Baile Átha Cliath - Vicipéid

# Baile Átha Cliath

### Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Baile Átha Cliath
Learscáil
Achar: | 114.99 km²
Contae: | Áth Cliath
Daonra: | 505,739 (2006)
Cúige: | Laighean

Is é Baile Átha Cliath nó Duibhlinn (i mBéarla, Dublin) príomhchathair na hÉireann, agus an chathair is mó sa tír. Tá sé suite i lár-oirthear na tíre, ar bhruacha na Life agus ar imeall Mhuir na hÉireann. Tá níos mó ná 1.6 milliún duine ina gcónaí i mórcheantar Bhaile Átha Cliath agus deirtear go méadóidh leisan uimhir sin ar feadh na mblianta atá amach romhainn.

## [athraigh] Stair

An Life, Cé Eden agus Halla na Saoirse.

Deirtí gurbh iad na Lochlannaigh a bhunaigh an chathair sa bhliain 988,ach is suntasach gur dhá ainm Gaeilge atá uirthi, agus nach bhfuil aon ainm Lochlannach uirthi. Lean na Normannaigh ag cur leis an gcathair nuair a tháinig siadsan chuig an tír. Ina dhiaidh sin, leath an Pháil, an chuid den tír a bhí faoi smacht na nGall, as Baile Átha Cliath amach.

Sa bhliain 1916, b'i mBaile Átha Cliath a cuireadh an chuid ba mhó de na cathanna le linn Éirí Amach na Cásca, agus cé gur theip ar an Éirí Amach agus nach mórán tacaíochta a bhí aige ag an am, de réir a chéile d'fhás an cás náisiúnach go dtí gur troideadh Cogadh na Saoirse, agus gur síníodh an Conradh Angla-Éireannach sa bhliain 1921. Sa chogadh sin, bhí baint mhór ag an gcathair leis an troid. Ba i mBaile Átha Cliath a bhí Micheál Ó Coileáin agus a Scuad bunaithe freisin. Sa Chogadh Cathartha ina dhiaidh, thosaigh an troid i mBaile Átha Cliath, sna Ceithre Chúirteanna. Rinneadh a lán díobhála sa chogadh sin ar fud na tíre agus i mBaile Átha Cliath. Ba é sin an dara huair a scriosadh an chathair. Ina dhiaidh sin, bhí Baile Átha Cliath ina phríomhchathair ar Shaorstát Éireann agus ar Phoblacht na hÉireann.

## [athraigh] Oideachas

Coláiste na Tríonóide

Tá trí Ollscoil ann:

- Ollscoil Átha Cliath - (Coláiste na Tríonóide), i lár na cathrach
- Coláiste na hOllscoile, Bhaile Átha Cliath agus í suite i ndeisceart na cathrach
- Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath, suite i dtuaisceart na cathrach.

Tá trí institiúid teicneolaíochta ann:

- Institiúid Theicneolaíochta Átha Cliath
- Institiúid Theicneolaíochta Bhaile Bhlainséir
- Institiúid Theicneolaíochta Thamhlachta.

## [athraigh] Aeráid

Meánteocht (dearg) agus báisteach (gorm) i mBaile Átha Cliath

Tá aeráid mhuirí ag Baile Átha Cliath le geimhrí cineálta agus samhraí fionnuara. Ní bhíonn teochtanna as cuimse ann. Ní thiteann an oiread sin báistí i mBaile Átha Cliath i gcomparáid le codanna eile den tír mar gheall ar a shuíomh (in oirthear na tíre, faoi scáth Sléibhte Cill Mhantáin. Is í 8°C (46.4°F) an mheánteocht i rith mí Eanáir agus is í 20°C (68°F) an mheánteocht i rith mí Iúil. Is iad Bealtaine agus Meitheamh na míonna is grianmhara le meán de 6 uair an chloig de sholas na gréine in aghaidh an lae. Is í mí na Nollag an mhí is fliche le 76mm báistí agus is í mí Feabhra an mhí is tirime le 50mm báistí.

## [athraigh] Cultúr

### [athraigh] Spórt

Is i mBaile Átha Cliath atá an chuid is mó de ceanncheathrúna na h-eagraíochtaí spóirt suite. Tá Cumann Lúthchleas Gael lonnaithe i bPáirc an Chrócaigh, staid mór le cór suí 82,500 duine gar do Dhroim Chonrach. Imrítear na cluichí móra i bPeil Ghaelach agus in iománaíocht sa staid i rith an samhradh agus ar Lá Fhéile Pádraig.

Imríonn an foireann sacair Phoblacht na hÉireann a gcluichí i mBóthar Lansdún, staid ina bhfuil ceannceathrú Aontas Peil Rugbaí na hÉireann suite chomh maith.

Imríonn neart clubanna as Áth Cliath san FAI League of Ireland freisin.

## [athraigh] Turasóireacht

Tá stair fhada ag an turasóireacht sa chathair. Tagann an líon is mó turasóirí ó Mheiriceá agus ó Shasana agus cé gur laghdaigh na huimhreacha as Meiriceá tar éis [9/11], tá siad ag méadú arís de réir figiúir ó Fáilte, Ireland (2006). Deirtear gur "baile na míle fáilte" é agus go mbíonn an Rialtas ag iarraidh an seanfhocal sin a chur in iúl. Tá na mílte eolairí le fáil ar an idirlín, mar shampla Dublin Hotel Guides (Eolaire Bhaile Átha Cliath le haghaidh lóistín sa chathair), agus Comhairle Chathrach Bhaile Átha Cliath. Mar gheall ar an doineann sa Gheimhridh, tagann an chuid is mó de na turasóirí sa Samhradh agus le linn na bhféilte, mar shampla Lá Féile Pádraig.

## [athraigh] Bruachbhailte

Sráid Uí Chonaill.

- Ard Aidhin
- Baile an Mhuillinn
- Baile Bhlainséir
- Baile Bocht
- Baile Hearmainn
- Baile na nGabhair
- Baile Munna
- Beann Éadair
- Cabrach
- Caisleán Cnucha
- An Charraig Dhubh
- Cill Easra
- Cill Fhionntáin
- Cluain Dolcáin
- Cluain Tarbh
- An Chúlóg
- Domhnach Broc
- Domhnach Míde

- Dún Laoghaire
- Fionnghlas
- Fionnradharc
- Glas Naíon
- Leamhcán
- Lusca
- Mullach Eadraid
- Mullach Íde
- Port Mearnóg
- Ráth Eanaigh
- Ráth Fearnáin
- Ráth Maoinis
- Ros Eó
- Seantrabh
- Stigh Lorgan
- Sord Cholmcille
- Tamhlacht

## [athraigh] Naisc sheachtracha

- Stair Átha Cliath
- Baile Átha Cliath ar Na Léarscáileanna Google (as Béarla)

Retrieved from "http://ga.wikipedia.org../../../b/a/i/Baile_%C3%81tha_Cliath_0eed.html"

Catagóirí: Baile Átha Cliath | Cathracha | Contae Átha Cliath | Bailte in Éirinn | Éire

##### Views

- Alt
- Plé
- Leagan reatha

##### Cuardaigh

##### I dteangacha eile

- Afrikaans
- አማርኛ
- العربية
- ܐܪܡܝܐ
- Asturianu
- Žemaitėška
- Беларуская (тарашкевіца)
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Føroyskt
- Français
- Arpetan
- Galego
- Gaelg
- עברית
- Hrvatski
- Kreyòl ayisyen
- Magyar
- Հայերեն
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- 한국어
- Kurdî / كوردی
- Kernewek
- Latina
- Líguru
- Lietuvių
- Latviešu
- मराठी
- Malti
- Nedersaksisch
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Nouormand
- Occitan
- Polski
- Piemontèis
- Português
- Runa Simi
- Română
- Русский
- Sardu
- Sicilianu
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- தமிழ்
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tok Pisin
- Türkçe
- Українська
- اردو
- Vèneto
- Tiếng Việt
- Volapük
- 中文