Corz d'Aragón - Biquipedia, a enziclopedia libre

# Corz d'Aragón

### De Biquipedia

  Iste articlo ye sobre a instituzión aragonesa. Ta o monezipio d'a probinzia de Tergüel se beiga Corz d'Aragón (Tergüel)

Iste articlo forma parti d'a serie Politica d'Aragón
Poder lechislatibo As Corz d'Aragón
Poder executibo Presidén Deputazión Cheneral d'Aragón
Poder chudizial Trebunal Superior de Chustizia d'Aragón Audienzia Probinzial d'Aragón
Atros articlos Boletín Ofizial d'Aragón O Chustizia d'Aragón Esleuzions autonomicas Estatuto d'Autonomía d'Aragón

O puesto d'as Corz d'Aragón, ye o Palazio de l'Aljafería

As Corz d'Aragón, son una d'as instituzions de gubierno d'Aragón dende a Edat Meya.

## [Editar] As Corz d'Aragón en a Edat Meya y Moderna.

En a Edat Meya o Reino d'Aragón desembolicó una serie d'instituzions estatals, como a Deputazión Cheneral d'Aragón, o Chustizia d'Aragón, y as Corz, organismo representatibo d'os estamentos aragoneses. En Aragón i eba cuatro brazos, y no pas tres como ocurriba en a resta d'Europa: nobleza, caballers y infanzons, clero y ziudaz.

Os prinzipals ochetibos d'iste organo representatibo yeran: acordar os diners que s'eban de pagar a la monarquía, lechislar con nuebos fueros u leis que s'incorporaban a os Fueros d'Aragón, resolber as queixas u greuges planteyaus por os aragoneses.

Ye de mal determinar cuán se plegoron as primeras Corz d'Aragón: en primeras yera una curia de conselleros d'o Rei, y en os sieglos XII y XIII se fuen incorporando representans d'o clero y as ziudaz. Dica la fin d'o sieglo XIII no se puede charrar d'organos representatibos y estables, tampoco en Aragón. A zaguera reunión d'as Corz d'Aragón se fazió en 1702, en Zaragoza; en 1707 os Decretos de Nueba Planta las suprimioron, y os aragoneses s'integroron en as Corz de Castiella.

Esistiban dos tipos de Corz d'Aragón: pribatibas y chenerals. Enta las primeras nomás acudiban os aragoneses pa charrar d'os suyos afers, mientres que enta las chenerals d'a Corona d'Aragón beniban también os catalans y balenzianos, y se feban asobén en Monzón.

As Corz yeran presididas por o Rei y por o Chustizia d'Aragón. A ella podeban acudir-ie bellas personas por dreito personal -os bispes, os nobles, os caballers-, y as que o Rei eba combocau con cartas. S'engueraban con un discurso d'o Rei y a respuesta d'o representán d'os aragoneses, por un regular l'Arzebispe de Zaragoza. Cada brazo se reuniba en una cambra, y preneba as dezisions suyas: por un regular caleba a unanimidat d'os cuatro brazos p'os acuerdos.

Os debates, queixas y dezisions d'as Corz d'Aragón s'escribiban en un Libro d'Actas redactau en aragonés dica la castellanizazión, y en castellano dimpués; se'n feba tres exemplars: uno pa l'Archibo d'o Reino d'Aragón, un otro p'o Chustizia d'Aragón, y otro pa l'Archibo d'a Corona d'Aragón. Muitos Libros d'Actas s'han conserbau, y en abril de 2007 ha encomenzau a suya publicazion.

## [Editar] As Corz d'Aragón de 1808.

En mayo de 1808, José de Palafox y Melci, Capitán Cheneral d'Aragón, dezide de combocar pa chunio as Corz d'o reino, pa mirar d'arroclar a os aragoneses contra Napoleón y de dar lechitimidat a os suyos actos. Se plegoron en Zaragoza o 9 de chunio de 1808, y azeptoron as demandas de Palafox.

O feito de resuzitar a instituzión representatiba d'os aragoneses, suprimida en 1707, ye considerau un acto "reboluzionario", pero no tenió guaire traszendenzia, porque dica la fin d'o sieglo XX no tornarán a plegar-se.

## [Editar] As Corz d'Aragón en l'autualidat.

En l'autualidat, as Corz d'Aragón exerzen a funzión lechislatiba d'a Comunidá autonoma d'Aragón, seguntes l'articlo 12 d'o Estatuto d'Autonomía. Tamién apreban os presupuestos, empentan y controlan l'aizión d'a Deputazión Cheneral d'Aragón y exercen as demás competenzias que lis atorgan a Constituzión, o Estatuto y as demás normas churidicas. Antimás, desinan á los senadors que han de representar á la Comunidá autonoma en o Senau; ejerxen a iniciativa lexislatiba ta que as Corts Chenerals apreben una Lai; pueden exerzitar la iniziatiba d'alinie d'a Constituzión Española; emologan os combenios y alcuerdos de coperazión en os que partizipe a Comunidá Autonoma d'Aragón; interposan recursos d'inconstituzionalidá; eslixen á lo Chustizia d'Aragón, á l'auditor cheneral d'Aragón y eslixen u proposan o nombramiento de cargos en atros organismos: consellers en o Consello Consellero de Radio Telebisión Española en Aragón, bocals en a Chunta Esleutoral d'Aragón u consellers en as Caxas de Estalbio d'a Comunidá.

| Iste ye l'articlo numero 4.000 d'a Biquipedia.

Retrieved from "http://an.wikipedia.org../../../c/o/r/Corz_d%27Arag%C3%B3n_f16c.html"

Categorías: Istoria d'Aragón | Politica d'Aragón

##### Views

- Articlo
- Descusión
- Current revision

##### Rechirar

##### Atras luengas

- Català
- Español