Robert Elis (Cynddelw) - Wicipedia

# Robert Elis (Cynddelw)

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Cynddelw ar ddiwedd ei oes

Roedd Robert Elis (1812-1875), neu Cynddelw, yn fardd, golygydd a geiriadurwr, a aned ger Pen-y-bont-fawr, yn yr hen Sir Drefynwy.

Cafodd yrfa hir fel gweinidog gyda'r Bedyddwyr.

Bu'n olygydd ar y cylchgronau Y Tyst Apostolaidd (1845-1850) ac Y Tyst (1857).

Roedd Cynddelw yn ffigwr adnabyddus ym myd llenyddol Cymru ganol y 19eg ganrif. Golygodd Geiriadur y Bardd (d.d.), ac ail argraffiadiau o ddau glasur o'r 18fed ganrif, sef Gorchestion Beirdd Cymru (1864) a Barddoniaeth Dafydd ap Gwilym (Lerpwl, 1873).

Gweithiai'n gadarn o blaid y Gymraeg ac yn 1867 cyhoeddodd ei eiriadur arloesol Geiriadur Cymreig Cymraeg, gyda'r is-deitl "sef, Geiriau Cymraeg yn cael eu hegluro yn Gymraeg". Dyma'r geiriadur uniaith Gymraeg gyntaf. Symbyliad Cynddelw oedd ennyn mwy o barch gan y Cymry at eu hiaith eu hunain. Fel y dywed yn ei ragymadrodd i'r gyfrol,

  Dyma i chwi gynnyg newydd, a gwahanol i ddim a gafwyd o'r blaen, ym maes Geiriaduriaeth hen iaith y Cymry... Pa beth a ddywedasai y Saeson pe buasent yn awr heb yr un Geirlyfr yn eu hiaith eu hunain, namyn Saesonaeg a Lladin, neu Saesonaeg a Ffrangcaeg, etc.? Ond gadawyd ni hyd heddyw i ymdaro fel y gallem ar Eirlyfrau Cymraeg wedi eu hegluro yn Saesonaeg, neu yn y gwrthwyneb.

O'i waith ei hun, cyhoeddodd Manion Hynafiaethol (1873), cofiannau i'w athro John Williams (1805-1856) a Dr Ellis Evans o Gefn-mawr. Ymddangosodd eu cerddi yn y wasg Gymraeg ac fe'i cyhoeddwyd mewn un gyfrol, Barddoniaeth Cynddelw (1877) wedi ei farw.

## [golygu] Llyfryddiaeth

David Williams, Cofiant Cynddelw (1925)

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../r/o/b/Robert_Elis_%28Cynddelw%29_0b30.html"

Categorïau tudalen: Beirdd Cymraeg | Llenyddiaeth Gymraeg | Llên Cymru

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio