Едначење по звучност - Википедија

# Едначење по звучност

### Од Википедија, слободна енциклопедија

Според звучноста согласките се делат на безвучни, звучни и сонатни. Безвучните и звучните согласки образуваат таканаречени корелативни парови. Секоја безвучна согласка, освен х, има свој звучен парник. Тие парови се:

корелативни парови
звучна: | б | д | г | в | з | ж | (-) | ѕ | џ | ѓ
безвучна: | п | т | к | ф | с | ш | (х) | ц | ч | ќ

## [уреди] Правило 1

Звучните и безвучните согласки се едначат по звучност кога ќе се најдат во непосреден допир. Едначењето се врши спрема втората согласка. Звучните согласки пред безвучните се менуваат во безвучни. Пример:

- б-п: баба - бапски; врабец - врапче, врапци; даб, дабот - дапче; забец - запци, запчест; јамб, јамбот, јампски; Љубе - Љупчо, Љупка; роб, робот - ропски, ропство, ...
- д-т:
- г-к:
- в-ф:
- з-с:
- ж-ш:
- ѕ-ц:
- џ-ч:
- ѓ-ќ:

## [уреди] Правило 2

Безвучните согласки пред звучните преоѓаат во звучни

## [уреди] Правило 3

Едначењето по звучност редовно се обележува и во префиксираните зборови.

## [уреди] Правило 4

Согласката ј се обезвучува и пред африкативните ц, ч во префиксираните зборови.

## [уреди] Правило 5

Кога префиксите што завршуваат на согласка (зад-, над-, од-, под-, пред-, без-, из-, раз-) ќе влезат во состав на збор што почнува со истородна согласка, настануваат два случаја.

### [уреди] Правило 5.1

Во некои зборови границата меѓу префиксот и основниот збор јасно се чувствува, и согласките се пишуваат удвоено: оддели, поддава, раззелени, оттука, поттикне, бессовесен, ...

### [уреди] Правило 5.2

Во други случаи, кога е сраснатоста на составните делови изразена во поголем степен, по извршеното едначење се добива една согласка: одамна (од оддамна), бесмислен, бесмртен, бесрамен, бестрашен, исее, исекне, исели, исече, раседла (од разседла), расее, расели, расече, раслои, расобуе, расони и др.

Иста појава имаме и на составите меѓу префиските без-, из-, раз- и зборовите што почнуваат со ш. Во едни случаи се чува с: бесшумно (од безшумно), исшета, исшие, исшилчи, а во други, по асимилацијата на с во ш, се добило едно ш; ишари (од изшари), ишмрка, уштипе, рашета (од разшета), рашие, рашири, раштима, раштрка.

## [уреди] Правило 6

Едначењето по звучност не се одбележува во следниве случаи:

### [уреди] Правило 6.1

Не се одбележува едначењето на в пред безвучната согласка:

### [уреди] Правило 6.2

Не се одбележува едначењето на д

### [уреди] Правило 6.3

Пред членската наставка -та не се одбележува и едначењето на другите звучни согласки

### [уреди] Правило 6.4

Согласката г не се едначи во: бегство, другпат.

### [уреди] Правило 6.5

Не се едначи т во сложените зборови од типот: петгодишен, десетгодишен, дванаесетгодишен, ...

### [уреди] Правило 6.6

Едначењето на согласките по звучност не се одбележува и во некои сопствени имиња од туѓо потекло.

### [уреди] Правило 6.7

Во допир со сонантите не се врши едначење по звучност: милослив, милосница, мирислив.

## [уреди] Литература

- ПРАВОПИС НА МАКЕДОНСКИОТ ЛИТЕРАТУРЕН ЈАЗИК, Институт за македонски јазик "Крсте Мисирков", трето издание на Просветно дело - Скопје, 1986, Редакциски одбор: Божо Видоевски, Тодор Димитровски, Кирил Конески, Крум Тошев (претседател), Рада Угринова-Скаловска

Преземено од "http://mk.wikipedia.org../../../%D0%B5/%D0%B4/%D0%BD/%D0%95%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D0%BE_%D0%B7%D0%B2%D1%83%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82.html"

Категорија: Правопис на македонскиот литературен јазик

##### Views

- Статија
- Разговор
- Тековна верзија

##### Пребарај