Boðháttur - Wikipedia, frjálsa alfræðiritið

# Boðháttur

### Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu

Boðháttur er einn af mörgum háttum sagna sem getur til kynna skipun, bann eða boð. Oft er notkun boðháttarins talin dónaleg, og því er gott að nota hana í hófi.

### [breyta] Í íslensku

Í íslensku er þrenns konar boðháttur:

- Boðháttur annarrar persónu eintölu er samruni stofns sagnar og persónufornafnsins þú.
    Dæmi: Komdu hingað!
- Boðháttur annarrar persónu fleirtölu hefur sama form og framsöguháttur nútiðar. Persónufornafninu þið er ýmist sleppt eða haft á eftir boðhættinum.
    Dæmi: Farið (þið) út! (Samanber "Þið farið út" þar sem sögnin er í framsöguhætti.)
- Í formlegu máli getur boðháttur annarrar persónu eintölu verið stofn sagnarinnar. Það kallast stýfður boðháttur.
    Dæmi: Tak sæng þína og gakk!

## [breyta] Boðháttur í öðrum tungumálum

### [breyta] Í ensku

Í enska hafa boðháttur ("Jump!" (hoppaðu)) og nafnháttur (to jump (að hoppa)) sama form. Dæmi:

- „Paul, do your homework now!“
    (á íslensku bókstaflega: Páll, gerðu heimaverkefnin þín núna!
    (á íslensku: Páll, lærðu heima núna!)
- „Go to Cindy's place and get some sugar.“
    (á íslensku: Farðu heim til Cindy og náðu í sykur.)

Boðháttur fyrstu persónu fleirtölu (us, „við“) er gefinn til kynna með orðasambandinu let's (bókstaflega lof okkur en samsvarar frekar við skulum). Dæmi:

- „Let's go.“ (Let us go.)
    (á íslensku: Förum.)

### [breyta] Í latínu

Í latínu er boðháttur notaður. Dæmi:

- „Festina! Cibus defrigescet.“
    (á íslensku: Flýttu þér. Maturinn mun kólna.)
- „Cave canem!“
    (á íslensku: Varastu hundinn!)
- „Vade retro me!“
    (á íslensku: Farðu/Vík [burt] frá mér!)

Þegar boðháttur í latínu er settur í fleirtölu bætist oftast -te við boðháttinn í fleirtölu.

- „I adverso flumine.“
    (á íslensku: Gakktu [á] móti strauminum.)
- „Ite adverso flumine.“
    (á íslensku: Gangiði [á] móti strauminum.)
- „Plaudite, amici, comedia finita est.“
    (á íslensku: Klappiði, vinir, því gamanleikinum er lokið.)

## [breyta] Krækjur

- Vísindavefurinn: „Hvers vegna er ekki hægt að beygja sögnina 'að vinna' í boðhætti?“
- Vísindavefurinn: „Hvernig finn ég stofn sagnorða?“
- Vísindavefurinn: „Má ég segja „Farðu út í búð og keyptu fyrir mig...“ eða á að segja kauptu?“
- Vísindavefurinn: „Hvort er réttara að segja „kauptu“ eða „keyptu“?“
- Vísindavefurinn: „Hver er uppruni og bygging pólsku?“

Af „http://is.wikipedia.org../../../b/o/%C3%B0/Bo%C3%B0h%C3%A1ttur.html“

Flokkur: Málfræði

##### Views

- Grein
- Spjall
- Núverandi útgáfa

##### Leit