Rhestr Llengoedd Rhufeinig - Wicipedia

# Rhestr Llengoedd Rhufeinig

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Y Lleng (Lladin: Legio), oedd yr uned filwrol nodweddiadol o'r fyddin Rufeinig. Roedd maint lleng yn amrywio, ond yn oes aur Rhufain roedd tua 5,000 - 6,000 o wyr. Gweler Lleng Rufeinig.

Roedd gan pob lleng ei rhif, ond mae'n bwysig sylwi fod modd i fwy nag un lleng fod a'r un rhif. Roeddynt yn cael eu gwahaniaethu gan enwau, a allai gyferio at fuddugoliaeth a enillodd y lleng, y wlad lle ffurfiwyd hi neu'r person a'i ffurfiodd. Mae rhai llengoedd yn dwyn yr enw Gemina (Efaill), sy'n dynodi eu bod wedi eu ffurfio trwy gyfuno dwy leng flaenorol. Ychwanegir y blynyddoedd y bu'r lleng mewn bodolaeth a nodir yr ymerawdwr neu'r person arall a'i ffurfiodd.

## [golygu] Llengoedd yr Ymerodraeth Gynnar

Legio I

- Legio I Germanica (Almaenaidd) - 48 C.C. hyd 70 O.C. Iŵl Cesar
- Legio I Adiutrix (Cynorthwyol) - 68 O.C. hyd (o leiaf) 444 O.C. Nero
- Legio I Italica (Eidalaidd) - Medi 22 66 hyd (o leiaf) 5ed ganrif, Nero
- Legio I Macriana liberatrix (Rhyddhawyr Macer) - 68 hyd 69 O.C. Lucius Clodius Macer, rhaglaw Affrica
- Legio I Minervia (dan amddiffyniad y dduwies Minerva) - 82 O.C. hyd (o leiaf) 4edd ganrif, Domitian
- Legio I Parthica (Parthaidd) - 197 hyd dechrau'r 6ed ganrif, Septimius Severus

Legio II

- Legio II Adiutrix Pia Fidelis (cynorthwydd ffyddlon a theyrngar) - 70 O.C. hyd (o leiaf) 3edd ganrif, Vespasian
- Legio II Augusta (codwyd gan Augustus) – cyn 9 O.C. hyd o leiaf 3edd ganrif
  - Legio II Gallica (o Gallia) – efallai enw arall ar y Legio II Augusta
- Legio II Italica (Eidalaidd) - 165 hyd ddechrau'r 5ed ganrif, Marcus Aurelius
- Legio II Parthica (Parthaidd) – 197 O.C. hyd ganol y 4edd ganrif, Lucius Septimius Severus
- Legio II Traiana Fortis (Lleng gref Trajan) - 105 O.C. hyd (o leiaf) 5ed ganrif, Trajan
- Legio II Germanica (Almaenaidd) – o'r 3edd ganrif, Caracalla

Legio III

- Legio III Augusta (codwyd gan Augustus) – 43 C.C. hyd (o leiaf) diwedd y 4edd ganrif, Augustus
- Legio III Cyrenaica (o Cyrenaica) – tua 36 C.C. hyd (o leiaf) 5ed ganrif, Marcus Antonius
- Legio III Gallica (o Gallia) – tua 49 C.C. hyd o leiaf ddechrau'r 4edd ganrif, Iŵl Cesar
- Legio III Italica (Eidalaidd) - 165 O.C. Hyd o leiaf ddechrau'r 4edd ganrif, Marcus Aurelius
- Legio III Parthica (Parthaidd) - tua 197 O.C. hyd o leiaf ddechrau'r 5ed ganrif, Lucius Septimius Severus

Legio IV

- Legio IV Macedonica (Macedoniaidd) - 48 C.C. hyd 70 O.C. (chwalwyd gan Vespasian), Iwl Cesar
  - ail-grewyd dan yr enw Legio IV Flavia Felix (Fflafiaid ffodus) - tua 70 O.C. hyd cyn 400 O.C., Vespasian
- Legio IV Scythica (o Scythia) - tua 42 C.C. hyd o leiaf ddechrau'r 5ed ganrif, Marcus Antonius

Legio V

- Legio V Alaudae (Yr Ehedyddion) - 52 C.C. hyd 70 O.C., Iwl Cesar
- Legio V Macedonica (Macedoniaidd) - 43 C.C. hyd ar ôl 400 O.C., y conswl Gaius Vibius Pansa Caetronianus ac Augustus
  - Legio V Urbana, efallai'n enw cynnar ar Legio V Macedonica
  - Legio V Gallica, efallai'n enw cynnar ar Legio V Macedonica

Legio VI

- Legio VI Ferrata (Haearnaidd) - 52 C.C. hyd ar ôl 250 O.C., Iwl Cesar
- Legio VI Victrix (Buddugol) - 41 C.C. hyd diwedd y 4edd ganrif, Augustus
  - Legio VI Hispaniensis (o Sbaen]], enw arall ar Legio VI Victrix

Legio VII

- Legio VII Claudia Pia Fidelis (lleng ffyddlon a theyrngar y Clawdiaid) - 58 C.C. hyd ddiwedd y 4edd ganrif O.C., Iŵl Cesar
  - Legio VII Paterna (Tadol), enw Legio VII Claudia Pia Fidelis hyd 42 O.C.
- Legio VII Gemina (Yr Efaill) - Hydref 68 O.C. hyd diwedd y 4edd ganrif O.C., Galba

Legio VIII

- Legio VIII Augusta (ffurfiwyd gan Augustus), 59 C.C. hyd ar ôl 371 O.C. - Augustus
  - Legio VIII Gallica (o Gallia), enw blaenorol y VIII Augusta
  - Legio VIII Mutinensis (o Mutina), enw blaenorol y VIII Augusta

Legio IX

- Legio IX Hispana (Sbaenaidd) - cyn 41 C.C. hyd cyn 160 O.C., Augustus

Legio X

- Legio X Fretensis (O'r culfor) - 41 / 40 C.C. hyd o leiaf 260 O.C., Augustus
- Legio X Gemina (Yr Efaill) - 44 C.C. hyd ddechrau'r 5ed ganrif, Lepidus

Legio XI

- Legio XI Claudia Pia Fidelis (lleng y Claudiaid, ffyddlon a theyrngar) - 42 C.C. hyd ddechrau'r 5ed ganrif, Augustus

Legio XII

- Legio XII Fulminata (y Daranfollt) - 43 C.C. hyd (o leiaf) 5ed ganrif, Lepidus

Legio XIII

- Legio XIII Gemina (Yr Efaill) - 41 C.C. hyd (o leiaf) 5ed ganrif, Augustus

Legio XIV

- Legio XIV Gemina Martia Victrix (Efaill a buddugol yn filwrol) - Augustus

Legio XV

- Legio XV Apollinaris (yn perthyn i'r duw Apollo) - 41 / 40 C.C. hyd 5ed ganrif - Augustus
- Legio XV Primigenia (yn perthyn i'r dduwies Fortuna) - 39 O.C. hyd 70 O.C., Caligula

Legio XVI

- Legio XVI Gallica (o Gallia) - 41 / 40 C.C. hyd 70 O.C. - Augustus
  - ail-ffurfiwyd fel Legio XVI Flavia Firma (lleng Fflafiaidd gadarn) - 70 O.C. hyd 4edd ganrif - Vespasian

Legio XVII

- Legio XVII - 41 C.C. hyd 9 O.C., Augustus
  - (Dinistriwyd y lleng yma a'r ddwy sy'n dilyn, y XVIII a'r XIX, gan yr Almaenwyr ym mrwydr Teutoburgerwald yn y flwyddyn 9 C.C. Ni chawsant eu hail-ffurfio)

Legio XVIII

- Legio XVIII - 41 C.C. hyd 9 O.C., Augustus

Legio XIX

- Legio XIX - 41 C.C. hyd 9 O.C., Augustus

Legio XX

- Legio XX Valeria Victrix (Dewr a Buddugoliaethus) - wedi 31 C.C. hyd ddiwedd y 3edd ganrif, Augustus

Legio XXI

- Legio XXI Rapax (Rheibiol) - 31 C.C. hyd 92 O.C. Augustus

Legio XXII

- Legio XXII Deiotariana (ffurfiwyd gan Deiotarus) - 48 C.C. hyd tua 132-136 O.C. Deiotarus
- Legio XXII Primigenia (yn perthyn i'r dduwies Fortuna) - 39 hyd 3edd ganrif, Caligula

Legio XXX

- Legio XXX Ulpia Victrix (Lleng Ulpiaidd fuddugol) - 105 O.C. hyd ddechrau'r 5ed ganrif, Trajan

## [golygu] Y llengoedd Rhufeinig tua 80 O.C.

Lleoliad gwersyllfeydd y llengoedd Rhufeinig yn y flwyddyn 80.

Mae'r rhifau yn cyfeirio at:

1. Legio IX Hispana: Eburacum (Caer Efrog)
2. Legio XX Valeria Victrix a Legio II Adiutrix: Deva (Caer)
3. Legio II Augusta: Isca Silurum (Caerlion ar Wysg)
4. Legio XXII Primigenia a Legio X Gemina: Noviomagus (Nijmegen)
5. Legio VI Victrix: Novaesium (Neuss)
6. Legio XXI Rapax: Bonna (Bonn)
7. Legio XIV Gemina: Moguntiacum (Mainz)
8. Legio I Adiutrix: Brigetio (Szöny)
9. Legio VIII Augusta: Argentoratum (Strasbourg)
10. Legio XI Claudia: Vindonissa (Windisch)
11. Legio XV Apollinaris: Carnuntum (Parc Archaeolegol Carnuntum)
12. Legio XIII Gemina: Poetovio (Ptuj)
13. Legio VII Claudia: Viminacium (Kostolac)
14. Legio V Macedonica: Oescus (Gigen)
15. Legio I Italica: Novae (Svishtov)
16. Legio V Alaudae:Oescus (Gigen? ansicr!)
17. Legio IV Flavia Felix: Burnum (Kistanje)
18. Legio XIV Flavia Firma: Satala (Sadagh)
19. Legio XII Fulminata: Malatya (Melitene)
20. Legio VI Ferrata: Samosata (Samsat)
21. Legio IV Scythica: Zeugma (Belkis)
22. Legio III Gallica: Raphanaea
23. Legio X: Aelia Capitolina (Jerusalem)
24. Legio XXII Deiotariana: Nicopolis (Yr Aifft)
25. Legio III Cyrenaica: Coptos (Qift)
26. Legio III Augusta: Lambaesis (Tazoult-Lambese)
27. Legio VII Gemina: Legio (Léon) (Léon)

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../r/h/e/Rhestr_Llengoedd_Rhufeinig_5cba.html"

Categorïau tudalen: Yr Ymerodraeth Rufeinig | Rhestrau rhyfel

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio

##### Ieithoedd eraill

- Deutsch
- English
- Español
- Italiano
- Norsk (bokmål)
- Português
- Русский