დროებითვალდებული გლეხები - ვიკიპედია

# დროებითვალდებული გლეხები

### ვიკიპედიიდან

დროებითვალდებული გლეხები, კატეგორია ყოფილი საბატონო გლეხებისა, რომლებიც 1861 წლის 19 თებერვლის დებულებით გათავისუფლდნენ ბატონყმური დამოკიდებულებისაგან, მაგრამ ჯერ არ ჰქონდათ მიწის გამოსყიდვის უფლება. დროებითვალდებული გლეხები მემამულის მიწით სარგებლობისათვის იხდიდნენ ფეოდალური გადასახადებს (ღალას ან ბეგარას). გამოსყიდვის ვადა არ იყო დადგენილი, მემამულეს მათ მიმართ დიდი უფლებები რჩებოდა. 1870 წლისთვის გამოსყიდვას შეუდგა დროებითვალდებული გლეხების 66,59%. 1881 წლის 1 ინავრისათვის 10169725 სარევიზიო სულიდან 1552403 დროებითვალდებული გლეხები იყო. 1881 წლის 28 დელემბერს გამოვისა კანონის მიწის აუცილებელი გამოსყიდვის შესახებ.

დროებითვალდებული გლეხების კატეგორია საქართველოში შეიქმნა 1864-1871 წლების რეფორმების შედეგადე. დროებითვალდებულებაში მოექცა დაახლოებით 64 ათასი კომლი გლეხი. აღმოსავლეთ საქართველოში დროებითვალდებული გლეხები კომლზე საშუალოდ 3,7 ჰა მიწას ფლობდნენ, დასავლეთ საქართველოში - 2 ჰა. XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე მთელი შემოსავლის 25%-ს გლეხი მემამულეს აძლევდა.

გამოსასყიდი ფასი მეტად მაღალი იყო,რაც აფერხებდა დროებითვალდებული გლეხების მესაკუთრეთა კატეგორიაში გადასვლის პროცესს. რეფორმიდან 1904 წლამდე მესაკუთრეთა კატეგორიაში გადავიდა 39 ათასი კომლი გლეხი, რომელტაც 165 ატასი ჰა მიწის გამოსყიდვა დაუჯდათ 9 მლნ. მანეთი. 1910 წლისთვის დროებითვალდებულ მდგომარეობაში რჩებოდა 32 ათ. კომლი გლეხი. 1912 წლის 20 დეკემბერს გამოიცა კანონი დროებითვალდებულების გაუქმების შესახებ, გლეხებს მიწა უნდა გამოესყიდათ. გამოსასყიდი თანხი სახელმწიფო ხაზინამ მემამულეებს გადაუხადა და იგი სესხად გლეხობას დააწერა. ეს უკანასკნელნი, მართალია, გათავისუფლდნენ მემამულეებისათვის მისაცემი ღალა-კულუხისაგან, მაგრამ, სამაგიეროდ, ხაზინის მოვალეების გახდნენ, სესხისა და მისი სარგებლის დასაფარავად გლეხებს წოველწლიურად უნდა გდეღოთ გარკვეული თანხა, რომელიც ძველ ვალდებულებაზე არანაკლებ მძიმედ აწვებოდა მათ ბიუჯეტს. გამოსასყიდი გადასახადისაგან გლეხობა 1917 წლის თბვლის რევოლუციამ გაათავისუფლა.

## [რედაქტირება] ლიტერატურა

- ავალიანი ს., დროებითვალდებულ გლეხთა განტავისუფლება საქართველოში, «ცხოვრება და მეცნიერება», 1914, № 1;

- ანთელავა ი., გუჩუა ვ., საქართველოში სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან (რეფორმის შემდეგდროინდელი ხანა). ნარკვევები, თ., 1967;
- ბენდიანიშვილი ა., აგრარული ურთიერთობანი საქართვლოში 1890-1917 წწ., თბ., 1965;
- Гугушвили П. Б. (составитель), Сельское хозяйство и аграрные отношения. Источники и материалы, т. 4, Тб., 1955

სტატიაში გამოყენებულია ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.
Retrieved from "http://ka.wikipedia.org../../../%E1%83%93/%E1%83%A0/%E1%83%9D/%E1%83%93%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%92%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98.html"

კატეგორია: ქსე-ის მასალები

##### Views

- სტატია
- განხილვა
- მიმდინარე შესწორება

##### მონაწილეობა

- შესავალი
- ინფორმაცია
- დახმარება
- ფორუმი
- შეწირულობები

##### ძიება