Zimanmalbata hind û ewropî - Wîkîpediya

# Zimanmalbata hind û ewropî

### Ji Wîkîpediya

Pirteqalî: welatên piraniya şêniyên wan bi zimanekî hind û ewropî dipeyivin
Zer: welatên ku tê de zimanekî hind û ewropî fermî ye, lê kêmeneteweyek pê diaxive.

Zimanmalbata hind û ewropî (zimanzanên alman jê re dibêjin zimanmalbata hind û germanî) malbata zimanên hevlêzim ên ji Ewropa ta Hindistan, bi 2,5 milyar axaftinêran a herî mezin li ser erdê ye. Lêzimiya zimanên hind û ewropî bi qadên (flexion), (numerus), zayend (genus) û deng hatiye isbatkirin. Kurdî endamê wê ye.

## [biguherîne] Têgiha "hind û germanî"

Zimanzanên sedsala mezin ev têgih bikar dianîn, ji ber ku zimanên di vê zimanmalbatê de ji hev dûrtirîn zimanê hindî yê kevn, sanskrît û germanî bûn. Zimanên keltî ewdem ne dihatin jimartin, ji ber ku rêzimanên wan xwedî hin taybetiyên cihê bûn û toxarî a bêhtir li Rojhilatê bû di sala 1890 hat dîtin.

Di warê zanistiya zimanên hind û ewropî de zimanzanên alman pêşiya giştan in. Ew navê "hind û germanî" bikartînin.

## [biguherîne] Reh û peresendî

Zimanên hind û ewropî di wateya zimanzanî de lêzimê hev in.

Di dawiya sedsala 18an de rojhilatnasê îngilîz William Jones wekheviyên di navbera sanskrît a zimanê Hindistanê kevn û latinî û yewnanî de dît û têgihîşt ku rehên wan yek in. Pişt re ev lêzimî di navbera farisî û keltî de jî texmîn kir.

Franz Bopp ê alman bi berhema xwe ya li ser yekrehiya sanskrît, yewnanî, latinî, farisî û almanî bingeha zanistiya hind û ewropî li Almanya danî.

Zimanê hind û ewropî yê rehane bi awayê zimanzanî hat veafirrandin. Lê ti kes nikare bibêje ku ev zimanê kalên hind û ewropiyan bû.

Welatê gelê kal û bavên hind û ewropiyan li ku der e, ew jî baş nayê zanîn. Ewropî dibêjin ew bakûra Derya Reş e. Lê dîroknasên arî, bi taybetî kurd, dibêjin ew çiyayên Zagros, ango Kurdistan e.

## [biguherîne] Malbatên zimanên hind û ewropî

- Ermenî: ermeniya klasîk (mir), ermenî

- Zimanê toxarî: toxariya A (mir), toxariya B (mir)

- Zimanên hind û îranî
  - Zimanên hind û arî an hindî
  - Zimanên nuristanî
  - Zimanên îranî

- Albanî: albanî an albaniyayî

- Yewnanî: yewnanî klasîk (mir), yewnanî an yûnanî, tsakonî

- Zimanên îtalî
  - Zimanên oskî û ûmbrî: oskî (mir), ûmbrî (mir), sabellî
  - Zimanên latînî û faliskî: latinî û falîskî
    - Zimanên romanî
      - Sardînî
      - Zimanên romanî yên ewropî an bejahiyî (kontînental)
        - Zimanên romanî yên bejahiyî yên rojhilatî
          - Zimanên romanî yên bejahiyî yên rojhilat-bakurî: rûmanî, îstrorûmanî
          - Zimanên romanî yên bejahiyî yên rojhilat-başûrî: meglenorûmanî, arûmanî
        - Zimanên romanî yên bejahiyî yên rojavayî:
          - beşa îtalî û romanî: dalmatî, îtalî
          - beşa rêtoromanî: furlanî, ladîn, romanş
          - beşa galî, îberî û romanî
            - galî û romanî ya bakurî: franko provenzalî, fransî
            - galî û romanî ya başûrî: provenzalî
            - îberî û romanî ya bakurî
              - îberî û romanî ya bakur-rojavayî: katalanî
              - îberî û romanî ya bakur-navendî: spanî
              - îberî û romanî ya bakur-rojavayî: galîsiyayî, portekîzî
            - îberî û romanî ya başûrî: muserebî (mir)

- Zimanên keltî
  - Zimanên keltî yên parzemînî: gaulî an gallî (mir)
  - Zimanên keltî yên giravî an yên giravên brîtanyayî:
    - Zimanên goidelî: îrlandî (gaelî), îskoç-gaelî an gaeliya skotlendî, kornî (mir)
    - Zimanên brîtanî: bretonî, wêlzî an kimrî, kornî (mir)

- Zimanên germanî an jermanî
  - Zimanên germanî yên rojhilatî: gotî, vandalî, burgûndî (hemû mirin)
  - Zimanên germanî yên bakurî
    - Zimanên germanî yên bakur-rojhilatî: danimarkî, swêdî
    - Zimanên germanî yên bakur-rojavayî: norwêcî, îslandî, faroeyî
  - Zimanên germanî yên rojavayî
    - Zimanên germanî yên rojava-ewropî an bejahiyî (kontînental)
      - Zimanên germanî yên rojava-bejahiyî yên rojhilatî: almanî, yîdîş, lûksembûrgî
      - Zimanên germanî yên rojava-kontînental ên rojavayî: holandî, afrîkaans
    - Zimanên germanî yên rojava yên behra Bakur: frîzyayî, îngilîzî

- Zimanên baltî û slavî
  - Zimanên baltî
    - Zimanên baltiyên rojavayî: prûsyayiya kevin (mir)
    - Zimanên baltiyên rojhilatî: latvî an letonî, lîtvanî
  - Zimanên slavî
    - Zimanên slaviyên rojhilatî
      - Zimanên slaviyên rojhilat-bakurî: rûsî, belarûsî
      - Zimanên slaviyên rojhilat-başûrî: ukraynayî
    - Zimanên slaviyên rojavayî
      - Zimanên slaviyên rojava-bakurî: polonî, kaşûbî, polabî (mir)
      - Zimanên slaviyên rojava-navendî: sorbiya jorîn, sorbiya jêrîn
      - Zimanên slaviyên rojava-başûrî: çêkî, slovakî
    - Zimanên slaviyên başûrî: slaviya kîlîseyî ya kevin
      - Zimanên slaviyên başûr-rojavayî: slovenî, serbî û kroatî (berî: serbokroatî)
      - Zimanên slaviyên başûr-rojhilatî: makedonî, bulgarî

## [biguherîne] Çavkanî

Merritt Ruhlen (1991). A Guide to the World's Languages. Vol. 1: Classification. Edward Arnold, London-Melbourne-Auckland.

Ji "http://ku.wikipedia.org../../../z/i/m/Zimanmalbata_hind_%C3%BB_ewrop%C3%AE.html" hatiye standin.

Kategorî: Zimanmalbat

##### Views

- Gotar
- Guftûgo
- Revîzyona niha

##### Lêbigere

##### Zimanên din

- Afrikaans
- Alemannisch
- Aragonés
- Anglo Saxon
- العربية
- Asturianu
- Azərbaycan
- Беларуская (тарашкевіца)
- Български
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Чăвашла
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Føroyskt
- Français
- Frysk
- Gaeilge
- Galego
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Hornjoserbsce
- Magyar
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Italiano
- 日本語
- Lojban
- ქართული
- 한국어
- Kernewek
- Latina
- Limburgs
- Líguru
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Plattdüütsch
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Occitan
- Polski
- Português
- Romani
- Română
- Русский
- Sámegiella
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- தமிழ்
- ไทย
- Tok Pisin
- Türkçe
- Українська
- اردو
- Tiếng Việt
- 中文