मुक्‍त शिक्षण - विकिपीडिया

# मुक्‍त शिक्षण

### Wikipedia कडून

जगातील शिक्षण व्यवस्था ३० ते ३५ वर्षांपासून खुप बदलते आहे. पारंपारिक शिक्षण व्यवस्था लोकसंख्येच्या फ़ार मोठ्या भागा पर्यंत अद्याप पोचलेलीच नव्हती. त्यामुळे उच्च दर्जाचे शिक्षण ही फ़क्‍त उच्च वर्गातील लोकांचीच मक्‍तेदारी झाली होती. मुक्‍त शिक्षण व्यवस्था हे उच्च दर्जाचे शिक्षण सर्वांसाठी मुक्‍त करण्याचा प्रयत्न करते. ह्या व्यवस्थेत शिक्षणासाठी प्रवेशावर कमीतकमी निर्बंध असतात. परंतू परिक्षा पध्दतीत मात्र गुणवत्तेची तीच पारंपारिक मानदंड वापरली जातात.

## [संपादन] ऐतिहासिक पार्श्वभुमी

मुक्‍त शिक्षण ही आता बरीच जुनी संकल्पना झाली आहे. जगातील प्रथम मुक्‍त विद्यापीठ इंग्लंडमध्ये सन १९६९ मध्ये स्थापन झाले. आजही ते अत्यंत प्रतिष्ठित आणि गुणवत्तेसाठी नावलौकिक असलेले मुक्‍त विद्यापीठ आहे. आता तर जगातील २० पेक्षा अधिक देशांमध्ये मुक्‍त विद्यापीठे स्थापन झाली आहेत.

## [संपादन] मुक्‍त शिक्षणाचे तत्वज्ञान

प्रत्येक व्यक्‍ति जीवनाच्या प्रत्येक क्षणी नवीन ज्ञान, क्षमता किंवा कौशल्य आत्मसात करीत असतो किंवा त्याचा वापर तरी करीत असतो. वापर करीत असतांना मिळ्णार्‍या अनुभवातून शिक्षण हे सखोल होत असते. एका अर्थाने जीवन हे एक निरंतर शिक्षणाची प्रक्रिया असते. चांगल्या शिक्षकाची उपस्थिती ह्या निरंतर शिक्षणाच्या प्रक्रियेला जास्त सोपी, आनंददायक, वेगवान व सखोल करु शकते. परंतू शिक्षण घेण्याची मूळ प्रक्रिया ही नेहमीच विद्यार्थ्याच्या आंतरिक इच्छा व प्रयत्नावर अवलंबून असते. ह्याच कारणाने कुठलीही व्यक्‍ति शिक्षकाच्या उपस्थितीत किंवा अनूपस्थितीत देखील सतत शिकु शकते.

## [संपादन] मुक्‍त शिक्षणाची व्याख्या

मुक्‍त शिक्षणाची सर्वमान्य अशी एकच व्याख्या नाही. वेगवेगळ्या पध्दतीने मुक्‍त शिक्षणाची व्याख्या करतात. परंतू सर्व व्याख्येत पूढील वैशिष्टे आढळतात :

- मुक्‍त शिक्षणात शिक्षक व विद्यार्थ्यात वेळ 'अथवा / व' स्थळात अंतर असते.
- एखादी शैक्षणिक संस्था मुक्‍त शिक्षण प्रमाणित करते. स्वयं प्रेरणेने घेतलेल्या परंतू शैक्षणिक संस्थेने प्रमाणित न केलेल्या शिक्षणास मुक्‍त शिक्षण म्हणत नाही.
- मुक्‍त शिक्षणात वेगवेगळ्या व एकापेक्षा अधिक माध्यमाचा वापर केला जातो.
- शैक्षणिक साहित्य अगोदरच वापरुन त्याची गुणवत्ता तपासून पाहिलेली असते.

"http://mr.wikipedia.org../../../%E0%A4%AE/%E0%A5%81/%E0%A4%95/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8D%E2%80%8D%E0%A4%A4_%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%A3.html" पासून मिळविले

वर्ग: शिक्षण

##### Views

- लेख
- चर्चा
- आताची आवृत्ती

##### शोध