ابوعبیده جراح - ویکی‌پدیا

# ابوعبیده جراح

### از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

‎ابوعبیده جرّاح نام کامل وی (عامر بن عبدالله بن جرّاح بن هلال بن ابی طلحه بن حارث فهری قرشی) از اصحاب محمّد پیغمبر اسلام و از جمله مهاجران است.

## [ویرایش] زندگی در زمان محمد

ابوعبیده در قبیله بنی حارث در مکّه ولادت یافت. در سال ۶۱۱ میلادی، ابوعبیده به توصیه ابوبکر اسلام آورد. او نخستین مرد از طایفه بنی حارث بود که اسلام آورد. اسلام آوردن او باعث شد که تحت شکنجهٔ قریش قرار بگیرد. به دستور محمّد، ابوعبیده به حبشه هجرت کرد.

در سال ۶۲۲ میلادی، ابوعبیده از حبشه به مدینه هجرت کرد. محمّد بین ابوعبیده و معاذ پسر جبل پیوند برادری بست.

ابوعبیده در جنگ بدر، بر علیه سپاه پدرش عبدالله بن جرّاح می‌جنگید. در این جنگ، عبدالله بن جرّاح راه را بر پسرش بست و آن دو به جنگ پرداختند. سرانجام، عبدالله بن جرّاح به دست ابوعبیده کشته شد. به روایت صحیح مسلم، وقتی این خبر به محمّد رسید، محمّد این آیه از قرآن را خواند: «هیچ قومی را نمی‌یابی که ایمان به خدا و به روز رستاخیز دارند و با دشمنان خدا و رسولش دوستی کنند، هر چند پدرانشان باشند، یا فرزندانشان، یا برادران یا خویشاوندان ایشان، آنان کسانی هستند که خدا ایمان را بر قلوب ایشان نوشت، و با روحش ایشان را استوار گردانید و آن‌ها را در بهشت‌هایی وارد می‌کند که از زیر درختانش نهرهایی جاری است، در آن جاودانه می‌مانند، خدا از آن‌ها خشنود است، و آنان نیز از خدا خشنودند، آنان طایفه خداوندند، و ایشان رستگارانند سوره مجادله- آیه ۲۲»

در سال ۶۲۵ میلادی، ابوعبیده در احد بر علیه خالد پسر ولید جنگید. در این جنگ بسیاری از مسلمانان فرار کردند، در حالی که ابوعبیده ایستادگی کرد و محمّد را از حمله سپاهیان قریش نجات داد. معروف است که چند دندان ابوعبیده در این جنگ شکست.

در سال ۶۲۷ میلادی، ابوعبیده در جنگ خندق و نیز جنگ بنی قریظه شرکت جست. او هم چنین با قبیله‌های ثلعبه و انمار که روستاهای مسلمان را غارت می‌کردند جنگید و از این دو مأموریت جنگی پیروز بازگشت.

در سال ۶۲۸ میلادی، ابوعبیده در صلح حدیبیه شرکت کرد و در بیعت رضوان نیز حضور داشت. او هم چنین در این سال، در جنگ خیبر شرکت جست.

در سال ۶۲۹ هجری، محمّد عمروعاص را به ذات السّلاسل فرستاد و ابوعبیده را به فرماندهی سپاه رسانید. او در این نبرد، در کنار ابوبکر و عمر می‌جنگید. در همین سال ابوعبیده در مأموریت‌های جنگی تربه، خثعم، و سیف الجرّه شرکت داشت.

در سال ۶۳۰ هجری، در واقعه فتح مکّه ابوعبیده فرماندگی یکی از چهار سپاه مسلمان را که از چهار جهت وارد مکّه می‌شدند، بر عهده گرفت.

پس از آن ابوعبیده فرماندگی سپاه را در جنگ حنین، و جنگ طائف بر عهده گرفت. هم چنین ابوعبیده در جنگ تبوک حاضر بود. در بازگشت از جنگ تبوک، محمّد ابوعبیده را برای تبلیغ اسلام به میان مسیحیان نجران فرستاد. ابوعبیده در میان مسیحیان نجران به قضاوت برگزیده شد و مدّتی در آن جا باقی ماند. مدّتی هم به دستور محمّد برای جمع آوری خراج به بحرین رفت. او در سال ۶۳۲ میلادی و در زمان مرگ محمّد در مکّه بود.

## [ویرایش] نقش او در سقیفه

ابوعبیده جرّاح از كسانی بود كه پس از مرگ محمّد در سقیفه بنی ساعده حاضر شد. ابوبكر اصرار كرد كه ابوعبیده خلافت را بپذیرد اما ابوعبیده نپذیرفت و ابوبكر را برای خلافت برتر دانست. ابوعبیده از نخستین كسانی بود كه با ابوبكر بیعت كرد.

روایت شده كه ابوعبیده پس از بیعت با ابوبكر، به نزد علی پسر ابی طالب رفت و گفت: « ای عموزاده، اگر نبود كه ابوبكر از پیران قوم ما و تو از جوانان این قوم هستی، كسی سزاوارتر از تو به خلافت در میان این امّت پيدا نمی شد زیرا اگر فضل و علم و تقوا و ایمان تو را با همه اهل عالم بسنجند زيادتی كند. تو صبر كن، كه اگر عمر تو وفا كند، روزی خلافت به تو خواهد رسید» علی جواب داد: « ای ابوعبیده، می ترسم پيشینه نیكویت را به كار جدیدت تباه سازی» و ابوعبیده پاسخ داد: « اگر پیش از آن كه با ابوبكر بیعت كنم، این را از تو می شنیدم، بی شك از تو می پذیرفتم و در تو تردید نكرده با تو به خلافت بیعت می كردم»

## [ویرایش] در زمان خلافت ابوبكر

ابوعبیده فرمانده یکی از سپاه‌های چهارگانهٔ ابوبکر در جنگ‌های ردّه بود. ابوعبیده هم چنین تا قبل از ورود خالد پسر ولید به سوریه، فرمانده سپاه مسلمانان در حمص بود. سپاه ابوعبیده و خالد در شهر بصره به یکدیگر پیوستند و قلعه بصره را در محاصره خود گرفتند.ابوعبیده هم چنین هدایت قلب سپاه مسلمانان در جنگ اجنادین را بر عهده داشت. این جنگ به سقوط قلعه بصره انجامید. در سال ۶۳۹ میلادی، ابوعبیده و خالد در جنگ یاکوسا، ارتش رومیان را شکست دادند. پس از شکست رومیان در یاکوسا، هراکلیوس امپراتور روم فرمان جنگ داد. فرمانده سپاه مسلمانان در این جنگ که به معراج الصفر معروف است، ابوعبیده جرّاح بود. ابوعبیده جرّاح هم چنین در حرب العقاب با رومیان وارد جنگ شد و به پیروزی رسید. با پیروزی مسلمانان در این دو جنگ، ابوعبیده وارد دمشق شد و شهر دمشق به تصرّف مسلمانان درآمد.

## [ویرایش] در زمان خلافت عمر

در سال ۶۳۴ میلادی، ابوبکر مرد و عمر به خلافت رسید. عمر ابوعبیده جرّاح را فرمانده سپاه اسلام قرار داد. در زمان عمر پس از فتح شرق، سوریه، اردن، فلسطین و ترکستان تحت فرمان ابوعبیده درآمد. ابوعبیده، خالد را فرمانده سواره نظام قرار داد و در سال ۶۳۴ میلادی جنگ دیگری با رومیان آغاز کرد که به ابوالقدس مشهور شد. دیگر نبردهای مشهور او در زمان خلافت عمر عبارتند از: مراج الروم، فتح دوم دمشق، جنگ اول حمص، جنگ دوم حمص، جنگ سوم حمس، جنگ یرموک، فتح اورشلیم، فتح حلب، جنگ پل حنین، جنگ رود، جنگ حذیر و جنگ مریش.

در خشکسالی عربستان در سال ۶۳۹ میلادی، ابوعبیده درخواست عمر را اجابت کرد و بیش از چهارهزارشتر را غذا و آب بار کرد و به مدینه آمد امّا چهارهزار دیناری که عمر به او پیشنهاد کرده بود به عنوان اجر عملش دریافت کند، دریافت نکرد.

ابوعبیده در نزد عمر احترام بسیاری داشت. پس از این كه عمر به ضربه خنجر فیروز مجوسی مجروح شد گفت: « اگر ابوعبیده زنده بود او را به جانشین خودم منصوب می كردم امّا حال كه او مرده، از ميان اصحاب شورایی برمی گزینم تا آن ها خلیفه ای بنشانند»

## [ویرایش] مرگ

ابوعبیده در سال ۶۴۰ بر اثر بیماری طاعون درگذشت معاذ پسر جبل بر پیکر او نمازگزارد. او در روستای جبیه بالغور در اردن مدفون گشت. ابوعبیده هنگام مرگ، پنجاه و هشت سال داشت.

## [ویرایش] خانواده

پسران ابوعبیده یزید، عبید و عمیر همگی در سنین بچگی مردند. هر چند از دو همسرش ورجه و هند بنت جابر دو دختر پس از مرگ او باقی ماندند.

## [ویرایش] جایگاه در میان اهل سنت و شیعیان

ابوعبیده جرّاح در بین اهل سنت از احترام برخوردار است. اهل سنت معتقدند که محمّد او را امین امّت خوانده‌است. هم چنین ایشان معتقدند که محمّد به ابوعبیده پسر جرّاح بشارت بهشت داده‌است. با این حال شیعیان معتقد به عدل و رضوان او نیستند و او را به خاطر نقشی كه در به خلافت رسیدن ابوبكر داشته است، نكوهش می كنند.

## [ویرایش] منابع

- ویکی پدیای عربی
- زندگی صحابه، محمود طریقی، مشهد، ۱۳۸۵
- صحیح مسلم، ۸ جلد، تهران ۱۳۳۳ به شرح نووی
- معارف و تعاریف، سید مصطفی حسینی دشتی، قم، 1361، ج 6، ص 279

صحابه مشهور محمد، ‌پیامبر اسلام
ابوالعاص پسر ربیعه • ابوایّوب انصاری • ابوبکر پسر ابی قحافه • ابودرداء • ابوذر غفاری • ابوسفیان پسر حارث • ابوعبیده جرّاح • ابوموسی اشعری • ابوهریره • ابی پسر کعب • بلال حبشی • ثابت پسر قیس • جابر پسر عبدالله انصاری • جعفر پسر ابی طالب • جندب پسر جناده • حبیب پسر زید انصاری • حجر بن عدی • حسان پسر ثابت • حسن پسر علی • حسین پسر علی • حمزه بن عبدالمطلب • خالد پسر ولید • خبّاب پسر ارّت • زبیر • زید پسر ثابت • زید پسر حارثه • سعد پسر ابی وقّاص • سعد پسر عباده • سلمان فارسی • طلحه • عبدالرّحمن پسر عوف • عبدالله بن زبیر • عبدالله بن سلام • عبدالله پسر امّ مکتوم • عبدالله پسر زبیر • عبدالله پسر عمر • عبدالله پسر مسعود • عثمان • پسر عفّان عقیل پسر ابی طالب • علی پسر ابی طالب • عمّار پسر یاسر • عمر • پسر خطّاب عمروعاص • کعب پسر ظهیر • معاذ پسر جبل • معاویه پسر ابی سفیان • مقداد پسر اسود • یزید پسر ابی سفیان •

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org../../../%D8%A7/%D8%A8/%D9%88/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD.html»

رده‌های صفحه: صحابه | مهاجرین

##### Views

- مقاله
- بحث
- نسخهٔ فعلی

##### جستجو

##### زبان‌های دیگر

- العربية
- English
- Français
- Italiano
- Bahasa Melayu
- اردو