Iŵl Cesar - Wicipedia

# Iŵl Cesar

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Iŵl Cesar

Roedd Iŵl Cesar (Lladin: Gaius Iulius Caesar; 13 Gorffennaf 100 CC–15 Mawrth 44 CC) yn arweinydd milwrol a gwleidydd ym mlynyddoedd cynnar yr Ymerodraeth Rufeinig.

Daeth Cesar i rym yn gyntaf yn 60 CC mewn cynghrair gyda dau wleidydd arall, sef Gnaeus Pompeius Magnus (Pompei Mawr) a Marcus Licinius Crassus. Galwyd y cynghrair yma yn y triumvirate. Yn ôl eu cytundeb, daeth Cesar yn lywodraethwr dros Gâl, sef yr ardal sydd yn cwmpasu Gogledd yr Eidal, y Swistir a Ffrainc heddiw. Bu Cesar yn arweinydd yn ystod y Rhyfel Galaidd yn erbyn pobl Germania, a oedd eisiau symud i'r ardal. Ysgrifennodd Cesar am y rhyfel yma, 8 mlynedd o hyd, yn ei lyfr De Bello Gallico.

Nid oedd llywodraethwr Gâl yn medru mynd i Rufain heb ganiatâd y Senedd. Pan oedd gyrfa Cesar fel llywodraethwr y dalaith bron ar ben roedd ganddo broblemau gwleidyddol ac roedd yn awyddus i ddychwelyd i Rufain cyn gynted â phosib rhag i'w elynion gwleidyddol ennill y blaen arno. Meddiannodd Cesar y ddinas gyda'i fyddinoedd a gwnaeth ei hun yn deyrn.

Priododd Cesar dwy ferch Rufeinig ond ni chawsant plant. Teithiodd i'r Aifft lle bu cwrdd â'r Brenhines Cleopatra. Syrthiasant mewn cariad a cafodd Cleopatra fab o'r enw Caesarion ond nid oedd y ddau yn gallu priodi yn ôl y gyfraith Rufeinig. Penododd Cesar ei nai Octavianus fel ei aer yn hytrach na'i unig blentyn. Daeth Octavianus i gael ei adnabod yn hwyrach fel Cesar Awgwstws, ymerawdwr cyntaf Rhufain.

Roedd pobl a oedd o blaid Senedd cryf yn anfodlon bod gan Iŵl Cesar gymaint o bŵer. Ar Ides (sef canol y mis) Mawrth 44 CC galwyd Cesar i'r Senedd a llofruddiwyd ef gan gyfaddawdwyr yn cynnwys ei ffrind Marcus Iunius Brutus a Gaius Cassius Longinus.

## [golygu] Dyfyniadau

- Veni, vidi, vici
  - Deuais, gwelais, concwerais.
- Gallia est omnis divisa in partes tres
  - Mae Gâl wedi ei rhannu yn dair rhan (Llinell cyntaf De Bello Gallico).
- Et tu, Brute? (A ti hefyd, Brutus?) Then fall, Caesar!
  - Geiriau olaf Cesar yn nrama William Shakespeare, Julius Caesar.

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../i/%C5%B5/l/I%C5%B5l_Cesar_4139.html"

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- العربية
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- Suomi
- Français
- Gaeilge
- Galego
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- Lojban
- ქართული
- 한국어
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- Plattdüütsch
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Sicilianu
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Українська
- Tiếng Việt
- 中文