# Ajnua lingvo

### El Vikipedio

La ajnua lingvo (ajnu itak) estas parolata de la ajnuoj de norda Japanio kaj antaŭe Saĥalino (nun en Rusio). Kvankam iomete simila tipologie al la japana lingvo, la ajnua estas izolita lingvo kaj ne havas konatan parencon kun alia lingvo.

(Hazarde estas tute neparenca lingvo parolata en okcidenta Ĉinio kiu ankaŭ nomiĝas ajnu, literumita ainu, aynu, aini, k.s. Tiu estas speco de tjurka lingvo.)

Multe de nia nuna scio pri la lingvo kaj kulturo ajnua en Saĥalino ni povas danki al la esploroj de Bronisław Piłsudski, pola antropologo ekzilita al tiu insulo fare de la rusa imperia potenco pro politikaj krimoj en la malfrua 19a kaj frua 20a jarcentoj.

## [redaktu] Parolantaro

La ajnua estas lingvo ŝajne agonianta; ĝia parolantaro estas eteta kaj rapide malgrandiĝas. Takso de 1996 kalkulis nur 15 parolantojn aktivajn el popolo de ĉ 15 000 ajnuoj (laŭ Ethnologue). Plej multaj ajnuoj en Japanio hodiaŭ parolas nur japane.

## [redaktu] Fonologio

La strukturo de silabo estas KV(K).

Jen la kvin vokaloj:

    i     u
    e     o
       a

Konsonantoj:

    p   t   k   ʔ
        s       h
        c
    w   y
    m   n

        r

/y/ reprezentas la sonon [j]. /c/ varias libere inter [tʃ] (ĉ), [ts] (c), [dʒ] (ĝ), kaj [dz]. La glota plozivo, /ʔ/, ne estas skribata; ĝi aperas ĉe la eko de silaboj sen alia eka konsonanto.

/ti/ is realigata kiel [tʃi] (ĉi); /s/ kutime fariĝas [ʃ] (ŝ) antaŭ /i/ kaj silabofine. La prononco iom varias laŭ dialekto; en tiu de Saĥaleno, silabofinaj /p, t, k, r/ kunfandiĝas al /h/.

La lingvo ajnua havas tonakcenton: vorto kiu konsistas el afiksoj kaj radiko estas prononcata per alta tono je la silabo de la radiko. Aliaj vortoj estas akcentataj je la unua silabo se ĝi estas ferma aŭ diftonga, aliokaze je la dua silabo.

## [redaktu] Tipologio kaj gramatiko

La ajnua estas lingvo de la tipo SOV, kun postpozicioj. Subjekto kaj objekto ĝenerale ne portas kazindikon. La substantivoj kuniĝas modifante unu la aliajn; la kapo troviĝas ĉe la fino de la ĉeno. La verboj, kiuj estas esence aŭ transitivaj aŭ netransitivaj, portas diversajn afiksojn vortkonstruajn.

Ne estas aparta kategorio de la adjektivo; anstataŭe estas stativa verbo, kiu montras kiel io estas aŭ estiĝas:

  ku-pirka
  (mi) bonas / mi estas bona

La verbo kunportas personan prefikson por la subjekto laŭ la unua kaj dua personoj, sed ne laŭ la tria, kiu restas nemarkita:

En la klasika ajnua trovita en la jukaroj:

                        -ununombra-   --plurala--
                persono: mi    vi      ni     vi
           netransitiva  -an   e-       -an  eci-
    transitiva subjekto  a-    e-      a-    eci-
     transitiva objekto  i-    e-      i-    eci-

En la moderna vulgara lingvo:

                        -ununombra-   ==========plurala==========
                persono: mi    vi      ni+vi  ni-vi       vi
           netransitiva  ku-    e-       -as    -an  eci- aŭ -es
    transitiva subjekto  ku-  eci-     ci-    an-    eci- aŭ -es
     transitiva objekto  en-  eci-    uni-    i-     eci- aŭ -es

## [redaktu] Skribo

Ne estas formala ortografio por la skribado de la aijnua; oni uzas diversajn latinecajn skribojn elpensitajn de lingvistoj, aŭ la japanan silabaron strekaj kanaoj.

## [redaktu] Perbuŝa literaturo

Estas riĉa tradicio de perbuŝaj heroepopeoj, nomataj Jukaroj. La lingvaĵo de tiuj retenas iom da arĥaismo, ekzemple pli da fleksio.

## [redaktu] Vidu ankaŭ jenon:

- Lingvistiko
- Listo de lingvoj
- Lingva familio

## [redaktu] Eksteraj ligoj

  http://www.alanwood.net/unicode/katakana_phonetic_extensions.html
  http://ramat.ram.ne.jp/ainu
  http://www.geocities.co.jp/HeartLand-Gaien/6362/aynu.htm
  Ajnuaj Jukaroj kaj Esperanto

Lingvo
Lingvistiko | Interlingvistiko | Planlingvo | Lingvaj Familioj (Malnova Tabelo) | Lingva filono | Izolita lingvo
Listoj : alfabetorde | laŭ ISO 639 | laŭ familio | laŭ parolantaro | laŭ skribsistemo
Diverslingve : Nombroj | Saluti | Danki | Idiotismo kaj idiotismaj esprimoj
Landoj kaj lingvoj de Bertilo Wennergren kaj Martin Weichert redaktu

| Ĉi tie estas aldonaj eksteraj ligiloj por la artikolo. Vi povas helpi al Vikipedio se vi elektos la taŭgajn eksterajn ligilojn kaj metos ilin en la artikolon.

Elŝutita el "http://eo.wikipedia.org../../../a/j/n/Ajnua_lingvo.html"

Kategorioj: Artikoloj kun aldonaj eksteraj ligiloj | Lingvoj de Japanio | Lingvoj laŭ alfabeto | Izolitaj lingvoj | Lingvoj de Rusio

##### Views

- Artikolo
- Diskuto
- Aktuala versio

##### Serĉu

##### Aliaj lingvoj

- العربية
- Asturianu
- Беларуская (тарашкевіца)
- Brezhoneg
- Català
- Česky
- Deutsch
- English
- Español
- Euskara
- Suomi
- Français
- Galego
- עברית
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Latina
- Lietuvių
- Bahasa Melayu
- Plattdüütsch
- Nederlands
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Occitan
- Иронау
- Polski
- Português
- Русский
- Sicilianu
- Simple English
- Svenska
- Tiếng Việt
- 中文
- Bân-lâm-gú