თბოგამტარობა - ვიკიპედია

# თბოგამტარობა

### ვიკიპედიიდან

მყარი სხეულის, სითხისა თუ აირის თბოგამტარობა განისაზღვრება სიჩქარით, რომლითაც მატერიის გახურება ხდება. თბოგამტარობა ასევე ეწოდება მატერიის თერმული ენერგიის ტრანსპორტირების უნარს სითბოს გატარების მეშვეობით.

## [რედაქტირება] მყარი სხეული

მყარი სხეულის შემთხვევაში სითბოს ნაკადი პირდაპირპროპორციულია ორ განხილულ წერტილში არსებულ ტემპერატურის სხვაობისა, რომელიც გრადუს ცელსიუსებში ან კელვინებში იზომება. თავად სითბოს ნაკადი აღინიშნება ან ვატებში, ანაც ჯოულ-წამებში.

მატერიის თბოგამტარობა, რომელიც ხშირად λ, k ან κ-თი აღინიშნება, გვიჩვენებს, სითბოს რა რაოდენობა Q გაედინება მოცემულ ფართობზე A.დროის მოცემულ მონაკვეთში, t გარკვეული ტემპერატურული განსხვავებისას ΔT. თბოგამტარობის ერთეული, რომელსაც ასევე თბოგამტარობის კოეფიციენტი ეწოდება, გამოითვლება შემდეგი ფორმულით: J/(K·m·s) ანაც. W/(K·m).

გამოთვლის თვალსაჩინოობისთვის ავიღოთ კუბი, რომლიც სიგრძე არის l, ხოლო განივი კვეთის ფართი კი - A. კუბის ერთი გვერდი ცივ გარემოში იმყოფება, საპირისპირო კი თბილში. შუა გვერდებს მაქსიმალური იზოლირება აქვთ გაკეთებული. სპეციფიკური თბოგამტარობა გამოიანგარიშება გაზომილი თბოგამტარობის და საპირისპირო გვერდებს შორის მანძილის ნამრავლის გვერდის ფართთან შეფარდებით:

სითბოს ნაკადი ვატებში (Q: სითბოს რაოდენობა) შემდეგნაირად გამოითვლება:

სპეციფიკური თბოგამტარობა აბსოლუტურ ტემპერატურასთან ერთად იცვლება, ანუ ის მხოლოდ ტემპერატურის გრადიენტისთვის არ აჩვენებს სითბოს ნაკადს. ლითონებისთვის სპეციფიკური სითბოგამტარობა მეტწილად ოთახის ტემპერატურაში გამოითვლება (300 კელვინი ≈ 27 გრადუს ცელსიუსს), აირების შემტხვევაში კი ცდები ძირითადად 0 გრადუს ცელსიუსში მიმდინარეობენ. აბსოლუტური ტემპერატურის მომატებასთან ერთად ჩვეულებრივ სპეციფიკური თბოგამტარობაც მატულობს, თუმცა პრაქტიკული მიზნებისთვის ერთ მუდმივ რიცხვს იღებენ.

ზოგადად კი ვიდერმან-ფრანცშეს კანონში ჩადებული პრინციპი მოქმედებს -- ყველაფერი ის, რაც დენს კარგად ატარებს (ვერცხლი, სპილენძი) მშვენიერი სითბოგამტარიცაა. ხოლო თბოიზოლატორები (ქაღალდი, ბამბა) კი დენსაც ცუდად ატარებენ.

## [რედაქტირება] მაგალითები

სამშენებლო მასალები
მატერია | თბოგამტარობაλ [W / (m · K)]
--- | ---
სპილენძი | 380
ალუმინი | 209
თითბერი (ლატუნი) | 120
ცინკი | 110
ფოლადი | 50
უჟანგავი ფოლადი | 21
ტყვია | 35
გრანიტი | 2,8
ბეტონი | 2,1
მინა | 1,0
კალციუმცემენტი | 1,0
აგური) | 0,5 - 1,4
ხე | 0,13 - 0,18
ფოროტონი | 0,09 - 0,45
ფორებიანი ბეტონი | 0,08 - 0,25
შუშაქაფი | 0,040
შუშაბამბა | 0,04 - 0,05
პოლისტიროლი | 0,035 - 0,050
პოლიურეტანი | ~0,035
ჰაერი | 0,024

სხვა მატერიები
მატერია | თბოგამტარობაλ [W / (m · K)]
--- | ---
ნახშირბადის ნანომილები | 6000
ალმასი | 2300
ვერცხლი | 429
ოქრო | 310
მაგნეზიუმი | 170
ვოლფრამი | 167
კალიუმი | ~135
ნიკელი | 85
რკინა | 80,2
პლატინა | 71
თუნუქი | 67
ტანტალუმი | 54
ბისმუტი | 8,4
ვერცხლისწყალი | 8,3
ყინული (-20..0°C) | 2,33
წყალი | 0,6
წყალბადი | 0,18
ჰელიუმი | 0,144
ჟანგბადი | 0,023
აზოტი | 0,02
არგონი | 0,016
ნახშირის დიოქსიდი | 0,015
ტიტანი | 22

## [რედაქტირება] დაანგარიშების მაგალითი

სპეციფიკური თბოგამტარობა მასალის თვისებაა. უცვლელი ზომების მქონე სხეულისთვის შესაძელბელია აბსოლუტური თბოგამტარობის დაანგარიშება. პენოპლასტის მაჭრისთვის, რომლის სიგანე 50 სმ., სიგანე 1 მ. ხოლო სიღრმე 2 მეტრია თბოგამტარობის დაანგარიშება შემდეგნაირად ხდება: თბოგამტარობა = სპეციფიკური თბოგამტარობა * ფართობზე / სიგრძესთან

ესიმას ნ იშნავს, რომ ერთკელვინიანი ტეპპერატურის სხვაობის შემთხვევაში პენოპლასტის ნაჭერში წამში სითბოს ნაკადის 1 ჯოული მიედინება

| ეს დაუსრულებელი სტატიაა ფიზიკის შესახებ. თქვენ შეგიძლიათ დაეხმაროთ ვიკიპედიას და შეავსოთ იგი.

Retrieved from "http://ka.wikipedia.org../../../%E1%83%97/%E1%83%91/%E1%83%9D/%E1%83%97%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90.html"

კატეგორიები: დაუსრულებელი სტატიები ფიზიკის შესახებ | ფიზიკა

##### Views

- სტატია
- განხილვა
- მიმდინარე შესწორება

##### ძიება

##### სხვა ენებზე

- English
- Català
- Česky
- Deutsch
- Español
- Suomi
- Français
- עברית
- Italiano
- 日本語
- Nederlands
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Svenska