Jean Piaget - Wikipedia, entziklopedia askea.

# Jean Piaget

### Wikipedia(e)tik

Jean Piaget (Neuchatel, 1896ko abuztuaren 9a – 1980ko irailaren 16a) filosofo, natura zientzialari eta psikologo suitzarra zen, ezaguna haurren garapen kognitiboari buruz egin zituen ikerketak zirela-eta.

## [aldatu] Biografia

Jean Piaget Arthur Piaget eta Rebecca Jacksonene seme handiena zen. Bere aita Neuchateleko unibertsitatean Erdi Aroko literaturako irakaslea zen. Piaget ume goiztiar bat izan zen, berehala biologia eta ingurumenari buruz interesa piztu zitzaion, batez ere moluskuetan. Bere hiriko institutuan ikasten zebilela, 11 urterekin txolarre espezie bati buruzko ikerketa bat idatzi zuen.

Hiriko unibertsitatean lizentziatu zen biologian 1918. urtean. 1919an psikologiari buruzko bi lan argitaratu zituen Zuricheko unibertsitatean. Psikoanalisiari buruzko interesa hasi zitzaion. Ondoren Grange-aux Belles Frantziako herrian irakasle bezala ibili zen. Bertako zuzendaria Alfred Binet zen, inteligentzia testa sortu zuena eta Pariseko unibertsitatean berarekin ikasten egon zena. Piagetek inteligentzia testaren frogak egiten zuenean, haurrak funtsezko galderetan erantzun okerrak ematen zituztela konturatu zen.

Haur psikologiari buruzko lan ugari argitaratu zituen, bere seme-alaben garapenean oinarrituz. Inteligentzia sentsoriomotoreari buruz teoria bat elaboratu zuen. Inteligentzia praktiko bat azaltzen zuen teoria honetan, ekintzetan oinarritutako inteligentzia. Ekintza hauek umeak espazioa, denbora eta kausei buruz duen pertzeptzioaren araberakoa da.

## [aldatu] Ikerketak

Piagetek bere ikerketetan garapenean aldi edo fase desberdinak daudela ohartu zen. Batzuetan asimilazioa nabarmentzen da eta beste batzuetan egokitasuna. Horrela, lau fase epistemologiko dituen sekuentzia definitu zituen. (Gaur egun kognitiboak deiturikoak).Hauek dira faseak:

### [aldatu] 1.Fase sentso-motorra

Jaiotzatik urte eta erdi-bi urte izan arte.Umeak bere zentzumenak erabiltzen ditu eta gaitasun motoreak bere ingurua ezagutzeko. Hasieran bere erreflexuetan konfiatzen da eta ondoren bere gaitasun sentsorialak eta motoreak.

- Lehen mailako erreakzio zirkularrak: 1-4 hilabete bitartean. Plazera sortu dioten ekintzak errepikatzen ditu. Adib:Behatz lodia xurgatzea, hau, bularra xurgatzearen ordezko ekintza bat da.

- Bigarren mailako erreakzio zirkularrak: 4 hilabete- 1 urte. Bere ekintzak ingurura bideratzen ditu, objektuak mugitzeko. Bere ekintzak zer emaitza dakarren behatzen du eta horregatik ekintza horiek errepikatu egiten ditu.

- Hirugarren mailako erreakzio zirkularrak: 12-18 hilabete.Aurreko prozesu berbera jarraitzen du baina aldaketa batzuekin. Adib: Haurrak objektu bat hartzen du eta berarekin gauzak ukitzen hasten da, orain arte objetuak ez zituen zuzenean bere zentzumenak estimulatzen, objektuak ez du existitzen.

18 hilabetetatik aurrera umearen burmuina kapaz da berak egiten dituen ekintzak dauzkan efektuak zeintzuk diren konturatzeko. Objektu bat erabiltzeko gai da ate bat irekitzeko. Lehenengo joko sinbolikoak hasten dira: goazen jolastera ama eta aita izatera...

### [aldatu] 2.Fase aurrekontzeptuala

2-7 urte. Aurreko etapako erreakzioak barneratzen dira, ekintza mentalak gertatzen direlarik, baina ez dira eragiketak izatera iristen, bere alperkeriagatik, desegokitasunagatik edo ez itzulgarritasunarengatik.

Etapa honetako ezaugarriak: joko sinbolikoa, zentrazioa, intuizioa, egozentrismoa, itzulgarritasuna, eta justaposizioa.

### [aldatu] 3.Ekintza konkretuen fasea

7-11 urte. Ekintzak, arazoak konpontzeko ekintza logikoak dira.Sinboloak modu logiko batean erabiltzen ditu, eta gordetzeko gaitasunarengatik orokortzera iristen da.

6-7 urterekin haurrak zenbaki kantitateak gordetzeko gai da, luzera eta bolumenak. Umeak ulertzen du kantitatearen iraunkortasuna, hau da, kantitateren forma aldatzen bada, kantitateak berdin jarraitzen duela. Lehengo etapetan umeak ur litro bat baina botila luze eta finean eta botila baxu eta lodian, kantitate desberdina zegoela uste zuen. Botila luze eta altuan kantitatea handiago dela uste dute aurreko etapetan. Eragiketa konkretuetako fasean dagoen ume batek berriz, kantitatea bi botiletan berdina dela badaki.

7-8 urterekin haurrak materialak mantentzeko gaitasuna dauka. Adibidez: Buztinezko bola bat hartu, eta berarekin bolatxo asko egin. Umeka badaki bolatxo txiki guztiak elkartuz lehengoko bola handia lortzen dela. Beraz, itzulgarritasuna ulertzen du.

9-10 urterekin gainazaleren iraunkortasuna ulertzen du. Adibidez: paperezko karratuak begiratuz, badaki denak elkartuz, gainean jarriz, bananduta... gainazal berbera dutela.

### [aldatu] 4. ekintza formalen fasea

12 urtetik aurrera. Bere gaitasunak egoera abstraktuetara aplikatzeko zailtasunak dauzka. Adibidez: Heldu batek ume potolo bati ez burla egiteko esaten dio eta berak zer egingo lukeen berari esanez gero. Bere erantzuna hau da: ni ez naiz potoloa.

## [aldatu] Ikus, gainera

- Garapen kognitiboa

## [aldatu] Kanpo loturak

- Argazkiak

"http://eu.wikipedia.org../../../j/e/a/Jean_Piaget_7ca5.html"(e)tik eskuratuta

Kategoriak: Filosofoak • Psikologoak • 1896ko jaiotzak • 1980ko heriotzak

##### Views

- Artikulua
- Eztabaida
- Oraingo berrikuspena

##### Bilatu

##### Beste hizkuntzak

- Български
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- فارسی
- Suomi
- Français
- Galego
- עברית
- Magyar
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Italiano
- 日本語
- Kurdî / كوردی
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Slovenčina
- Српски / Srpski
- Svenska
- Türkçe
- 中文