Исланд - Википедија

# Исланд

### Од Википедија, слободна енциклопедија

Исланд е островска држава во северниот дел на Атлантскиот Океан. Се наоѓа северозападно од Велика Британија, до самиот арктички круг (површина 102.819 km2; жители 293.966). Карактеристични за Исланд се гејзерите и вулканите (Хекла, Хванадалснукур и Ејафјала-Јекул). На север од земјата се наоѓаат многубројни фјордови. Главен град е Рејкјавик. Други градови: Акурејри, Исафјердур, Кефлавик и Сиглуфјердур. Најблиски прекуморски соседи: Гренланд, Норвешка, Фарските Острови и Шкотска.

## [уреди] Релјеф

Вулканското езеро Гримсвот на глечерот Ватнајокул
Детифос, најсилниот водопад во Европа, лоциран во североисточен Исланд

Висорамнина (400 до 800 m) со вулканско потекло, највисок врв Ерефајекул, 2.119 m. Од 140 вулкани, 26 се активни (Гримсвотн, Лаки, Хекла...). Над 13.000 km2 се покриени со глечери, од кои најголемиот Ватнајекул зафаќа 8.460 km2. Забележлива е присутноста и на голем број гејзири, од кои најсилниот исфрла вода до 100 m височина. Хидрографија: реки – Нордура, Пјорса, Хвита; езера – Ми, Порис, Пингвала, Хвитар. Клима: во јужните области влажна атлантска со свежи лета и благи зими, а во внатрешноста супполарна. Етнички состав: Исланѓани 94%. Вероисповед: лутерани 87%, протестанти 4%, католици. Писменост: 100%. Јазици: исландски (официјален), норвешки, англиски. Парична единица: круна.

## [уреди] Стопанство

Аграрна земја во која риболовот (флота од над 1.000 бродови) и индустриската преработка на рибата се главни стопански дејности, напоредно со бродоградбата. Се одгледуваат компири, репка и во стаклени градини цвеќе и овошје, а во сточарството говеда, овци и коњи. Располага со значајна хидроенергија и геотермална енергија.

## [уреди] Историја

Првите доселеници биле Норвежаните во IX век. Веќе во 930 г. бил организиран првиот парламент (Алтинг), најстар во континуитет на светот. Во XIV век земјата паднала под власт на Данска, која дури во 1918 г. му ја признала на Исланд независноста, иако формално сè уште под данската круна. Во 1944 г. е прогласена република. За време на Втората светска војна, САД и Британија ја окупирале земјата, иако Исланд уште од почетокот бил на страната на сојузниците. Во 1956 г. Исланд побара САД да ги евакуираат своите трупи. Откако во 1972 г. Исланд ја прошири зоната на територијалните води од 5,5 на 370 km, избувна „рибарска војна“ со В. Британија, која заврши во 1976, штом Лондон ги призна новите граници.

## [уреди] Култура

Карпестиот брег на островот Гримси, на Арктичкиот круг

Со воведувањето на христијанството во почетокот на XI век, почнала да се користи латиницата. Првите литературни дела се генеалошки стебла и закони, напоредно со преведените религиозни текстови. Во XII век настанале првите дела со историска тематика – Книга за Игланѓаните и Книга за доселувањето. Нешто подоцна биле создадени и првите саги (за норвешките кралеви), највредниот исландски придонес во светската литература. Во XIII в. биле комплетирани главните исландски книжевни дела Помладата и Постарата Еда, напоредно со крајот на скалдичката поезија која поети-пејачи ја создавале уште од VIII век. Последните саги биле напишани во XIV век и заменети со летописи. Меѓутоа, интересирањето за сагите се обновило во XVII век и литературата се збогатила со нови такви творби. Современите автори (почеток на XX век) ги прифатиле европските литературни текови и во исландската литература почнал да доминира романот, но не и драмското творештво кое било послабо застапено. Првиот исландски универзитет е отворен во 1911 г. во Рејкјавик.

в • р • у
Држави на Европскиот континент

Австрија · Азербејџан1 · Албанија · Андора · Ерменија2 · Белорусија · Белгија · Босна и Херцеговина · Бугарија · Ватикан · Германија · Грузија1 · Грција · Данска3 · Естонија · Ирска · Исланд · Италија · Казахстан1 · Кипар2 · Летонија · Литванија · Лихтенштајн · Луксембург · Македонија · Малта · Молдавија · Монако · Норвешка3 · Обединето Кралство3 · Полска · Португалија · Романија · Русија1 · Сан Марино · Словачка · Словенија · Србија · Турција1 · Украина · Унгарија · Финска · Франција3 · Холандија3 · Хрватска · Црна Гора · Чешка · Швајцарија · Шведска · Шпанија3

1 Поголемиот дел од територијата е во Азија. 2 Целосно во Азија но има социо-економски односи со Европа. 3 Има територии кои припаѓаат на земјата но се надвор од Европа.

Преземено од "http://mk.wikipedia.org../../../%D0%B8/%D1%81/%D0%BB/%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4.html"

Категорија: Држави во Европа

##### Views

- Статија
- Разговор
- Тековна верзија

##### Пребарај

##### Други јазици

- Afrikaans
- Alemannisch
- አማርኛ
- Aragonés
- Anglo Saxon
- العربية
- Asturianu
- Azərbaycan
- Boarisch
- Žemaitėška
- Беларуская
- Беларуская (тарашкевіца)
- Български
- বাংলা
- བོད་ཡིག
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Нохчийн
- Cebuano
- Česky
- Kaszëbsczi
- Чăвашла
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Zazaki
- ދިވެހިބަސް
- ཇོང་ཁ
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Võro
- Føroyskt
- Français
- Arpetan
- Frysk
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- ગુજરાતી
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Hornjoserbsce
- Kreyòl ayisyen
- Magyar
- Հայերեն
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- Lojban
- ქართული
- Қазақша
- 한국어
- Kurdî / كوردی
- Kernewek
- Latina
- Lëtzebuergesch
- Luganda
- Limburgs
- Lumbaart
- Lietuvių
- Latviešu
- Bahasa Melayu
- Malti
- Ekakairũ Naoero
- Nahuatl
- Plattdüütsch
- Nedersaksisch
- नेपाली
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Occitan
- Kapampangan
- Polski
- Piemontèis
- پښتو
- Português
- Runa Simi
- Română
- Русский
- संस्कृत
- Sardu
- Sicilianu
- Scots
- Sámegiella
- Sängö
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- தமிழ்
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Tok Pisin
- Türkçe
- Удмурт
- Українська
- اردو
- O'zbek
- Vèneto
- Tiếng Việt
- Volapük
- Winaray
- ייִדיש
- 中文
- Bân-lâm-gú
- 粵語