Erdi Aro Klasikoa - Wikipedia, entziklopedia askea.

# Erdi Aro Klasikoa

### Wikipedia(e)tik

Erdi Aroko Garaiak
Goi Erdi Aroa
Erdi Aro Klasikoa
Behe Erdi Aroa

Erdi Aro Klasikoa Europako historian historialariek XI., XII. eta XIII. mendeei ematen dieten izena da. Goi eta Behe Erdi Aroaren artean kokatzen da beraz.

Gutxi gorabehera, 1000. urtez geroztik, Mendebaldeko Europan ez ziren barbaroen inbasioak gehiago nozitu, mongolen salbuespen laburra izan ezik. Bikingoak Irlandan, Britainia Handian, Frantzian eta beste toki askotan finkaturi zeuden, eta Eskandinavian erresuma kristauak garatu ziren. Hungariarren erasoei X. mendean eman zitzaien amaiera, eta 1000rako, Hungariako erresuma kristaua sortu zen. Horri esker, egonkortasun politiko eta ekonomiko irabazi zen.

Erdi Aroa Klasikoaren gako historikoa, dena den, populazio-ugaltzea izan zen, zeinek, aurreko garaiaren aldean, aldaketa politiko eta sozial nabarmena ekarri zuen. Hain zen handia gorakada hori, non, aditu batzuen arabera, 1250erako, gain-populaturik zegoen Europa, eta XIX. mendera arte ez ziren berriro populazio-maila horiek erdietsi. Behe Erdi Aroan, gosete, izurrite (batik bat Izurrite Beltza) eta gerra zela medio, gorako joera hori eten zen.

XI. mendean, Alpeen iparraldean, lurralde berrietan finkatzen hasi zen jendea. Izan ere, Erdi Europako baso eta oihan itzelak mozteari ekin zitzaion, nekazaritzarako lurrak lor zitezen. Aldi berean, populazioa Frankoen Inperiotik kanpo atera zen, Elbaz haratago. Honela, lurralde alemaniarrak hirukoiztu ziren. Ekialde Hurbilera migratu ziren europar ugari Gurutzadei esker. Iberiar Penintsulan, mairuei lurrak kendu ahala, hegoaldera jotzen zuen iparraldeko populazioak. Italiako hegoaldean ere, normadiarrek konkistak burutu zituzten.

Garai honetan, hainbat erresuma nabarmendu ziren, batez ere Frantzia eta Ingalaterra, baina Italiako hiri-estatuek ere paper garrantzitsua jokatu zuten. Eliza Katolikoak gerra-deia egin zuen, Lurralde Santuak turkiarren mendetik kentzeko. Aita Santua Erromatar-Germaniar Inperio Sainduaren aurka ere borrokatu zen, bien artean nagusitasuna nork zuen. Arabiarrekiko hartu-emanei esker, Antzinateko kultura berriro estalgabetu zen, batik bat Antzinako Erromako legedia eta Aristotetelen lana, zeinek eragin handia izan zuen Tomas Akinokoa eta beste adituen gainean Eskolastika izeneko filosofia-eskola garatzean.

"http://eu.wikipedia.org../../../e/r/d/Erdi_Aro_Klasikoa_2129.html"(e)tik eskuratuta

Kategoria: Erdi Aroa

##### Views

- Artikulua
- Eztabaida
- Oraingo berrikuspena

##### Bilatu

##### Beste hizkuntzak

- Dansk
- Deutsch
- English
- Français
- Galego
- Italiano
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- Русский
- Svenska