Saunders Lewis - Wicipedia

# Saunders Lewis

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Dramodydd, bardd, nofelydd, hanesydd a gwleidydd oedd John Saunders Lewis (15 Hydref, 1893 - 1 Medi, 1985). Cafodd ei eni yn Wallasey, ger Lerpwl, yn fab i weinidog. Mynychodd brifysgol Lerpwl. Roedd yn un o sylfaenwyr Plaid Cymru. Bu ei ddarlith radio enwog Tynged yr Iaith, a draddodwyd yn 1962, yn sbardun i sefydlu Cymdeithas yr Iaith Gymraeg, ond fel dramodydd y cydnabyddir ef fwyaf.

Yn 1936 llosgodd adeiladau yr ysgol fomio ym Mhenyberth ac o ganlyniad collodd ei swydd fel darlithydd yng Ngholeg Prifysgol Abertawe.

Mae'n debyg mai ei ddramau mwyaf yw Blodeuwedd, sy'n ymwneud â'r gwrthdaro rhwng cariad a chwant, a Siwan. Yn ei nofelau Monica, Merch Gwern Hywel, a Siwan mae cytundeb priodasol yn holl bwysig ac yn hanfodol er lles cymdeithas.

Yn fab i Fethodist fe ymunodd â 'r Eglwys Babyddol yn 1932.

Roedd yn gredwr cryf yn y traddodiad Ewropeaidd, ac yn gweld dylanwad Lloegr yn rhwystr i Gymru ddeall y traddodiad hwnnw. Dau ddylanwad mawr arno oedd Emrys ap Iwan a W.B. Yeats.

Fe enwebwyd Saunders Lewis am wobr lenyddol Nobel yn 1971.

## [golygu] Llyfryddiaeth

### [golygu] Barddoniaeth

Casglwyd ei gerddi ynghyd yn y gyfrol Cerddi Saunders Lewis (gol. R. Geraint Gruffydd).

### [golygu] Nofelau

- Monica (1930)
- Merch Gwern Hywel (1964)

### [golygu] Dramâu

- Blodeuwedd (1948)
- Siwan (1955)
- Brad (1958)
- Esther (1960)
- Cymru Fydd (1967)

Casglwyd eu holl ddramâu ynghyd yn ddwy gyfrol, Dramâu Saunders Lewis, dan olygyddiaeth Ioan Williams.

### [golygu] Beirniadaeth Lenyddol=

- A School of Welsh Augustans (1924)
- Ysgrifau Dydd Mercher
- Meistri'r Canrifoedd (gol. R. Geraint Gruffydd; casgliad)
- Meistri a'u Crefft (gol. Gwynn ap Gwilym; casgliad)

### [golygu] Ysgrifau Gwleidyddol

- Canlyn Arthur
- Ati, Wyr Ifainc

## [golygu] Gweler hefyd

- Dafydd Jenkins, Tân yn Llŷn (hanes Penyberth)
- Presenting Saunders Lewis (gol. Alun R. Jones & Gwyn Thomas)
- Annwyl Kate, Annwyl Saunders (gol. Dafydd Ifans; llythyraeth Saunders â Kate Roberts)

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../s/a/u/Saunders_Lewis_2a05.html"

Categorïau tudalen: Llenyddiaeth Gymraeg | Beirdd Cymraeg | Llên Cymru | Cymry enwog | Genedigaethau 1893 | Marwolaethau 1985

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- Brezhoneg
- English