Gealacha Galileo - Vicipéid

# Gealacha Galileo

### Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Tá an dúrud de ghealacha ag timpeallú Iúpatair, nó sa bhliain 2006, bhí níos mó ná trí scór acu tugtha faoi deara. Is gnách gealacha Galileo a thabhairt ar an gceithre cinn is mó acu, nó b'é Galileo Galilei ba túisce a chuir sonrú iontu, mar atá, thiar sa bhliain 1610. Briseadh mór a bhí ann i stair na réalteolaíochta Iartharaí, nó go dtí sin, bhí an bharúil sách coitianta go mbeadh gach rinn neimhe eile ag timpeallú an Domhain, agus nach mbeidís aon réad eile a fhithisiú ar aon nós. Thaispeáin fionnachtain na ngealach seo nárbh amhlaidh in aon chor.

Tugtar Io, Europa, Ganymede agus Callisto ar ghealacha Galileo. Rothlú sioncrónach atá fúthu go léir, is é sin, tá siad á gcasadh ar a n-aiseanna de réir is mar atá siad ag dul timpeall Iúpatair, i gcruth is go bhfuil an aghaidh chéanna orthu an t-am ar fad, de réir mar a d'fheicfeadh an breathnóir ar dhromchla Iúpatair iad. Is féidr iad a fhéiceáil ón Domhan le teileascóp beag agus iad ag dul trasna aghaidh an phláinéid. Is beag a bhí ar eolas fúthu sula ndeachaigh taiscéalaithe Voyager á n-iniúchadh, mar tá Io, Europa agus Ganymede taobh istigh de réimse maighnéadach Iúpatair agus iad faoi shíorionsaí ag tréanradaíocht i bhfoirm prótón agus leictreon ardfhuinnimh.

Na hainmneacha atá ar na gealacha inniu, níorbh é Galileo féin a bhaist orthu iad, ach an réalteolaí Gearmánach Simon Marius, a mhaígh go raibh seisean tar éis fionnachtain na ngealach seo a dhéanamh go gairid roimh Galileo. Theastaigh ó Galileo na gealacha a ainmniú as a urraí, Cosimo de' Medici. Mar a mhol Cosimo féin dó, thug sé "Réaltaí Medici" (nó Medicea Sidera, as Laidin) orthu, agus a ghealach féin ag Cosimo agus ag gach duine den triúr deartháracha a bhí aige, mar atá, Lorenzo, Carlo, agus Francesco. Bhí smaoineamh eile ag Giovanni Baptista Hodierna, dalta de chuid Galileo: thabharfadh seisean Principharus, Victipharus, Cosmipharus agus Ferdinandipharus orthu.

Ainm | Pictiúr | Struchtúr Taobh Istigh | Trastomhas (km) | Mais (kg) | Ais leathmhór (km) | Tréimhse fhithiseach (laethanta)
--- | --- | --- | --- | --- | --- | ---
Io |  | Tá imtharraingt na ngealach eile, chomh maith le himtharraingt Iúpatair, ag streachailt Io i ngach treo, rud a fhágann maintlín na gealaí seo beo le bolcánachas. | 3643 | 8.93×1022 | 421,800 | 1.77
Europa |  | Tá Europa clúdaithe ag leac oighir, ach creideann cuid de na heolaithe go bhfuil farraige uisce faoin oighear, agus í á coinneáil leáite ag imtharraingt na ngealach eile. | 3122 | 4.8×1022 | 671,100 | 3.55
Ganymede |  | Carraig shileacáite agus leac oighir is mó atá i nGanymede. | 5262 | 1.48×1023 | 1,070,400 | 7.16
Callisto |  | Cosúil le hEuropa, agus b'fhéidir le Ganymede, is dócha go bhfuil farraige taobh istigh de screamh oighir na gealaí seo. | 4821 | 1.08×1023 | 1,882,700 | 16.69

athraigh Grianchóras
Pláinéid: Mearcair - Véineas - an Domhan - Mars - Iúpatar - Satarn - Úránas - Neiptiún
Abhacphláinéid: Ceres - Plútón - Eris
Eile: An Ghrian - An Ghealach - Crios astaróideach - Cóiméad - Crios Kuiper - Scamall Oort

Is síol é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.
Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.

Retrieved from "http://ga.wikipedia.org../../../g/e/a/Gealacha_Galileo_2bf2.html"

Catagóirí: Síolta | Iúpatar

##### Views

- Alt
- Plé
- Leagan reatha

##### Cuardaigh

##### I dteangacha eile

- Alemannisch
- Български
- Brezhoneg
- Català
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- English
- Español
- Esperanto
- Français
- 한국어
- Hrvatski
- Italiano
- עברית
- Magyar
- Nederlands
- 日本語
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Русский
- Slovenčina
- Svenska
- Suomi
- 中文