Niederlande - Alemannische Wikipedia

# Niederlande

### Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Die Niederlande oder wia ma so schöa säit Holland isch a klenns Königriech im weschtlicha Europa und grenzt an Belgia und Dütschland. Da Nama Niederlande kut us da Tatsach, dass an Toal von Land echt undahalb vom Meeresspiegl liet. Zum Königriech gehöre au noch Aruba und d'Niederländische Antillen (Nederlandse Antillen).

D Hauptstadt var Niederlande isch Amschterdam und der Regierungssitz isch Den Haag.

D Niederlande hätt ca. 16 Mio. Iwohner und isch ungefhr a so groß wia'd Schwitz. Amtsspracha sind Niederländisch und Friesisch. Zudem hätts ca. 10 % Usländer, dia vor allem im gröschta Ballungsraum, in der Randstad leaband.]

Königin isch Beatrix.

## [ändere] Geschichte

Die Niederen Lande hond da Reihe noch zum Römischa Riich (ab 50 v.Chr. bis eppa 400 n.Chr.), im Frühmittlalta zum Heiliga Römischa Riich vo Karl dem Großen, danoch zum Dütscha Riich (eppa 925) kört und sind denn unta Phillip dem Guten (1419 – 1467) als Burgundische Niederlande zum Burgundischa Riich zällt wora. Ab 1477 hond die niederen Lande da Habsburger kört, nochdäm Maximilian I von Öschtriich Maria vo Burgund ghürotat hot.

Däm sin Enkel Karl V, König vo Schpanien, übanimmt 1515 d’Herrschaft üba alle Provinza vo da Niederlande, isch aba mit siina zentralischtischa Politik uf imma meh Widaschtand troffa. Sin Sohn Philipp II (ab 1555) macht trotzdem mit dera Zentralisierung wita. Gliichzitig weren imma meh Niedalända protestantisch und drum vo da katholischa Obrigkeit vafolgt. In da Provinza kuts zu schwera Unruha, wo ab 1568 zum Achtzigjährige Krieg führend. Wilhelm vo Oranien führt da Ufschtand gegs d’schpanischa Herrscha a.

Noch m Untagang vo da Schpanischa Armada zwingt Moritz, da Sohn vom ermordeta Wilhelm vo Oranien, dia Schpania 1588 imma meh in d’Defensive, und nimmt oane Schtadt no da andra i. Es entschtoht dia „Republik der Vereinigten Niederlande“ mit nam oanzigartiga politischa Syschtem, wo vo oanam vo da iflussriichschta Mä vo dera Zit glenkt wird: Johan van Oldenbarnevelt, wo dia Vaeinigte Oschtindische Kompanie gründet hot, im 17. Johrhundat s’erfolgriichschte Handelsuntanehma vo da Wält. Im Weschfälischen Frieden 1648 erkennen Schpanien und s’Dütsche Riich dia Republik Niederlande als oagana freia Schtaat a. Damit isch da 80-jöhirge Kriag vorbii.

S’17. Johrhundat zählt in da Niederlande als s Goldene Johrhundat, a wirtschaftliche, kulturelle und wissenschaftliche Blütezit. Vor allem die Religionsfreiheit zieht viele Denka us ganz Europa döt ane. Amschtadam wird a Zentrum für Schriftschtella und Gelehrte, wo in eana oagana Lända ned publiziera dürfend. 1781 kummt unta m’Nama „Patrioten“ d‘Aufklärung in die Niederlande, und fordern Modernisierung und Demokratie in da maroda Republik. Unta Napoleon entschtoht zersch a Königreich Holland mit Napoleons Bruada Ludwig uf m Thron, ab 1810 kört Holland zu Frankreich.

Noch Napoleon werend die nördlicha und dia südlicha Niederlande zämglegt, und bilden an Puffa zwüschat Frankriich und m’Dütscha Riich. 17 Johr schpöta schpalten sich dia Belgia ab und bildend an oagana Schtaat. Um 1870 weren die Niederlande von na Agrargesellschaft imma meh zuana Induschtriegsellschaft.

## [ändere] Provinzen

Agfanga hott alls 1579 mit sieba Provinza:

- Provinz Friesland
- Provinz Gelderland
- Provinz Groningen
- Provinz Nord Holland
- Provinz Süd Holland
- Provinz Overijssel
- Provinz Utrecht
- Provinz Zeeland

schpäta sind dia sogenannta Generalitätslande (niederländisch Generaliteitslanden), dia ehemalige Puffazona zwüscha da Republik und da Schpanischa Niederlande dazu ku und zwar untaram Nama

- Provinz Nord-Brabant
- Provinz Limburg

fasch gliichzittig entschtanda isch dia

- Provinz Drenthe

und dia dominierende Provinz Holland isch 1840 uftoalt wora in

- Provinz Nord-Holland
- Provinz Süd-Holland

S jüngschte Mitglied isch ersch 1986 als Provinz gründet wora:

- Provinz Flevoland

Sitm 1. Januar 1986 hond d’Niederlande also 12 Provinza, wo sich in 483 Gmoanda (gemeenten) untatoaland.

## [ändere] Zytgnössichi Kiinschtler

- Evert Thielen – Ä flämischar Môler

Dr Artikel „Niederlande“ isch leider no ziimle kurz! Wenn du aber meh zu dem Thema weisch, schrib's eifach dezue und mach us dem Schtumpe en ebbas umfangriichere Artikel.

Vun "http://als.wikipedia.org../../../n/i/e/Niederlande.html"

Kategorie: Wikipedia:Stub | Land

##### Views

- Artikel
- Diskussion
- Itzigi Version

##### Mitarbeit

- Wikipedia-Portal
- Artikel wo fähle
- Letschti Änderige

##### Hilf

- Froge?
- Stammtisch
- Finanzielli Hilf

##### Suech

##### Anderi Sprooche

- Afrikaans
- አማርኛ
- Aragonés
- Anglo Saxon
- العربية
- ܐܪܡܝܐ
- Asturianu
- Azərbaycan
- Беларуская
- Беларуская (тарашкевіца)
- Български
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Нохчийн
- Česky
- Kaszëbsczi
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Zazaki
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Võro
- Français
- Arpetan
- Furlan
- Frysk
- Gaeilge
- Galego
- 𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺
- Hak-kâ-fa
- עברית
- Hrvatski
- Hornjoserbsce
- Magyar
- Հայերեն
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- Lojban
- Basa Jawa
- ქართული
- 한국어
- कश्मीरी - (كشميري)
- Ripoarisch
- Kurdî / كوردی
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Limburgs
- Líguru
- Lingála
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Ekakairũ Naoero
- Nahuatl
- Nnapulitano
- Plattdüütsch
- Nedersaksisch
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Nouormand
- Occitan
- Kapampangan
- Papiamentu
- Deitsch
- Polski
- Piemontèis
- پښتو
- Português
- Runa Simi
- Romani
- Română
- Armãneashce
- Русский
- Kinyarwanda
- Sicilianu
- Sámegiella
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Soomaaliga
- Shqip
- Српски / Srpski
- seSotho
- Svenska
- Kiswahili
- தமிழ்
- Tetun
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- faka-Tonga
- Tok Pisin
- Türkçe
- Українська
- Vèneto
- Tiếng Việt
- West-Vlams
- Volapük
- Walon
- Winaray
- isiXhosa
- Zeêuws
- 中文
- 古文 / 文言文
- Bân-lâm-gú
- 粵語