Bizitza - Wikipedia, entziklopedia askea.

# Bizitza

### Wikipedia(e)tik

Bizitzaren zuhaitza

Bizitza kontzeptu abstratku bat izanda definitzen zaila da. Horregatik bizitza definitzeko bizitza ez denaren aurrean jarri ohi da, bien artean dauden ezberdintasunak aipatuz.

Bizirik eta hilda dagoenaren arteko desberdintasuna ez dago oso argi, hainbat estrukturek, adibidez birusek bi aldeetako hainbat ezaugarri dituzte. Berez bizirik eta hilik dagoena ezin da definitu, ez baitago argi bien arteko desberdintasuna non dagoen.

Bizitzaren ikerketaz biologia arduratzen da. Biologiak eginiko definizioan hauek dira ikusten diren ezaugarriak:

1. Izaki bizidunek energia behar dute, eta beraz elikatzen dira.
2. Izaki bizidunak hazi eta garatzen dira.
3. Izaki bizidunek ingurugiroarekiko harremana dute.
4. Izaki bizidunak euren kasa birsortzen dira. Ez dute behar kanpo laguntzarik eta hau garrantzitsua da definiziorako.

Hala ere definizio honetan kristal mineralak sartzen dira, eta ez birusak. Sua ere sartzen da definizioan. Horregatik beste hainbat definizio proposatu dira Bizitarako.

## [aldatu] Definizio ezberdinak

### [aldatu] Definizio fisiologikoa

Izaki biziduna jan, metabolizatu, iraiztu, arnasa hartu, mugitu, hazi, birsortu eta kanpo faktoreen aurrean erantzuteko gai dena da.

Definizio honek duen arazoa esklusibitatearena da. Kotxe batek guztiak egiten ditu baina ez dago bizirik. Hainbat bakterio kimisintetikok ez dute arnasa hartzen eta bizirik daudela inork ez du ukatzen. Hau dela eta geroz eta gutxiago erabiltzen da.

### [aldatu] Definizio metabolikoa

Sistema bizi bat muga definitu bat duen objetua da zeinak kontinuoki inguruarekin substantziak elkartrukatzen dituen alteratu gabe.

Haziak, esporak, bakteria latenteak... ez ditu definitzen eta beraz ez da egokia. Suak ere definizio hau onartzen du.

### [aldatu] Definizio biokimikoa

Izaki bizidun guztiek informazio hereditario birsorgarria du bere barnean azido nukleikoetan kodifikatua zeintzuek metabolismo zelularra kontrlatzen duten proteina eta enzimen biartez.

Nahiko zehatza bada ere ez da baliagarria ezagutzen dugun kimikaz kanpoko bizitza ukatzeaz gain egon litekeen bizitza zibernetikoa ezinezkotzat jotzen duelako.

### [aldatu] Definizio genetikoa

Bizitza hautespen naturalaz eboluzionatu ahal duen sistema oro da

Hainbat biologok ukatzen dute birusak sartzen dituelako eta etorkizunean sor daitezkeen birus informatiko polimorfo darwinianoak barne uzten dituelako, hauek bizirik egongo zirela zalantzagarria den arren.

### [aldatu] Definizio termodinamikoa

Sistema biziak lokalizatutako inguruneak dira non ordenaren gehikuntza kontinuo bat gertatzen den kanpo interbentziorik gabe.

Definizio hau hoberena dela sinisten da eta Unibertsoaren konprentsio berriaren arabera sortu da. Termodinamikaren bigarren printzipioa hartzen du, zeinak entropiaren (desordenaren) gehikuntza beti ematen dela postulatzen duen.

"http://eu.wikipedia.org../../../b/i/z/Bizitza.html"(e)tik eskuratuta

Kategoriak: Biologia • Filosofia

##### Views

- Artikulua
- Eztabaida
- Oraingo berrikuspena

##### Bilatu

##### Beste hizkuntzak

- العربية
- Български
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- فارسی
- Suomi
- Français
- עברית
- Hrvatski
- Magyar
- Otsiherero
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Latina
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Nederlands
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Runa Simi
- Română
- Русский
- Сибирской
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Basa Sunda
- Svenska
- ไทย
- Türkçe
- Українська
- اردو
- Tiếng Việt
- ייִדיש
- 中文