Periodni sistem elemenata - Wikipedia

# Periodni sistem elemenata

### From Wikipedia

Periodni sistem elemenata je prikaz poznatih kemijskih elemenata, koji su složeni po elektronskoj strukturi.

Izvorni je sistem stvoren kad se još nije znao sastav atoma: ako se elementi slože po atomskoj masi, a zatim se neke druge osobine stave uz atomsku masu, javlja se periodno kretanje tih osobina kao funkcija atomske mase. Prvi je to primijetio njemački kemičar Johann Wolfgang Döbereiner, koji je 1829. zapazio određeni broj trijada sličnih elemenata:

Neke trijade
Element | Atomska masa | Gustoća
--- | --- | ---
klor | 35.5 | 0.00156 g/cm3
brom | 79.9 | 0.00312 g/cm3
jod | 126.9 | 0.00495 g/cm3
kalcij | 40.1 | 1.55 g/cm3
stroncij | 87.6 | 2.6 g/cm3
barij | 137 | 3.5 g/cm3

Zatim je engleski kemičar John Alexander Reina Newlands 1865. otkrio da se elementi slične vrste pojavljuju u intervalima od osam elemenata, što je usporedio s muzičkom oktavom, ali suvremenici su ismijali njegov zakon oktava. Napokon, 1869. godine, Nijemac Lothar Meyer i Rus Dmitrij Ivanovič Mendeljejev gotovo su istodobno napravili prvi periodni sistem, gdje su elementi bili složeni po masi. Mendeljejev je k tome složio par elemenata izvan striktnog poretka po masi jer su se tako bolje slagali s osobinama susjednih elemenata, ispravio je greške u vrijednostima više atomskih masa, te je prorekao postojanje i osobine nekoliko elemenata koji su otkriveni tek kasnije. Mendeljejevu je kasnije priznato da je otkrio elektronsku strukturu elemenata krajem 19. i početkom 20. vijeka.

Sljedeća slika prikazuje današnji periodni sustav elemenata. Za svaki je element naveden atomski broj i kemijski simbol. Elementi u istom stupcu (kemijskoj skupini ili kemijskom nizu) kemijski su slični.

Skupina | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18
Perioda |
1 | 1 H |  | 2 He
2 | 3 Li | 4 Be |  |  | 5 B | 6 C | 7 N | 8 O | 9 F | 10 Ne
3 | 11 Na | 12 Mg |  |  | 13 Al | 14 Si | 15 P | 16 S | 17 Cl | 18 Ar
4 | 19 K | 20 Ca | 21 Sc | 22 Ti | 23 V | 24 Cr | 25 Mn | 26 Fe | 27 Co | 28 Ni | 29 Cu | 30 Zn | 31 Ga | 32 Ge | 33 As | 34 Se | 35 Br | 36 Kr
5 | 37 Rb | 38 Sr | 39 Y | 40 Zr | 41 Nb | 42 Mo | 43 Tc | 44 Ru | 45 Rh | 46 Pd | 47 Ag | 48 Cd | 49 In | 50 Sn | 51 Sb | 52 Te | 53 I | 54 Xe
6 | 55 Cs | 56 Ba | La* | 72 Hf | 73 Ta | 74 W | 75 Re | 76 Os | 77 Ir | 78 Pt | 79 Au | 80 Hg | 81 Tl | 82 Pb | 83 Bi | 84 Po | 85 At | 86 Rn
7 | 87 Fr | 88 Ra | Ac** | 104 Rf | 105 Db | 106 Sg | 107 Bh | 108 Hs | 109 Mt | 110 Ds | 111 Rg | 112 Uub | 113 Uut | 114 Uuq | 115 Uup | 116 Uuh | 117 Uus | 118 Uuo
*Lantanoidi | 57 La | 58 Ce | 59 Pr | 60 Nd | 61 Pm | 62 Sm | 63 Eu | 64 Gd | 65 Tb | 66 Dy | 67 Ho | 68 Er | 69 Tm | 70 Yb | 71 Lu
**Aktinoidi | 89 Ac | 90 Th | 91 Pa | 92 U | 93 Np | 94 Pu | 95 Am | 96 Cm | 97 Bk | 98 Cf | 99 Es | 100 Fm | 101 Md | 102 No | 103 Lr

Kemijske skupine elemenata
Alkalni metali | Prijelazni metali | Lantanoidi | Aktinoidi
Slabi metali | Polumetali | Nemetali | Plemeniti plinovi

Boje brojeva:

- Elementi s plavim brojevima su tekući na sobnoj temperaturi;
- Elementi sa žutim brojevima su plinoviti na sobnoj temperaturi;
- Elementi s crnim brojevima su kruti na sobnoj temperaturi;
- Elementi s crvenim brojevima su umjetni i ne pojavljuju se u prirodi (svi su kruti na sobnoj temperaturi).

- Elementi sa | sivim brojevima na sivoj pozadini | još nisu otkriveni.

## [edit] Vanjski linkovi

- Veliki periodni sustav elemenata (s objašnjenjima)
- Periodni sustav elemenata sa Kemijskog-Tehnološkog fakulteta - Split

Retrieved from "http://sh.wikipedia.org../../../p/e/r/Periodni_sistem_elemenata.html"

Categories: Kemija | Kemijski elementi

##### Views

- Članak/Чланак
- Rasprava/Разговор
- Trenutna revizija

##### Traži-Тражи

##### Drugi jezici-Други језици

- Afrikaans
- Alemannisch
- العربية
- Asturianu
- Беларуская
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Føroyskt
- Français
- Furlan
- Gaeilge
- Galego
- ગુજરાતી
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Հայերեն
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Kurdî / كوردي
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Lumbaart
- Lingala
- Lietuvių
- Latviešu
- Māori
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Plattdüütsch
- Nederlands
- Norsk (nynorsk)
- Norsk (bokmål)
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Basa Sunda
- Svenska
- தமிழ்
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Oyghurque
- Українська
- O'zbek
- Tiếng Việt
- Walon
- 中文
- 粵語