзены гарадзкія правы, род Тызэнгаўзаў валодаў ім да 1395 году, калі горад быў вернуты ў уладаньне рыскага арцыбіскупа.

Падчас барацьбы арцыбіскупаў з Ордэнам, горад не раз пераходзіў з рук у рукі. З 1420 году летняя рэзыдэнцыя арцыбіскупаў. У пачатку 1479 году ордэнскія войскі захапілі Кукейнос і спалілі архіў арцыбіскупства. У 1481 горад узялі рыскія войскі, але замка ўзяць не здолелі. У 1509 годзе арцыбіскуп Каспар Ліндэ надбудаваў муры замка і ўзмацніў яго артылерыю. Кукенойс стаў галоўнай рэзыдэнцыяй арцыбіскупаў. Летам 1546 году апошні рыскі арцыбіскуп Вільгельм Брандэнбурскі быў абложаны тут і ўзяты ў палон Ордэнам.

25 жніўня 1577 году Кукейнос захоплены войскамі Івана ІV. У 1578 годзе вызвалены войскамі Рэчы Паспалітай. У 1601 годзе непадалёку ад Кукенойса ў бітве пад Кірхгольмам войскі Рэчы Паспалітай нанесьлі паразу швэдам, а ў 1608 годзе швэды захапілі горад і перабілі яго залогу. У жніўні 1655 году войска маскоўскага цара Аляксея Міхайлавіча захапіў Кукейнос і пераназваў яго ў "Царэвічаў Дзьмітрыеў". Па Кардыскай дамове Кукейнос адышоў да Швэцыі.

У 1700 годзе быў узяты саксонскім аддзелам войскаў Рэчы Паспалітай пад кіраўніцтвам Аўгуста Моцнага, былі збудаваныя новыя ўмацаваньні. У 1701 годзе горад і замак былі зьнішчаныя расейскімі войскамі.

У 1861 годзе праз Кукенойс пракладзена чыгунка. У 1880-я гады ў горадзе жыў латыскі драматург Рудольф Бляўманіс. У 1894 годзе сям'я Лёўэнштэрнаў пабудавала нэаклясычны палац, які згарэў у 1905 годзе. У 1966 годзе пабудаваная Плявінская гідраэлектрастанцыя, у выніку была затопленая значная частка замка.

## [рэдагаваць] Зьнешнія спасылкі

http://www.koknese.lv (па-латыску) - афіцыйная старонка Какнэсэ.

Атрымана з «http://be.wikipedia.org../../../%D0%BA/%D1%83/%D0%BA/%D0%9A%D1%83%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B9%D1%81.html»

Катэгорыі: Гісторыя Беларусі | Гарады Латвіі

##### Views

- Артыкул
- Гутаркі
- Бягучая вэрсія

##### Пошук

##### На іншых мовах

- Deutsch
- English
- Eesti
- Latviešu
- Plattdüütsch
- Polski
- Svenska