# Balatonfüred

### El Vikipedio

Balatonfüred estas urbeto kun 13 300 loĝantoj en departemento Veszprém, Hungario, malnova ripozloko ĉe la bordo de lago Balatono. La urbo elformiĝis el la malnova vilaĝo, bankolonio kaj la iama vilaĝo Arács (pron. Araĉ), kiun oni ligis en 1954 al balatonfüred. Ĝi estas la tiel nomata ĉefurbo de la norda bordo de la Balatono kun grava velŝipa haveno.

## [redaktu] Situo, klimato

Balatonfüred kaŝas sin inter montetoj norde de la lago Balatono, proksime al la duoninsulo de Tihany. Ĝi estas konata pro la karbondioksidaj fontoj kaj mediteransimila klimato. Oni sciis jam en la 17-a jarcento pri la acidakvaj fontoj ĉe la Balaton-bordo, kies rolo graviĝis nur tiam, kiam oni ekuzis la la varmigitan akvon por kuracbanado. En 1772 oni deklaris Füred (tiama nomo) oficiale kuracbanejo.

En la urbo funkcias la Ŝtata Korhospitalo, kiu redonis la sanon al multaj kormalsanuloj interalie al la fama nobel-premiita hinda poeto, Rabindranath Tagore. Li saniĝis en 1926 en la hospitalo kaj pro tio li plantis arbon tie. Antaŭ la poeto-plantita arbo oni inaŭguris en 1956 kapostatuan verkon de Rasithan Kashar, donacon de la hindia registaro al la urbo.

## [redaktu] Historio

La loko estas praa, jam en la antikva epoko loĝata komunumo. Ties nomo aperas unuafoje en la biena kunskribo de Abatejo de Tihany en 1211. La kuracakvojn mencias unuafoje dokumento el 1708.

La urbo grave evoluis en la 19-a jarcento, en la reforma epoko. En 1831 ĝi posedis jam ŝtonan teatron. La unua vaporŝipo (de la Balatono) ekis de tie en 1846. En Füred fondiĝis ŝipfabriko. Ĝi iĝis ŝatata renkontiĝejo de la politikistoj, artistoj post la Interkonsento.

## [redaktu] vidindaĵoj

- trinkhalo ĉe Lajos Kossuth-fonto
- iama ripozdomo de BLAHA Lujza (1816, klasicisma stilo)
- Ronda preĝejo (1841 - 1846, laŭ planoj de Fruman Antal (klasicisma; la bildon de la dekstra kromaltaro pentris de Vaszary János)
- ripozdomo de Mór Jókai (1870, eklektika, nun memormuzeo)
- aleo Tagore sur la Balatona bordo.

## [redaktu] retpaĝoj

- retpaĝaro de la urba registaro
- retpaĝo de la korhospitalo

## [redaktu] Eksteraj ligiloj

  http://www.balatonfured.hu
  http://www.iranymagyarorszag.hu/info/balatonfured

Elŝutita el "http://eo.wikipedia.org../../../b/a/l/Balatonf%C3%BCred.html"

Kategorio: Urboj de Hungario

##### Views

- Artikolo
- Diskuto
- Aktuala versio

##### Serĉu

##### Aliaj lingvoj

- Deutsch
- English
- Magyar
- Polski
- Svenska