Aragoi - Wikipedia

# Aragoi

### Wikipedia(e)tik

Aragoi

Hiriburua | Zaragoza
Probintziak | Huesca Teruel Zaragoza
Herritarra | aragoitar
Azalera - Espainiaren | 47.719 % 9,4
Biztanleria - Espainiaren Dentsitatea | 1.249.584 (2003) % 2,9 26,18 bizt/km²
ISO 3166-2 | ES-AR
Estatutua | 1982ko abuztuaren 16
Lehendakaria | Marcelino Iglesias Ricou (PSOE)
Hizkuntza ofiziala(k) | gaztelania
Espainiako Gorteak - Kongresuan - Senatuan | 13 eserleku 2 eserleku
www.aragon.es

Aragoi (gaztelaniaz eta ofizialki Aragón) Espainiako autonomia erkidego bat da, izen bereko erregio historikoarekin bat datorrena. Ebro ibaiaren bailararen erdialdean aurkitzen da, Espainiako iparraldean eta Gaztela-Mantxa, Gaztela eta Leon, Katalunia, Errioxa, Nafarroa, Valentziako Erkidegoa eta Frantziaekin egiten du muga.

## [aldatu] Geografia

Aragoi hiru probintziatan banatuta dago:

- Huescako probintzia
- Zaragozako probintzia
- Teruelgo probintzia

Erliebe oso sinplea dauka erkidegoak: Pirinioek eta Sistema Iberiarrak Ebro ibaiaren sakonunea inguratzen dute.

Ebro ibaiak Aragoiko ibai eta lakuen urak eramaten ditu, Mijares eta Turia ibaiekin batera Mediterranear itsasoan isurtzen delarik.

Komunitate honetako klima mediterranear-kontinentala da, eurite irregular, bero kontraste handi eta haize indartsuekin.

Landaretza erliebearekin batera aldatzen da, baso boreal eta lore mediterranearrak dituelarik.

1991ko erroldaren arabera 1.178.000 biztanle zeuden, herrialdearen %2,95. 2005ean 1.270.036 arte igo zen biztanle kopurua.

Aragoiko Gorteak

## [aldatu] Historia

Aragoiko Erreinuak, Bartzelonako Konderriarekin batera, Aragoiko Koroa sortu zuen XII. mendean, erreinua oso independentea izan zen eta bere instituzio, foru eta eskubideak XVIII. mendeko Espainiako Oinordetza Gerraterarte mantendu zituen. 1978tik Espainiako autonomia erkidego bat da Zaragoza, Huesca eta Teruelgo probintziek osatutakoa. 33 eskualdetan (Comarca) banatzen da eta bere hiriburua Zaragoza da.

1999ko abuztuaren 2tik Marcelino Iglesias Ricou Aragoiko presidentea da.

## [aldatu] Politika

- Marcelino Iglesias
- José Ángel Biel
- Santiago Lanzuela.

## [aldatu] Zientzia

- Santiago Ramón y Cajal (Nobel sariduna)
- Miguel Catalán
- Miguel Servet

## [aldatu] Kultura

Aragoiko hizkuntzak

### [aldatu] Hizkuntzak

Aragoin hiru hizuntza hitz egiten dira, baina bakarra da ofiziala:

- Gaztelera hizkuntza ofiziala da, lurralde osoan erabiltzen da, lekuan lekuko berezitasunekin. Berezitasun hauetatik gehienak Fablaren arrastoak dira, XV. mendetik aurrera galtzen hasi zena gazteleraren hedapenaren ondorioz.
- Aragoiera edo Fabla. Huescan erabiltzen da (Uesca fablaz), baita Zaragoza iparraldeko zenbait herritan eta Teruelgo hegoaldean.
- Katalana Aragoiko ekialdeako herri batzuetan erabiltzen da (Sartaldeko Zerrenda edo Franja de Ponent).

### [aldatu] Aragoiar ospetsuak

- Zinema:
  - Luis Buñuel
  - Carlos Saura
  - Segundo de Chomón
  - Santiago Aguilar Oliver

- Margoa:
  - Francisco de Goya
  - Antonio Saura
  - Francisco Bayeu y Subías

- Eskultura:
  - Pablo Gargallo
  - Pablo Serrano

- Musika:
  - Miguel Fleta
  - José Antonio Labordeta
  - Héroes del silencio
  - Enrique Bunbury
  - Amaral

- Literatura
  - Joaquín Costa
  - Baltasar Gracián
  - Miguel Labordeta
  - José Antonio Labordeta
  - Julio Llamazares
  - Marcial
  - Javier Tomeo
  - Ramón J. Sender
  - Soledad Puértolas
  - Fernando Lázaro Carreter

## [aldatu] Kanpo loturak

| Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz: Aragón

- http://www.aragon.es/ Gobierno de Aragón. Javascript behar du.
- http://www.cortesaragon.es/ Las Cortes de Aragón
- http://www.redaragon.com/ Turismoa, aisia, berriak.
- http://www.infoaragon.com/ Informazio gehigarria.
- http://www.elperiodicodearagon.com/ El Periódico de Aragón
- http://www.heraldo.es/ Heraldo de Aragón
- http://www.aragoneria.com/
- http://www.turismodearagon.com/ Aragoiko turismoari buruzko orria.
- http://www.gastronomia-aragonesa.com/ Aragoiko gobernuaren gastronomia aragoitarraren orria.
- http://www.agendagaitera.tk/ Aragoiko folk musikari buruzko orria.

| Aragoiko probintziak |
Huesca • Teruel • Zaragoza

| Espainiako Autonomia Erkidegoak |
Andaluzia • Aragoi • Asturiasko Printzerria • Balear Uharteak • Errioxa • Euskadi • Extremadura • Galizia • Gaztela eta Leon • Gaztela-Mantxa • Kanariar Uharteak • Kantabria • Katalunia • Madrilgo Erkidegoa • Melilla • Murtziako Erkidegoa • Nafarroa • Valentziako Erkidegoa • Zeuta

"http://eu.wikipedia.org../../../a/r/a/Aragoi.html"(e)tik eskuratuta

Kategoriak: Aragoi

##### Views

- Artikulua
- Eztabaida
- Oraingo berrikuspena

##### Bilatu

##### Beste hizkuntzak

- Aragonés
- العربية
- Asturianu
- Български
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- فارسی
- Suomi
- Français
- Galego
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- Kernewek
- Latina
- Ladino
- Lëtzebuergesch
- Nederlands
- Norsk (bokmål)
- Occitan
- Иронау
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Simple English
- Slovenčina
- Српски / Srpski
- Svenska
- Tagalog
- Українська
- 中文