პერსონალური კომპიუტერი - ვიკიპედია

# პერსონალური კომპიუტერი

### ვიკიპედიიდან

თანამედროვე პერსონალური კომპიუტერის შემადგენლობა:

1. მონიტორი
2. დედაპლატა
3. CPU (მიკროპროცესორი)
4. ოპერატიული მეხსიერება (RAM)
5. Expansion card
6. დენის წყარო
7. ოპტიკური დისკის ძრავი
8. მეორადი შემნახველი მეხსიერება (HD)
9. კომპიუტერის კლავიატურა
10. თაგუნა

პერსონალური კომპიუტერი როგორც წესი მიკრიკომპიუტერია, რომლის ფასი, ზომა და შესაძლებელობები მისადაგებულია პერსონალური გამოყენებისთვის. ტერმინს პოპულარიზაცია გაუკეთა ეპლ კომპიუტერმა მოდელით ეპლ II 1970-იან წლების ბოლოს, შემდგომში კი აი–ბი–ემ-მა საკუთარი მოდელით.

## [რედაქტირება] შემადგენლობა

პერსონალური კომპიუტერი შედგება სპეციალური კაბელებით დაკავშირებული რამდენიმე ბლოკისგან.ბლოკების ნომეკლატურა იცვლება,მაგრამ მინიმალური კომპლექტი შედგება სისტემური ბლოკის,მონიტორის და კლავიატურისგან.დამატებით მოწყობილობებს მიეკუთვნება პრინტერი,დამატებითი დამახსოვრების მოწყობილობა და სხვა.

### [რედაქტირება] სისტემური ბლოკი

სტაციონალური პერსონალური კომპიუტერის სისტემური ბლოკი წარმოადგენს კარკასს,რომელსიც განლაგებულია პერსონალური კომპიუტერის კვანძები : ძირითადი(დედა) პლატა,ადაპტერი,კვების ბლოკი,დრეკადი დისკების ამძრავი მოწყობილობა(CD-ROM),ვინჩესტერი,დინამიკი,მართვის ღილაკები,ტაქტური სიხშირის გადამრთველი,ოპერატიული მეხსიერების პლატა,ვიდეო კარტა,ქსელური კარტა,ხმის(Sound) კარტა,პროცესორი და სხვა.უკანა მხარეს ჩანს გამთიშველები კაბელების შესაერთებლად.კვების ბლოკის შიგნით აყენებენ ცენტრალურ პროცესორთან დამაკავშირებელ მოწყობილობებს და გაფართოების პლატებს.კარკასი იხურება სახურავით.მაჟამად ფართოდაა გავრცელებული სისტემური ბლოკის სამი ფორმა : Tower(კოსკი),Mini Tower(მინი კოშკი) და Desktop(ბრტყელი).

1. Tower-ის გაბარიტები დიდია და იგი საშუალებას იძლევა მასში მოთავსდეს დიდი რაოდენობის ბლოკები.ხშირ შემთხვევაში მას იატაკზე დებენ.
2. Mini Tower-ში ძირითადად პლატას ვერტიკალურად აყენებენ,ხოლო სიგ ჩადებულ პლატებს ჰორიზონტალურად.
3. Desktop-ში სისტემური ბლოკი ყენდება გარკვეული კუთხით.ძირითადი პლატა ყენდება ჰორიზონტალურად,ხოლო მასში დასაყენებელი პლატები - ვერტიკალურად.

### [რედაქტირება] ძირითადი სისტემური პლატა

ძირითად პლატას უწოდებენ დიდ ნაბეჭდ პლატას.მასზე დაყენებულია პერსონალური კომპიუტერის ძირითადი კომპონენტები:ცენტრალური მიკროპროცესორი,ოპერატიული მეხსიერება,მხარდამჭერი მიკროსქემები,ცენტრალური მაგისტრალი,კონტროლერი და რამოდენიმე გამთიშველი.
მიკროპროცესორი მინიატულური ელექტრონულ-გამომრთველი მანქანაა რეალიზებული ერთი ზედიდი ინტეგრალური სქემით.ზესუფთა კრემნიუმის ერთ კრისტალზე რთული,მრავალსაფეხურიანი და ზუსტი ტექნოლოგიით დატანილია რამოდენიმე მილიონი ტრანზისტორი და სხვა სქემური ელემენტები,აგრეთვე დამაკავშირებელი გამტარები და გარე მოწყობილობების შემაერთებელი წერტილები.მათი ერთობლიობა ქმნის ლოგიკურ ბლოკს:[[არითმეტიკულ მოწყობილობას ]],მართვის მოწყობილობას,რეგისტრებს და სხვა.მსოფლიოში სხვადასხვა ფირმების მიერ გამოიშვება სხვადასხვა დანიშნულების ცენტრალური მიკროპროცესორების ტიპები.
მიკროპროცესორის მთავარი პარამეტრებია : შესასრულებელ ბრძანებათა ერთობლიობა,თანრიგიანობა და ტაქტიკური სიხშირე.მიკროპროცესორების მთავარი პარამერი ტაქტიკური სიხშირეა.იგი გვიჩვენებს წამსი რამდენ ელემენტარულ ოპერაციას-ტაქტს ასრულებს მიკროპროცესორი.ტაქტიკური სიხშირე იზომება მეგაჰერცებში (1 მეგაჰერცი უდრის 106 ჰერცს).თანრიგირნობა გვიჩვენებს,ერთ ტაქტში თუ რამდენ ორობითი თანრიგის დამუშავებას,ან გადაცემას ახორციელებს მიკროპროცესორი,ასევე რამდენი ორობითი თანრიგი შეიძლება იქნას გამოყენებული მიკროპროცესორის ოპერატიული მეხსიერების დამისამართებისათვის.უნდა ავღნიშნოთ,რომ ტაქტიკური სიხშირეპროცესორი მწარმოებლურობის შეფარდებითი მახასიათებელია,იმიტომ რომ პროცესორის სქემური გადაწყვეტების გამო ზოგიერთი პროცესორი ერთ ტაქტში ასრულებს იმდენ ოპერაციას,რომლის შესრულებასაც სხვა პროცესორი ანდომებს რამოდენიმე ტაქტს.გარეგნულად მიკროპროცესორი ოთხკუთხედი პლასმასის ფირფიტაა - 5x5x05 სანტიმეტრის ზომის,240-მდე ”ფეხებით”.მიკროპროცესორებს გასაციებლად უყუნებენ პატარა ვენტილიატორებს,რათა მიკროპროცესორი არ გადახურდეს.

ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობა ინგლისურად RAM რეალუზებულია ზედიდი ინტეგრალური სქემის სახით.მონაცემების წაკითხვის,ან ჩაწერის დრო 60 ნანოწამია(60X10-9წმ).არსებობოს ორი ტიპის ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობა : სტატიკური და დინამიკური.სტატიკური ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობაში ელემენტარული უჯრედის როლში ტრიგერული სქემა გამოდის.ასეთი სქემა იმპულსის მიღებამდე ,ან კვების გამორთვამდე ინარჩუნებს ერთ - ერთ მდგომარეობას 0,ან 1.უჯრაში ჩაწერილი ინფორმაციის წაკითხვისას მისი მდგომარეობა არ იცვლება.დინამიკური მოდელი შედგება მიკროსკოპული ტევადობისგან(კონდესატორებისგან).ნებისმიერი კონდესატორი შეიძლება იყოს ორ მდგომარეობაში : დამუხტული,ან დაუმუხტავი.ასეთ მეხსიერებასი ჩაწერილი მონაცემების დასამახსოვრებლად საჭიროა დაუმუხტავი კონდესატორების პერიოდულად დამუხტვა.ამის გამო დინამიკური მეხსიერება სტატიკურთან შედარებით ნელამოქმედია.სამაგიეროდ იგი ნაკლებად ენერგოტევადია.უნდა ავღნიშნოტ რომ ორივე ტიპის დამახსოვრების მოწყობილობა წარმოადგენს მცირე ზომის ნაბეჭდ პლატას,მასზე განლაგებული მიკროსქემებით.ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობა გარდა თანამედროვე პერსონალურ კომპიუტერებს გააჩნიათ ე.წ. ზეოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობა(ქეშ მეზსიერება).რომელიც უზრუნველყოფს ნელმოქმედი მოწყობილობის თავსებადობას სწრაფმოქმედ მოწყობილობასთან.მაგალიტად,მიკროპროცესორის დინამიკურ მეხსიერებასთან.
არსებობს ორი დონის ქეშ მეხსიერება : პირველი დონის 32 ბაიტის ტევადობით(ახლა უკვე 64),რომელიც ჩაშენებულია უშუალოდ მიკროპროცესორში და მეორე დონის 512 და მეტი ტევადობით.იგი ყენდება სისტემურ პლატაზე.
მონაცემთა სისტემური მაგისტრალი(სისტემური სალტე) კომპიუტერის კომპონენტებს შორის სიგნალების გადაცემის უზრუნველყოფილ კაბელების ერთობლიობაა.კაბელები სტანდარტიზირებულია.სისტემური სალტე დამზადებულია ISA სტანდარტებით.სალტეს აქვს მონაცემების 16 ხაზი,მისამართების 22 ხაზი,აპარატული წყვეტების 15 და მეხსიერებასტან მიმარტვის 7 ხაზი.ამის გარდა სალტეზე სიგნალებისა და ელექტროკვებისატვის შემუშავებულია სალტეების სტანდარტები.VLB სტანდარტი შემოთავაზებულია VESA ასოციაციის მიერ.მიკროპროცესორსა და სისტემურ სალტეებს შორის შუაკედური ადგილი უჭირავს Mezzanine სალტეებს.ისინი დამოკიდებულნი არ არიან ძირითად პროცესორზე და მის ტაქტიკურ სიხშირეზე.ასეთი სალტეების ერთ ერთი სტანდარტია PCI.
სისტემურ პლატაზე დაყენებული ელემენტებიდან მნიშვნელოვანი ელემენტია BIOS(მონაცემთა შეტანა გამოტანის ბაზური სისტემა).იგი ენერგოდამოუკიდებელი მუდმივდამახსოვრების მოწყობილობაა.მასში ჩაწერილია მონაცემთა შეტანა გამოტანის პროგრამა,ელექტროქსელში ჩართვისათვის კომპიუტერის გაშვების პროგრამა და სხვა სპეციალური პროგრამები.
რომელიც იყენებს ინფორმაციას კომპიუტერის აპარატული კონფიგურაციის შესახებ.ეს ინფორმაცია ინახება მიკროსქემაში CMOS RAM.CMOS RAM სისტემურ პლატაზეა დამონტაჟებული და იკვებება სპეციალური ელემენტით.ამავე ელემენტით მიეწოდება კვება კვარცულ საათს.

### [რედაქტირება] კვების ბლოკი

კვების ბლოკი ცვლად დენს გარდაქმნის დაბალი ძაბვის(12,5ვ) მუდმივ დენად.კვების ბლოკის ელექტრული სქემა უზრუნვეყოფს ბლოკის გამოსავალზე ძაბვის სტაბილურობას ელექტრო ქსელში ძაბვის ცვლილების 180-220ვ ფარგლებში.

### [რედაქტირება] დამახსოვრების მოწყობილობები

დამახსოვრების მოწყობილობები გათვალისწინებულნი არიან დიდი მოცულობის ინფორმაციის შესანახად.”დიდი ტევადობ”-ის ქვეშ იგულისხმება დამახსოვრების მოწყობილობა,რომლის ტევადობა რამოდენიმე ასეულჯერ მეტია ოპერატიულ დამახსოვრების მოწყობილობაზე.
დამახსოვრების მოწყობილობა არის ინფორმაციის დამახსოვრების და დენგამტარების ერთობლიობა.არსებობს ორი სახის ინფორმაციის დამახსოვრების მოწყობილობა: მყარი და მოხსნადი.ამძრავი მოწყობილობა არის ჩაწერის და წაკითხვის მექანიზმის და ელექტრული სქემის ერტობლიობა.მისი კონსტრუქცია განპირობებულია ინფორმაციის დამახსოვრების მატარებლის ტიპიტ და მოქმედების პრინციპით.
ინფორმაციის დამახსოვრების მატარებელი გარეგნულად შეიძლება იყოს დისკის,ან ლენტის(ეს მოწყობილობა აღარ გამოიყენება) სახით.ინფორმაციის დამახსოვრების პრინციპის მიხედვით ინფორმაციის დამახსოვრების მატარებლები იყოფიან მაგნიტურ,მაგნიტოოპტიკურ და ოპტიკურ მატარებლებად.ლენტურ დამახსოვრების მოწყობილობაში გამოიყენებოდა მაგნიტური დამახსოვრების პრინციპი,ხოლო დისკურში კი მაგნიტური,ან მაგნიტოოპტიკური,ან ოპტიკური.ინფორმაციის დისკური დამახსოვრების მატარებელი შეიძლება იყოს მყარი ან დრეკადი.
ინფორმაციის დრეკადი მატარებლის გამოშვება წარმოებს დუსკების,ან ფლოპი დისკების(უკვე მოძველდა) სახით.ინფორმაციის დამახსოვრების მატარებელი წარმოადგენს გარკვეული ზომის სპეციალურ ფირს.იგი დაფარულია სპეციალური ფერომაგნიტური ფენით და მოთავსებულია პლასტმასის კოლოფში.
დრეკადი დისკების ამძრავი მოწყობილობა სტანდარტული გაბარიტების ელექტრონულ მექანიკური მოწყობილობაა,რომლის კორპუსსი მოთავსებულია :

- ელექტროძრავა;
- მაგნიტური თავაკი და მისი პოზიცირების მექანიზმი;
- ნაბეჭდი პლატა ელექტროძრავის კვების სქემებით,ჩაწერა-წაკითხვის გამოსავალი სიგნალების ფორმირების,გამაძლიერებლებით.

დრეკადი დისკების ამძრავი მოწყობილობა მუშაობს მხოლოდ ჩაწერის და წაკითხვის დროს.ჩაწერა-წაკითხვის დროს მაგნიტური თავაკი მექანიკურად ეხება ინფორმაციის მატარებელს.სისტემურ ბლოკზე ამძრავი მოწყობილობა ისე მაგრდება,რომ ”ღრიჭოში” შესაძლებელი იყოს დისკების მოთავსება.
მყარ დისკზე დამახსოვრების მოწყობილობა ერთი მთლიანი მოწყობილობაა მისი კონსტრუქციული სქემა დრეკადი დისკების ამძრავი მოწყობილობის სქემის მსგავსია.მყარ დისკზე დამახსოვრების მოწყობილობის ტევადობა და ინფორმაციის გაცვლა რამოდენიმე ასეულჯერ მეტია დრეკად დისკთან შედარებით.ინფორმაცია რამოდენიმე მყარად დაკავშირებულ დისკებზე იწერება.დისკები ფერომაგნიტური ფენიტ დაფარული ფირფიტებია.ინფორმაციის ჩაწერა წაკითხვა ხორციელდება ორივე მხარეს(განაპირა ფირფიტების გარდა)(იხილეთ სურათი).

ცხადია ჩაწერა და წაკითხვა ხორციელდება მაგნიტური თავაკების ერთობლიობით.დისკების პაკეტი ბრუნავს 7500-10000 ბრუნი/წმ-ში სიჩქარით.წამკითხველი თავაკები ”ცურაობენ” დისკის ზედაპირიდან 0.5-0.13 მიკრომეტრის მანძილზე.დამახსოვრების მოწყობილობებს რამდენიმე ატეული ფირმა უშვებს თავსებადობის მიზნით შემუშავებულია სპეციალური სტანდარტები,როგორიცაა : IDE,EIDE,SCSI.

### [რედაქტირება] ადაპტერი

მონაცემების და მმართველი სიგნალების წარმოდგენის ფორმა პერსონალური კომპიუტერის სხვადასხვა მოწყობილობებში განსხვავდებიან.ეს ბუნებრივია,იმიტომ რომ ცალკეული ფუნქციონალურიბლოკების პრინციპები განსხვავდებიან.მაგალითად,დისკებიდან წაკითხული ინფორმაციაელექტრონული იმპულსების თანმიმდევრობაა.მასში ტითოეული იმპულსი ერტი ბიტი მატარებელია.იგივე მონაცემები სისტემურ სალტეზე წარმოდგენილია 32 ერთდროულად გადაცემული იმპულსების კომბინაციით.მოწყობილობის ურტიერტ ქმედების თავსებადობის უზრუნველყოფა ხორციელდება სპეციალური მოწყობილობით-ადაპტერებით.კონსტრუქციულად ადაპტერი ნაბეჭდი პლატაა,რომელსაც ერთის მხრივ აქვს სტანდარტული გამთიშველი,ხოლო მეორეს მხრივ შესაბამის მოწყობილობასტან დასაკავშირებელი სპეციფიური გამთიშველი.ნაბეჭდ პლატაზე არის მიკროსკოპული და სხვა ელემენტები.უკანასკნელ ხანს ადაპტერისადმი მოთხოვნა მცირდება,იმიტომ რომ ელექტრული სიგნალების გარდამქმნელ ფუნქციებს თვით მოწყობილობის ელექტრონული მართვის სქემები იღებენ თავის თავზე და თავსებადობის გარკვეულ ფუნქციებს სისტემურ პლატაზე დაყენებული მიკროსქემები აკეტებენ.აღნიშნულის მიუხედავად ამჟამად გამოყენებაშია ვიდეოადაპტერები(იგივე ვიდეოკარტები).შეტანა გამოტანის პორტების ადაპტერები,ქსელური ადაპტერები,ხმის ადაპტერები,მოდემები.
ვიდეოადაპტერი ეკრანზე გამოსასახ ინფორმაციას გარდაქმნის ვიდეოსიგნალად.ვიდეოადაპტერი თავსდება სისტემურ ბლოკში.რაში მდგომარეობს გარდაქმნის არსი?ცნობილია,რომ მონიტორზე,ტელევიზორზე გამოსახულება წარმოადგენს წერტილების ერთობლიობას.წერტილების ფორმირება ელექტრული სხვით იქმნება ჰორიზონტალური და ვერტიკალური გაშლის წყალობით,სხივის ტრაექტორია რამდენიმე ასეულ ჰორიზონტალურ ხაზს ქმნის.ელექტრონული სხივის ინტენსივობის მართვით მიიღწევა წერტილის სიკაშკაშე.ამრიგად,ეკრანზე გამოსახულების მისარებად საჭიროა შესაბამისი წესით განხორციელდეს ელექტრონული სხივის მოდელირება.ამ ოპერაციების შესასრულებლად საჭიროა ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობაში დასამახსოვრებელ სიმბოლოთა შესაბამისი კოდების გარდაქმნა ვიდეო სიგნალებად.
აღსანისნავია,რომ მონიტორის ეკრანზე გამოსახულების აღდგენა უნდა განხორციელდეს წამში 25-30 კადრის სიჩქარით.ეს პროცესი უწყვეტად მიმდინარეობს.ამ პროცესმა რომ ხელი არ შეუშალოს ცენტრალური პროცესორის მუშაობას,ეკრანზე გამოსატანი ინფორმაცია ინახება სპეციალურ მეხსიერებაში - ვიდეომეხსიერებაში.
კონსტრუქციულად ეს რეალიზებულია ძირითად მეხსიერებასი გარკვეული უბნის გამოყოფით,ან მეხსიერებასი სპეციალური მიკროსქემის ჩართვით..ეკრანზე გამოსასახავი ფერების რაოდენობის და გარჩევადობის გაზრდასთან ერთად იზრდება მოთხოვნები ვიდეომეხსიერების მიმართ.
ამჟამად ვიდეომეხსიერების რამოდენიმე სტანდარტია.თანამედროვე პლატები თავსდება ადრე გამოშვებულ პლატებთან,ე.ი. ადაპტერს,რომელსაც შეუძლია იმუშავოს 1280x1024 რაოდენობის პიქსელებთან,შეუძლია აღადგინოს უფრო დაბალი გარჩევადობით ჩაწერილი ინფორმაციაც.
დისკის კონტროლერი გათვალისწინებულია მექანიკურად მოძრავი მოწყობილობის მართვის,ჩაწერის და წაკითხვის პროცესების ელექტრული იმპულსების ფორმირებიშტვის.იგი შეიცავს :

- გენერატორს,რომელიც კვებავს დისკის ამძრავს ცვლადი დენი;
- ჩაწერა-წამკითხავი თავაკების პოზიცირების მართვის სერვისის სისტემას;
- მონაცემთა ჩაწერისას მაგნიტურ თავაკებზე მიწოდებული ელექტრული იმპულსების გამაძლიერებელს;
- წაკითხვის გამაძლიერებელს და წაკითხული ინფორმაციის გამოსავალ იმპულსების ფორმირების მოწყობილობას.

შეტანა-გამოტანის კონტროლერი,ანუ პორტები ადაპტერი მოწყობილობაა რომელიც ახორციელებს გარე მოწყობილობების მართვალს.მატი მიერტება პროცესორის ბლოკთან ხორციელდება სპეციალური სქემური ელემენტების საშუალებით,რომლებსაც პორტებს უწოდებენ.განასხვავებენ პარალელურ და თანმიმდევრულ პორტებს.პარალელური პორტები სასუალებას იძლევა ერთ ტაქტში გადაცემულ იქნას მინიმუმ ერტი ბაიტი(8 ბიტი).ერტი ბაიტის გადასაცემად გამოყოფილია ერთი გამტარია(ერთი კონტაქტი).
თანმიმდევრული პორტები შეიცავს მხოლოდ ერთ ცყვილ გამტარს და ამიტომ ბაიტების შემადგენელი ბიტების გადაცემა თანმიმდევრულად ხორციელდება.თანმიმდევრული პორტი გამოიყენება არამარტო კოდირებული ციფრული ინფორმაციის გადასაცემად,არამედ არაკოდირებული ინფორმაციის გადასაცემადაც.მაგალითად,მანიპულატორთან.
ხშირად შეტანა გამოტანის ადაპტერი ემსახურება სამ პარალელურ(მატი დასახელება LPT1...LPT3) და ოთხ თანმიმდევრულ(მატი დასახელება COM1...COM4) პორტს.LPT პორტებისატვის გამოიყენება 41 წვერიანი გამთიშველი,ხოლო COM პორტებისათვის 9,ან 25 წვერიანი.გამთიშველები გამოტანილ არიან სისტემური ბლოკის უკანა კედელზე.მათ უერთდება გარე მოწყობილობის დამაკავშირებელი კაბელები.ცხადია გამთიშველების საერთო რაოდენობა პორტების საერთო რაოდენობაზე ნაკლებია.

## [რედაქტირება] ქსელური პლატა

ეს ადაპტერი გათვალისწინებულია პერსონალური კომპიუტერის დასაკავშირებლად მონაცემების გადაცემის ფიზიკურ არხებთან.მაგალითად,კოაქსიაურ კაბელებთან.იგი ახორციელებს მონაცემების გადაგზავნას ორივე მიმართულებით : პირველი : არხიდან სიგნალის მიღება,კომპიუტერის სალტეზე მისი გადაცემა;მეორე:მონაცემების მიღება კომპიუტერიდან და გადაცემა არხში.ამავე დროს ქსელური პლატა ახორციელებს გადაცემულ შეტყობინებების სტრუქტურის გარდაქმნას სტანდარტის მიხედვით.

## [რედაქტირება] მონიტორი

მონიტორი გათვალისწინებულია ტექსტური და გრაფიკული ინფორმაციის გამოსასახავად.არსებობს ფერადი და შავთეთრი(მონოქრონული) მონიტორები.მათ შეუძლიათ იმუშავონ ტექსტურ ან გრაფიკულ რეჟიმში.
ტექსტურ რეჟიმში მუშაობისას ეკრანი პირობითად იყოფა უბებად(ხშირად 80 სიმბოლოს სიგრძის 25 სტრიქონად).ეკრანზე ერთდროულად შეიძლება გამოტანილ იქნას ერტი სიმბოლო 256 წინასწარ ცნობილი სიმბოლოდან.ამ სიმბოლოებს მიეკუთვნებიან ასოები,ციფრები და სხვა.უნდა აღინისნოს რომ გამოსატანი სიმბოლოების რაოდენობა 256-ით შემოფარგლული არ არის.ერთი და იგივე კოდს რეჟიმის მიხედვით ეკრანზე შეიძლება სხვადასხვა სიმბოლოები შეესაბამებოდეს.გრაფიკულ რეჟიმში მონიტორი რასტრს წარმოადგენს,რომელიცპიქსელებისაგან შედგება.მონიტორის უნარს,ერთდროულად ჰორიზონტალურად და ვერტიკალურად ასახული იქნას პიქსელების გარკვეული რაოდენობა,მონიტორის გარჩევადობას უწოდებენ.გამოთქმა ”მონიტორის გარჩევადობაა 800x600” ნიშნავს რომ მონიტორს შეუძლია გამოიტანოს 600 ჰორიზონტალური და 800 ვერტიკალური წერტილი(პიქსელი) .მონიტორის რეალური გარჩევადობა ასევე დამოკიდებულია ვიდეოკარტაზე.
არსებობს ორი ტიპის მონიტორი : თხევად კრისტალზე და ელექტრონულ სხივურ მილაკზე.თხევად კრისტალზე აგებულ მონიტორებს მცირე წონა და გეომეტრიული ზომა აქვს,მოიხმარე საშუალოდ ორჯერ ნაკლებ ელექტროენერგიას.
უმრავლეს შემთხვევაში მონიტორი დამოუკიდებელი ბლოკია.მონიტორის ყუთზე ეკრანი სპეციალური სამაგრებითაა დამაგრებული.ისინი სასუალებას აძლევენ მომხმარებელს დააყენონ იგი სასურველი კუთხით.ყუთის შიგნით კვების ბლოკი და ეკრანზე გამოსახულების ფორმირებისატვის საჭირო ელქტრული სქემებია.
თანამედროვე პერსონალურ კომპიუტერებში ეკრანის მუშაობის ვადის გასახანგრძლივებლად და ელექტროენერგიის დასაზოგად გამოგონებულია სპეციალური პროგრამულ აპარალურული მეტოდები.თუ გარკვეული დროის განმავლობასი მომხმარებელი არ ასრულებს სამუშაოს-დასაწყისში ოპერაციულ სისტემას გამოაქვს ეკრანზე სპეციალური სურათები,ხოლო მოგვიანებით მონიტორი გადაყავს ელექტროენერგიის ეკონომიური ხარჯვის ე.წ. ”ლოდინის”(თვლემის,ძილის) რეჟიმში.

## [რედაქტირება] კლავიატურა

კლავიატურა გათვალისწინებულია კომპიუტერში მმართველი სიგნალების და მონაცემების შესატანად.კლავიატურა კონსტრუქციულად დამოუკიდებელი ბლოკია.ე.წ. Notebook-ში კლავიატურა კორპუსის განუყრელი ნაწილია.
კლავიატურა სტანდარტიზებულია : იგი სედგება 101-103 ღილაკისაგან(ახლა ამ რიცხვს ემატება მულტიმედია კლავიატურაზე განლაგებული ღილაკების რაოდენობა).კლავიატურაზე ღილაკების ერთობლიობა პირობითად დაყოფილია რამოდენიმე ჯგუფებად.სიმბოლური ღილაკების ძირითადი დანისნულებაა-ასოების,ციფრების,სპეციალური სიმბოლოების შეტანა.ისტორულად ჩამოყალიბდა რომ ერთი და იგივე ღილაკები გამოიყენება დიდი და პატარა ასოების დასაწერად.ფუნქციონალური რილაკების დანისნულებაა ბრძანების გადაცემა.ბრძანების შინაარსი განისაზღვრება პროგრამის მიხედვით.ამ ღილაკებს მკაცრი დანიშნულება არ აქვთ.

## [რედაქტირება] მანიპულატორები

კომპიუტერთან მუშაობის დროს ეკრანზე გამოისახება მოციმციმე ვერტიკალური ხარ-კურსორი.კურსორი ეკრანზე გვიჩვენებს სიმბოლოს შეტანის ადგილს.მომხმარებელს შეუძლია გადაადგილოს კურსორი სასურველი მიმარტულებით კლავიატურაზე არსებული ისრების აღმნიშვნელი ღილაკების მეშვეობით.კურსორის გამოყენება განსაკუთრებით გრაფიკულ ინფორმაციასტან მუშაობისას მოუხერხებელია.კურსორის ნაცვლად გამოიყენება მანიპულატორი.ფართო გავრცელება პოვა მანიპულატორებმა სახელწოდებით ”თაგვი”(Mouse) და ”ტრეკბოლი”.ტრეკბოლი ნაკებადაა გავრცელებული.თაგვი წარმოადგენს პლასმასის პატარა კოლოფს.თაგვის მდებარეობა ეკრანზე პატარა ისრითაა აღნისნული.ისრის გადასაადგილებლად საკმარისია გადავაადგილოტ თაგვი სიბრტყეზე.
თაგვს ორი ღილაკი აქვს(ემატება მულტიმედია თაგვების ღილაკები).ღილაკებზე ტითის დაწერით კომპიუტერს მიეცემა ბრძანებები.თაგვი მანქანას უერთდება კაბელით,COM1 გამთიშველით,ან COM2 შეტანა - გამოტანის ადაპტერით(COm თაგვები უკვე მოძველდა,ახლა უკვე ხმარებასია ლაზერული,და ოპტიკური თაგვები).
არსებობს თაგვის ორი სახეობა : ბურთულიანი და ოპტიკური.

## [რედაქტირება] გაფართოების პლატები

გაფართოების პლატას უწოდებენ დამატებით ელექტრონულ მოწყობილობას.იგი სტანდარტული ფორმის ნაბეჭდი პლატაა ელექტრონული კომპონენტებიტ და მიკროსქემებით.იგი ყენდება ძირითადი პლატის თავისუფალ სლოტში.გაფართოების პლატებს მიეკუთვნება : მოდემი,ხმოვანი პლატა და სხვა.

## [რედაქტირება] გარე მოწყობილობები

გარე მოწყობილობებს უწოდებენ სისტემური ბლოკის გარეთ არსებულ მოწყობილობებს.მათ მიეკუთვნება : პრინტერი,გრაფოამგები,მოდემი.სტრიმერი,სკანერი,საპროექტო პანელი და სხვა.უნდა ავღნიშნოტ რომ სახელი ”გარე მოწყობილობა” პირობითია.გარე მოწყობილობაში შეიძლება მოხვდეს ნებისმიერი მოწყობილობა,თუ ის კონსტრუქციულად დამოუკიდებელი ბლოკის სახითაა წარმოდგენილი.

## [რედაქტირება] პრინტერები

პრინტერს უწოდებენ მოწყობილობას,რომლის საშუალებით ინფორმაცია ძირითადად მიიღება ქაღალდზე(შეიძლება გამჭირვალე ფირზე,ან სხვ.).პრინტერის მრავალი მოდელი არსებობს ისინი განსხვავდებიან წარმოებულობით,ინტერფეისით,ფუნქციური შესაძლებლობებით,მოქმედების პრინციპით.
პრინტერის საფუძველი რთული ელექტრო მექნიკური მოწყობილობაა.იგი უზრუნველყოფს გამოსახულების ფორმირებას,ქაღალდის გადაადგილებას,საღებავის მიწოდებას და სხვა.პრინტერის შემადგენლობაშია ელექტრული ნაწილი მართვის სქემით და ბუფერული დამახსოვრების მოწყობილობით.
გამოსახულების ფორმირებით პრინტერები იყოფა კნტუურულ და რასტულ პრინტერებად.კონტურულ პრინტერში სიმბოლოს გამოსახულება უწყვეტი ხაზია და მიიღება ქაღალდზე შემღებავი ლენტის გამოყენებით,ქაღალდზე ნემსის დარტყმის საშუალებით.
რასტულ პრინტერში გამოსახულება მიირება უმცირესი წერტილების ერთობლიობით(წერტილის დიამეტრი 0,1-0,3მმ).ამჟამად პერსონალურ კომპიუტერებში გამოიყენება მხოლოდ რასტული პრინტერები.წერტილების გადატანის პრინციპითრასტული პრინტერები იყოფა : მატრიცულ,ჭავლურ და ლაზერულ პრინტერებად.

## [რედაქტირება] მოდემები

მოდემი უზრუნველყოფს კომპიუტერის თავსებადობასსატელეფონო ხაზთან კომპიუტერი გამოიმუშავებს დისკრეტულ სიგნალებს,სატელეფონო ხაზით ინფორმაცია გადაეცემა ანალოგიური ფორმით.მოდემები ანხორციელებენ ციფროანალოგურ გარდაქმნებს.კომპიუტერიდან ინფორმაციის გადაცემისას მოდემი დისკრეტულ სიგნალებს გარდაქმნის სატელეფონო ხაზის სიხშირის მქონე ანალოგურ სიგნალად,ხოლო მიღების დროს კი პირიქით ანალოგური სიგნალი გარდაიქმნება დისკრეტულ სიგნალად.მოდემებიტ კომუტირებული სატელეფონო ხაზებით ინფორმაციას გადასცემენ 300-დან 64 000 ბოდის სიჩქარით(1 ბოდი=1 ბიტი წამში),ხოლო გამოყოფილი სატელეფონო ხაზებით გადაცემისას მიიღწევა 64 კილობოდზე მეტი სიხშირე.
მოდემების სიგნალების მიღება-გადაცემის გარდა დამატებით ახორციელებენ ტელეფონის ნომრის ავტომატური აკრეფის,განმეორებითი აკრეფის და სხვა ფუნქციებს.უნდა აღვნიშნოთ,რომ მოდემის მიერ გარკვეული ფუნქციების შესასრულებლად აპარატული შესაძლებლობების გარდა შესაბამისი საკომუნიკაციო პროგრამული უზრუნველყოფაა საჭირო.
კონსტრუქტორული შესრულებით მოდემები ჩამონტაჟებულნი არიან,ან კომპიუტერის სისტემურ ბლოკში,ან წარმოადგენენ დამოუკიდებელ ბლოკს და კომპიუტერს უერთდებიან სპეციალური კაბელით.

## [რედაქტირება] სტრიმერები(მოძველდა და აღარ არის ხმარებაში)

სტრიმერები არია მოწყობილობა ინფორმაციის ასლის მაგნიტურ ლენტზე გადასაღებად.კონსტრუქციული სქემით სტრიმერები საყოფაცხოვრებო მაგნიტოფონის ანალოგიურია.კასეტაზე შეიძლება ჩაიწეროს რამოდენიმე ატეული მეგაბაიტიდან რამოდენიმე გიგაბაიტამდე ინფორმაცია.

## [რედაქტირება] კომპაქტ დისკების მოწყობილობები

1996 წლიდან ფართო გავრცელება პოვეს კომპაქტ დისკებმა(CD-ROM).დისკის ტევადობა 700 მეგაბაიტია.მასზე ჩაწერილი ინფორმაცია იკითხება დიდი სიჩქარით.ისინი მოხერხებულნი არიან დიდი ინფორმაციის გასავრცელებლად.
ბაზარზე გავრცელებულია შემდეგი ტიპისი კომპაქტ დისკები და მისი წამკითხველები : CD-R,CD-RW,DVD-R,DVD-RW.

- CD-R მოწყობილება სასუალებას გვაძლევს მოვახდინოთ მისი მრავალჯერ წაკითხვა,ასევე ეს მოწყობილობა კითხულობს,RW დისკებსაც.R დისკზე შესაძლებელია ინფორმაციის მხოლოდ ერთხელ ჩაწერა.
- CR-RW მოწყობილობა სასუალებას გვაძლევს ჩავწერით და წავიკითხოთ R და RW დისკებიდან.RW დისკზე ინფორმაციის მრავალჯერ ჩაწერა წაშლაა შესაძლებელი.
- DVD-R - CD-R-ის ანალოგიურია მხოლოდ ერთი განსვავებით რომ DVD დისკებზე ეტევა გაცილებით მეტი ინფორმაცია ვიდრე R დისკებზე,მასზე R დისკის ანალოგიურად მხოლოდ ერთხელაა შესაძლებელი ინფორმაციის ჩაწერა.
- DVD-RW - CD-RW-ს ანალოგიურია.

## [რედაქტირება] უწყვეტი კვების ბლოკი(UPS)

გარე მოწყობილობას მიეკუთვნება უწყვეტი კვების ბლოკი(UPS).მისი დანიშნულებაა უზრუნველყოს პერსონალური კომპიუტერის კვება ელექტროენერგიის შეფერხებისას.უწყვეტი კვების ბლოკში შედის აკუმულატორი.იგი უზრუნველყოფს ქსელში ელექტროენერგიის გამოთიშვისას კომპიუტერის კვებას გარკვეული დროის განმავლობაში.
მართვის სხვადასხვა ავტომატიზაციის დონით ზოგიერთი უწყვეტი ბლოკი იძლევა სიგნალს კვების შეწყვეტის შესახებ,რომლის საფუძველზე კომპიუტერსი გაეშვება პროგრამა.პროგრამა ავტომატურად წყვეტს მანქანის მუშაობას და თიშავს მას.

Retrieved from "http://ka.wikipedia.org../../../%E1%83%9E/%E1%83%94/%E1%83%A0/%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%98.html"

კატეგორიები: კომპიუტერი | გამომთვლელი მანქანები

##### Views

- სტატია
- განხილვა
- მიმდინარე შესწორება

##### ძიება

##### სხვა ენებზე

- Български
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- Diné bizaad
- Eesti
- Español
- Esperanto
- فارسی
- Français
- 한국어
- Bahasa Indonesia
- Italiano
- עברית
- Latviešu
- Lietuvių
- Magyar
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Nederlands
- 日本語
- Norsk (bokmål)
- Norsk (nynorsk)
- Polski
- Português
- Русский
- Simple English
- Српски / Srpski
- Suomi
- Svenska
- ไทย
- Tiếng Việt
- Türkçe
- 中文