Defnyddiwr:Myrddin1977/Rhestr yr elfennau yn nhrefn eu xxxx - Wicipedia

# Defnyddiwr:Myrddin1977/Rhestr yr elfennau yn nhrefn eu xxxx

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

< Defnyddiwr:Myrddin1977

Mae rhai elfennau wedi eu hadnabod am filoedd o flynyddoedd, ac eraill wedi eu darganfod yn y blynyddoedd a chanrifoedd diwethaf.

## [golygu] Cyn y 12fed ganrif

Nid yw'n bosib rhoi dyddiad penodol ar gyfer darganfyddiad cyntaf yr elfennau hyn.

- carbon
- aur
- arian
- copr
- sylffwr
- tun
- plwm
- mercwri
- haearn

(Mae awgrymiadau fod alwminiwm wedi ei ddarganfod yn ystod yr oesoedd rhufeinig, ond nid oes tystiolath cadarn am hwn felly rhoddir y clod i Hans Christian Ørsted yn 1825.)

## [golygu] 13eg ganrif

- 1250 - Arsenig: Darganfuwyd gan Albertus Magnus

## [golygu] 15ed ganrif

- 1450 - Antimoni: Disgrifiad cyntaf gan Tholden

## [golygu] 16eg ganrif

- 1526 - Sinc: Darganfuwyd gan Paracelsus

## [golygu] 17eg ganrif

- 1669 - Ffosfforws: Darganfuwyd gan Hening Brand

## [golygu] 18fed ganrif

- 1737 - Cobalt: Darganfuwyd gan Georg Brandt. O'r gair Almaeneg kobalt neu kobold (ysbryd drwg).
- 1741 - Platinwm: Darganfuwyd gan Charles Wood
- 1751 - Nicel: Arwahanwyd o niccolit gan Axel Fredrik Cronstedt.
- 1753 - Bismwth:Darganfuwyd gan Claude Geoffroy le Jeune (Claude Geoffroy yr iau)
- 1755 - Magnesiwm: Darganfuwyd gan Joseph Black.
- 1766 - Hydrogen: Darganfuwyd gan Henry Cavendish. O'r geiriau Groeg hudôr (dŵr) a gennan (cynhyrchu).
- 1772 - Nitrogen: Darganfuwyd gan Daniel Rutherford .
- 1774
  - Ocsigen: Darganfuwyd gan Joseph Priestley. O'r geiriau Groeg oxus (asid) a gennan (cynhyrchu).
  - Clorin: Darganfuwyd gan Carl Wilhelm Scheele.
  - Manganïs: Darganfuwyd gan Johan Gottlieb Gahn
- 1778 - Molybdenwm: Darganfuwyd gan Carl Wilhelm Scheele
- 1782 - Telwriwm: Darganfuwyd gan Franz-Joseph Müller von Reichenstein. O'r gair Lladin Tellus (daear).
- 1783 - Twngsten: Darganfuwyd gan y brodyr José Elhuyar a Fausto Elhuyar
- 1789
  - Wraniwm: Darganfuwyd gan Martin Heinrich Klaproth. Enwyd yr elfen ar ôl enw'r planed Wranws.
  - Sirconiwm: Darganfuwyd gan Martin Heinrich Klaproth. Enwyd yr elfen ar ôl mwyn Sircon sy'n ei chynnwys.
- 1793 - Strontiwm: Darganfuwyd gan Martin Heinrich Klaproth
- 1794 - Ytriwm: Darganfuwyd gan Johan Gadolin. O'r enw Ytterby (tref yn Sweden).
- 1797
  - Titaniwm: Darganfuwyd gan Martin Heinrich Klaproth
  - Cromiwm: Darganfuwyd gan Nicolas-Louis Vauquelin
- 1798 - Beriliwm: Darganfuwyd gan Nicolas-Louis Vauquelin

## [golygu] 19eg ganrif

- 1801
  - Fanadiwm: Darganfuwyd gan Andrés Manuel del Río, ond ni chadarnhawyd y darganfyddiad nes 1831
  - Columbiwm: Darganfuwyd gan Charles Hatchett, ail-enwyd yn Niobiwm
- 1802 - Tantalwm: Darganfuwyd gan Anders Ekeberg
- 1803
  - Ceriwm: Darganfuwyd gan Martin Heinrich Klaproth; Jöns Jakob Berzelius a Wilhelm Hisinger
  - Rhodiwm: Darganfuwyd gan William Hyde Wollaston
  - Paladiwm: Darganfuwyd gan William Hyde Wollaston.
  - Osmiwm: Darganfuwyd gan Smithson Tennant. O'r gair Groeg ὀσμή osmë (arogl).
  - Iridiwm: Darganfuwyd gan Smithson Tennant.
- 1807
  - Potasiwm: Darganfuwyd gan Humphry Davy.
  - Sodiwm: Darganfuwyd gan Humphry Davy.
- 1808
  - Calsiwm: Darganfuwyd gan Humphry Davy. O'r gair Lladin calcis (calch).
  - Bariwm: Darganfuwyd gan Humphry Davy. O'r geiriau Groeg βαρύς barys (trwm).
  - Boron: Darganfuwyd gan Joseph Louis Gay-Lussac a L.J. Thenard
- 1811 - Ïodin: Darganfuwyd gan Bernard Courtois
- 1817
  - Lithiwm: Darganfuwyd gan Johan August Arfwedson. O'r geiriau Groeg λίθος lithos (craig).
  - Cadmiwm:Darganfuwyd yn annibynniol gan Friedrich Strohmeyer a K.S.L Hermann
  - Seleniwm: Darganfuwyd gan Jöns Jakob Berzelius
- 1823 - Silicon: Darganfuwyd gan Jöns Jakob Berzelius
- 1825 - Alwminiwm: Darganfuwyd gan Hans Christian Ørsted
- 1826 - Bromin: Darganfuwyd gan Antoine Jerome Balard
- 1828
  - Thoriwm: Darganfuwyd gan Jöns Jakob Berzelius
  - Beriliwm: Darganfuwyd yn annibynniol gan Friedrich Wöhler a A.A.B. Bussy
- 1839 - Lanthanwm: Darganfuwyd gan Carl Gustaf Mosander
- 1843
  - Terbiwm: Darganfuwyd gan Carl Gustaf Mosander
  - Erbiwm: Darganfuwyd gan Carl Gustaf Mosander
- 1844 - Rwtheniwm: Darganfuwyd gan Karl Klaus
- 1860
  - Cesiwm: Darganfuwyd gan Robert Bunsen
  - Rwbidiwm: Darganfuwyd gan Robert Bunsen
- 1861 - Thaliwm: Darganfuwyd gan Sir William Crookes
- 1863 - Indiwm: Darganfuwyd gan Ferdinand Reich a Theodor Richter
- 1868- Heliwm: Darganfuwyd yn annibynniol gan Pierre Janssen a Norman Lockyer. O'r gair Groeg ἥλιος hêlios (haul).
- 1875 - Galiwm: Darganfuwyd gan Paul Émile Lecoq de Boisbaudran
- 1878
  - Yterbiwm: Darganfuwyd gan Jean Charles Galissard de Marignac. Ar ôl Ytterby (tref yn Sweden).
  - Holmiwm: Darganfuwyd gan Marc Delafontaine a Jacques Louis Soret
- 1879
  - Thuliwm: Darganfuwyd gan Per Teodor Cleve
  - Scandiwm: Darganfuwyd gan Lars Fredrik Nilson
  - Samariwm: Darganfuwyd gan Paul Émile Lecoq de Boisbaudran
- 1880 - Gadoliniwm: Darganfuwyd gan Jean Charles Galissard de Marignac
- 1885
  - Praseodymiwm: Darganfuwyd gan Carl Auer von Welsbach.
  - Neodymiwm: Darganfuwyd gan Carl Auer von Welsbach.
- 1886
  - Germaniwm: Darganfuwyd gan Clemens Winkler.
  - Fflworin: Darganfuwyd gan Joseph Henri Moissan. O'r gair Lladin fluo (llifo).
  - Dysprosiwm: Darganfuwyd gan Paul Emile Lecoq de Boisbaudran. O'r gair Groeg δυσπρόσιτος dysprositos (hard to get at).
- 1894 - Argon: Darganfuwyd gan William Ramsay. O'r gair Groeg ἀργός argon (anactif).
- 1898
  - Neon: Darganfuwyd gan William Ramsay. O'r gair Groeg νέος neos (newydd).
  - Crypton: Darganfuwyd gan William Ramsay. O'r gair Groeg κρυπτός kryptos (cudd).
  - Senon: Darganfuwyd gan William Ramsay. O'r gair Groeg ξένος xenos (dieithryn).
  - Radiwm: Darganfuwyd gan Pierre Curie a Marie Curie. O'r gair Lladin radius (pelydrau).
  - Radon: Darganfuwyd gan Friedrich Ernst Dorn. O Radiwm.
  - Poloniwm: Darganfuwyd gan Pierre a Marie Curie. O Wlad Pwyl.
- 1899 - Actiniwm: Darganfuwyd gan André-Louis Debierne.

## [golygu] 20fed ganrif

- 1901 - Ewropiwm: Darganfuwyd gan Eugène-Antole Demarçay.
- 1907 - Lwtetiwm: Darganfuwyd gan Georges Urbain. O Lutetia (enw rhufeinig Paris).
- 1917 - Protactiniwm: Darganfuwyd gan Lise Meitner ac Otto Hahn
- 1923 - Haffniwm: Darganfuwyd gan Dirk Coster
- 1925 - Rheniwm: Darganfuwyd gan Walter Noddack ac Ida Tacke
- 1937 - Technetiwm: Darganfuwyd gan Carlo Perrier.
- 1939 - Ffransiwm: Darganfuwyd gan Marguerite Derey
- 1940
  - Astatin: Darganfuwyd gan Dale R. Corson, K.R.Mackenzie ac Emilio G. Segrè
  - Neptwniwm: Darganfuwyd gan E.M. McMillan a Philip H. Abelson ym Mhrifysgol California, Berkeley
- 1941 - Plwtoniwm: Darganfuwyd gan Glenn T. Seaborg, Arthur C. Wahl, Joseph W. Kennedy ac Emilio G. Segrè
- 1944 - Curiwm: Darganfuwyd gan Glenn T. Seaborg
- 1945
  - Americiwm: Darganfuwyd gan Glenn T. Seaborg
  - Promethiwm: Darganfuwyd gan J.A. Marinsky
- 1949 - Berceliwm: Darganfuwyd gan Albert Ghiorso, Glenn T. Seaborg, Stanley G. Thompson a Kenneth Street Jr.
- 1950 - Califforniwm: Darganfuwyd gan Albert Ghiorso, Glenn T. Seaborg
- 1952 - Einsteiniwm: Darganfuwyd gan Labordy Argonne, Labordy Los Alamos, a Phrifysgol California
- 1953 - Fermiwm: Darganfuwyd gan Labordy Argonne, Labordy Los Alamos, a Phrifysgol California
- 1955 - Mendelefiwm: Darganfuwyd gan Glenn T. Seaborg ac Evans G. Valens
- 1958 - Nobeliwm: Darganfuwyd gan Athrofa Ffiseg Nobel. Ar ôl Alfred Nobel.
- 1961 - Lawrenciwm: Darganfuwyd gan Albert Ghiorso. Ar ôl Ernest Lawrence.
- 1964 - Rutherfordiwm: Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia.
- 1970 - Dubnium: Darganfuwyd gan Albert Ghiorso. Enwyd ar ôl Dubna, Rwsia.
- 1974 - Seaborgiwm: Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear? a Phrifysgol California, Berkeley
- 1976 - Bohriwm: Darganfuwyd gan Y. Oganessian et al, Dubna a chadarnhawyd gan GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH) yn 1982
- 1982 - Meitneriwm: Darganfuwyd gan Peter Armbruster a Gottfried Münzenberg, GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH)
- 1984 - Hassium: Darganfuwyd gan Peter Armbruster a Gottfried Münzenberg, GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH)
- 1994
  - Darmstadtiwm: Darganfuwyd gan S. Hofmann, V. Ninov et al, GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH)
  - Roentgeniwm: Darganfuwyd gan S. Hofmann, V. Ninov et al, GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH)
- 1996 - Ununbiwm: Darganfuwyd gan S. Hofmann, V. Ninov et al, GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH)
- 1999 - Ununcwadiwm: Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia.

## [golygu] 21ain ganrif

- 2001 - Ununhecsiwm: Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia.
- 2004 (angen cadarnhad)
  - Ununtriwm: Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia a Labordy Cenedlaethol Lawrence Livermore
  - Ununpentiwm: Darganfuwyd gan yr Athrofa Ymchwil Niwclear yn Dubna, Rwsia a Labordy Cenedlaethol Lawrence Livermore

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../m/y/r/Defnyddiwr%7EMyrddin1977_Rhestr_yr_elfennau_yn_nhrefn_eu_xxxx_f9dc.html"

Categorïau tudalen: Elfennau cemegol | Cemeg | Hanes Cemeg | Rhestrau gwyddonol

##### Views

- Tudalen defnyddiwr
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- 日本語
- Polski
- Italiano