Sóidiam - Vicipéid

# Sóidiam

### Ón Vicipéid, an chiclipéid shaor.

Sóidiam
Siombail Cheimiceach | Na
Uimhir Adamhach | 11
Meáchan Adamhach | 22.98976928(2) g·mol−1
Grúpa, Péiriad | 1, 3
Dlús | 0.968 g·cm-3
Sraith Cheimiceach |

Is é an sóidiam dúil uimhir a 11, agus is í an tsiombail cheimiceach atá aige ná Na. "Natrium" a thugtar air ina lán teangacha, sa Ghearmáinis mar shampla. Is í an chumraíocht leictreonach atá aige ná 1s22s22p63s1. Is é sin, tá aon fhiúsleictreon amháin - an s-leictreon is dual do na miotail alcaileacha go léir - aige, agus ina chuid imoibriúchán leis na dúile eile, bíonn an sóidiam ag iarraidh an leictreon seo a thabhairt uaidh le hian deimhneach (Na+) a dhéanamh. Dá réir sin, is í an t-aon uimhir ocsaídiúcháin a bhíonn aige ina chuid comhdhúl ná +1.

B'é Sior Humphry Davy ba túisce a d'aonraigh an sóidiam mar dhúil, nuair a chuir sé sruth leictreachais trí hiodrocsaíd sóidiam a bhí leáite. Níl sé éasca, áfach, sóidiam a choinneáil ina dhúil i bhfad, ós rud é go bhfuil sé chomh fonnmhar sin chun imoibriúcháin. Má bhíonn sé i dteagmháil dhíreach leis an aer, ocsaídeofar é, ionas go ndéanfar ocsaíd sóidiam Na2O nó sárocsaíd sóidiam Na2O2, agus má chuirtear san uisce é, cuirfidh sé bladhaire as agus é ag dul in áit na hidrigine san uisce, i gcruth is go dtiocfaidh hiodrocsaíd sóidiam as:

  2 Na + 2 H2O -> H2 + 2 NaOH

Imoibriú eisiteirmeach, spontáineach atá i gceist leis seo, agus má chuirtear cuid mhór sóidiam san uisce in aon iarracht amháin, is féidir go mbeidh pléasc ann agus an t-uisce á stialladh ar fud na háite. Ós rud é go mbeidh an t-uisce sin lán hiodrocsaíd sóidiam ansin, fágfaidh sé cneácha losctha ar na daoine a bhuailfidh sé. An duine a bhainfidh triail as an imoibriúchán seo sa tsaotharlann, caithfidh sé a bheith an-chúramach. Mar sin, ní mór an sóidiam a choinneáil i dtaisce in ola nach ligeann don uisce ná don ocsaigin teacht in aon chóngar dó.

In éineacht le hainiain na n-aigéad, cruthaíonn an sóidiam comhdhúile ianacha - salainn - a bhíonn so-thuaslagtha san uisce, cosúil leis an ngnáthshalann féin (clóiríd sóidiam, NaCl). Má chuirtear salann sóidiam trí thine, aithneofar ar dhath láidir buí na lasrach é, agus dá réir sin, baintear úsáid as an sóidiam i lampaí le solas buí a dhéanamh.

Tá an sóidiam - i bhfoirm an iain Na+, ar ndóigh - an-choitianta sa dúlra. Tá sé ar fáil go flúirseach sna farraigí mar chlóiríd. Teastaíonn an sóidiam ó na horgánaigh bheo go léir, an duine san áireamh.

Tá aon iseatóp cobhsaí amháin ag an sóidiam, is é sin, 23Na. Mar sin féin, bíonn rianta beaga de na hiseatóip úd 22Na (leathré: 2.605 bliain) agus 24Na (leathré timpeall ar cúig uair an chloig déag) ar fáil sa dúlra in áiteanna, ó ghintear iad faoi thionchar na radaíochta cosmaí.

Is síol é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.
Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.

Retrieved from "http://ga.wikipedia.org../../../s/%C3%B3/i/S%C3%B3idiam.html"

Catagóirí: Síolta | Dúile ceimiceacha

##### Views

- Alt
- Plé
- Leagan reatha

##### Cuardaigh

##### I dteangacha eile

- Afrikaans
- العربية
- Asturianu
- Български
- বাংলা
- Bosanski
- Català
- Corsu
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- Furlan
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Kreyòl ayisyen
- Magyar
- Հայերեն
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- Lojban
- 한국어
- Kurdî / كوردی
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Lingála
- Lietuvių
- Latviešu
- Māori
- Македонски
- മലയാളം
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Occitan
- Polski
- Português
- Runa Simi
- Română
- Русский
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- தமிழ்
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Türkçe
- Українська
- O'zbek
- Tiếng Việt
- Walon
- 中文
- Bân-lâm-gú
- 粵語