Gwerful Fychan - Wicipedia

# Gwerful Fychan

### Oddi wrth Wicipedia, y gwyddoniadur rhydd.

Prydyddes o Benllyn, Meirionnydd (Gwynedd), oedd Gwerful Fychan (fl. c. 1430 - 1490). Roedd hi'n aeres plasdy Caer Gai, ger Llanuwchllyn. Ei henw llawn yn yr achau yw Gwerful ferch Ieuan Fychan ab Ieuan ap Hywel y Gadair ap Gruffudd ap Madog ap Rhirid Flaidd.

Priododd Gwerful y bardd Tudur Penllyn (c. 1420 - 1485) a chawsant fab, Ieuan (fl. c. 1480), yntau'n fardd dawnus.

Dim ond darnau o waith Gwerful Fychan sydd wedi goroesi (ni ddylid ei chymysgu â Gwerful Mechain, prydyddes arall o'r un cyfnod). Ond arosodd y cof amdani'n fyw yn ardal Penllyn hyd yr 20fed ganrif. Priodolir iddi 'Cywydd y March Glas' a sawl englyn a gylchredai ar lafar gwlad am ganrifoedd ar ôl ei marwolaeth.

Dyma ei englyn i Hen Geffyl blinedig, a gofnodir gan Robert Thomas (Ap Vychan):

  'Hen geffyl, gogul, digigog — sypyn,
  Swper brain a phiog;
  Ceisio'r wyf, mae'n casáu'r og,
  Wair i'r Iddew gorweiddiog.'

### [golygu] Llyfryddiaeth

Cyhoeddwyd darnau o waith Gwerful yn:

- M. D. Jones a D. V. Thomas, Cofiant... y Parch. R. Thomas (Ap Vychan)
- Gwaith ap Vychan yng Nghyfres y Fil; ceir golygiad mwy diweddar yn Hunangofiant ac Ysgrifau Ap Fychan, gol. W. Lliedi Williams (Gwasg Prifysgol Cymru, 1948)
- Robert Griffith, Y Delyn Gymreig

### [golygu] Ffynhonell

- Thomas Roberts (gol.), Gwaith Tudur Penllyn ac Ieuan ap Tudur Penllyn (Caerdydd, 1958). Tud. xi-xii.

Wedi dod o "http://cy.wikipedia.org../../../g/w/e/Gwerful_Fychan_b54a.html"

Categorïau: Beirdd Cymraeg | Beirdd yr Uchelwyr

##### Views

- Erthygl
- Sgwrs
- Diwygiad cyfoes

##### Chwilio