K - Alemannische Wikipedia

# K

### Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Kk

| Dialäkt: Züridütsch

K bzw. k isch dr elfti Buechschtabe vom latiinische Alphabets und en Konsonant. Dr Buechschtabe K hät i düütsche Texte e durchschnittlichi Hüüfigkeit vo 1,21%. Er ist demit dr 19.-hüüfigschti Buechschtabe i düütsche Texte.

## [ändere] Uusschpraach

S K ghört zu de Verschlussluute.

## [ändere] Herkunft

Proto-semitischi Handflächi | Phönizisches Kaph | Griechisches Kappa | Etruskisches K | Lateinisches K

Im proto-semitische Alphabet schtellt dr Buechschtabe e Handflächi dar. Im phönizische Alphabet isch dr Buechschtabe scho schtarch stilisiert worde. Er hät de Name Kaph (Handflächi) ghaa und isch für de Luutwert [k] gschtande. S phönizische Zeiche Yodh isch zum Teil wie es gschpieglets Kaph gschribe worde, dörf allerdings nöd mit dem verwechslet werde.

I s griechische Alphabet isch s Kaph als Kappa übernaah worde und hät ebefalls de Luutwert [k] ghaa. Am Aafang hät d Öffnig vom K no nach links zeiget, nachdem d Grieche d Schreibrichtig uf von-links-nach-rechts gwechslet händ, isch dr Buechschtabe gschpieglet worde.

D Etrusker händ s Kappa i dr ungschpieglete Variante übernaah. Di Etruskischi Schpraach hät keni schtimmhafte Verschlussluut kännt. D Etrusker händ stattdesse drei Buechschtabe verwendet, um /k/ widerzgeeh. S K isch verwendet worde, um [k] vor em [a] widerzgeeh. Denäbe händ d Etrusker das us em Gamma adaptierte C verwendet, um [k] vor [e] und [i] widerzgeeh und s früehgriechischi Q, um [k] vor [u] widerzgeeh. S K hät also im etruskische Alphabet siin Luutwert beibhalte, isch aber nur i schpezielle Situatione verwendet worde.

D Römer händ s K für de Luutwert [k] i ihr Alphabet übernaah und händs später analog zu de Grieche gschpieglet, wo sich d Schriibrichtig gänderet hät. Schpätischtens sit dr Entwicklig vom klassische Latiin hät dr Buechschtabe jedoch es Schattedaasii gfrischtet - dr Luut [k] isch vor allem dur de Buechschtabe C widergeeh worde. I romanische Schprache isch das hüt no so, K wird deet nur i Fremdwörter verwendet. Wil sich mit dr Zit dr Luutwert vom C vo [k] nach [ts] verschobe hät, verwended aber anderi Schpraache vor allem s K, um de Luut [k] z schriibe.

## [ändere] Bedüütige

- i dr Mathematik
  - isch k e imaginäri Einheit bi de Quaternione

- i dr Physik
  - isch k oder au kB s Zeiche für d Boltzmann-Konschtante
  - isch dr Wellevektor
  - isch dr Einheitsvektor i z-Richtig im dreidimensionale Euklidische Ruum
  - isch k s Symbol für d Federekonschtante im Hooke'sche Gsetz
  - isch K s Einheitesymbol für Kayser
  - isch K s Formelzeiche für Kerma und d Kermaleischtig
  - isch k s Symbol für d Chreiswelleezahl
  - isch K s Symbol für s Kaon oder K-Meson (es Elementarteilchen)

- im SI-Einheitesyschtem
  - isch k d Abchürzig für d Vorsilbe Kilo und schtaht für Tuusig
  - isch K s Einheitesymbol für Kelvin

- k isch s Einheitesymbol für Karat

- i dr Chemie
  - isch K s Zeiche für s Element Kalium (früeher Ka)
  - isch k s Symbol für d Gschwindigkeitskonschtante

- als Kfz-Kennzeichen schtaht K
  - in Düütschland für Köln
  - in Öschterriich für d Schtadt Klagenfurt und s Land Kärnte
  - uf internationale Kennzeiche für Kambodscha

- i dr Numismatik schtaht dr Kennbuechschtabe K
  - für d Münzschtätte Bordeaux uf französische Münze vo 1539 bis 1879.
  - für Kremnitz uf öschterriich-ungarische Münze.

- bi Währungseinheite isch K d Abchürzig
  - für Kina vo Papua-Neuguinea
  - für Kwanza dr unabhängige Volchsrepublik Angola
  - für Kyat vo Myanmar (früher Birma)

- K isch im Latiinische e Abchürzig für d Kalendae und für de Vorname Kaeso.

- K staht i dr Drogeszene für Ketamin

- K isch Abchürzig für s englische
  - King (König)
  - Knight (Ritter)

- k. (oder k.k. oder k.u.k.) isch im ehemalige Öschterriich-Ungarn - je nach Position - Abchürzig gsii für
  - kaiserlich (k., k.k., k.u.k.)
  - königlich (k., k.k., k.u.k.)

- K. isch hinder latiinische Pflanzename d Abkürzung für Gustav Kunze

- K (meischtens 'k') isch i dr Chat-Schpraach (IRC/ICQ/MSN/X-FIRE etc.) e Abchürzig für "okay", lueg Netzjargon: K.

- K bedüütet bi dr Polizei entweder Kriminalpolizei oder Kommissariat

- Mit K isch i dr früehere DDR bi Rundfunksender d Reserveantenne, wo bi Lang- und Mittelwellesender e Dreiecksflächeantenne gsii isch, bezeichnet worde.

- K isch i Düütschland d Bezeichnig für e Umgehigsstraass, lueg au: Bundesstraass, Autobahn

## [ändere] Weblinks

| Commons: K – Witeri Mulitimediadateie zum Artikel

| Wiktionary: K – Wortherkunft, Synonym und Übersetzige

- http://www.wam.umd.edu/~rfradkin/alphapage.html
- http://www.evolpub.com/LCA/VTLfacts.html

Lueg au: Abchürzig, Akronym, aafangend mit em Buechschtabe K oder k

- Funkalphabet

Der Artikel basiert uf ´ra freie Ibersetzung vum Artikel „K“ us dr dytsche Wikipedia.

Vun "http://als.wikipedia.org../../../k/_/_/K.html"

Kategorie: Artikel uf Züritüütsch | Latinischer Buechstab

##### Views

- Artikel
- Diskussion
- Itzigi Version

##### Mitarbeit

- Wikipedia-Portal
- Artikel wo fähle
- Letschti Änderige

##### Hilf

- Froge?
- Stammtisch
- Finanzielli Hilf

##### Suech

##### Anderi Sprooche

- العربية
- ܐܪܡܝܐ
- Azərbaycan
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Corsu
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Euskara
- Suomi
- Français
- Gàidhlig
- Galego
- עברית
- Hrvatski
- Kreyòl ayisyen
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Kurdî / كوردی
- Kernewek
- Latina
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Runa Simi
- Română
- Русский
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Svenska
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Tiếng Việt
- Yorùbá
- 中文
- 粵語