Guinea - Wikipedia

# Guinea

### Dari Wikipedia Bahasa Melayu, ensiklopedia bebas.

République de Guinée Republik Guinea

Bendera | Jata

Cogan kata: "Travail, Justice, Solidarité" (Perancis) "Kerja, Keadilan, Perpaduan"
Lagu kebangsaan: "Liberté"
Ibu negara (dan kota terbesar) | Conakry 9°30′ U 13°43′ B
Bahasa rasmi | Bahasa Perancis
Kerajaan | Republik
- Presiden | Lansana Conté
- Perdana Menteri | kosong
Kemerdekaan |
- dari Perancis | 2 Oktober 1958
Keluasan
- Jumlah | 245,857 km² (ke-78) 94,926 km persegi
- Air (%) | sedikit sahaja
Penduduk
- Anggaran Julai 2005 | 9,402,000 (ke-83)
- Bancian 1996 | 7,156,406
- Kepadatan | 38/km² (ke-164) 98/km persegi
KDNK (KKP) | Anggaran 2005
- Jumlah | $18.879 bilion (ke-111)
- Per kapita | $2,035 (ke-142)
IPM (2004) | 0.445 (low) (ke-160)
Mata wang | Franc Guinea (`GNF`)
Zon waktu | GMT (UTC)
Domain Internet | .gn
Kod panggilan | +224

Monumen untuk memperingati kemenangan ketenteraan pada tahun 1970 terhadap serangan Portugis.

Guinea, secara rasmi Republik Guinea (bahasa Perancis: République de Guinée), ialah sebuah negara di Afrika Barat yang dahulunya dikenali sebagai Guinea Perancis. Bentuk wilayah Guinea melengkung. Dengan pangkal di Lautan Atlantik, wilayah ini melengkung ke timur di kawasan pedalaman and berpaling ke selatan. Pangkalnya menyempadani Guinea-Bissau serta Senegal di utara, dan Mali di utara dan timur laut, manakala kawasan pedalamannya menyempadani Côte d'Ivoire di tenggara, Liberia di selatan, dan Sierra Leone di barat hujung selatannya. Guinea merangkumi sungai-sungai Niger, Senegal, dan Gambia.

Nama Guinea digunakan untuk kawasan yang merangkumi kebanyakan pantai barat Afrika di selatan Gurun Sahara dan di utara Teluk Guinea. Nama ini berasal daripada bahasa Berber yang lebih kurang membawa pengertian 'tanah orang hitam'. Guinea bermakna "wanita/isteri" dalam bahasa Susu, salah satu bahasa yang paling banyak dituturkan di negara ini. Guinea kekadang dipanggil Guinea-Conakry untuk membezakannya dengan Guinea-Bissau yang berjiran (yang mempunyai ibu negara di Bissau).

## [Sunting] Sejarah

  Untuk rencana lanjutan, lihat Sejarah Guinea

Kawasan yang kini dipanggil Guinea merupakan sebahagian daripada sebuah siri empayar yang bermula dengan "Empayar Ghana" pada sekitar tahun 900 Masihi. Ini disusuli oleh kemaharajaan Sosso pada abad ke-12 dan ke-13. Empayar Mali bangkit untuk berkuasa di kawasan ini selepas Pertempuran Kirina pada tahun 1235, dan menjadi makmur sehingga dilemahkan oleh masalah-masalah dalaman. Akhirnya, negeri-negerinya merampas kuasa pada abad ke-15. Salah sebuah negerinya yang utama, Songhai, kemudian menjadi Empayar Songhai, dan mengatasi pendahulu-pendahulunya dari segi kawasan dan kekayaan, tetapi ia juga menjadi mangsa kepada pertengkaran dalaman dan perang saudara, dan akhirnya digulingkan dalam Pertempuran Tondibi pada tahun 1591.

Kemudian, kawasan Guinea berpecah-belah sehingga sebuah negara Islam yang diasaskan pada abad ke-18 membawa sedikit kestabilan kepada kawasan ini. Lagi satu peristiwa yang penting ialah ketibaan orang-orang Muslim Fulani di kawasan tanah tinggi Fuuta Jalloo pada awal abad ke-18.

Orang-orang Eropah yang pertama datang ke kawasan ini pada zaman Penemuan-penemuan Portugis yang memulakan perdagangan abdi sejak dari abad ke-15. Guinea masa kini dicipta sebagai sebuah tanah jajahan oleh Perancis pada tahun 1890, dengan Noël Balley sebagai gabenor pertama dan Pulau Tombo sebagai ibu negaranya. Pada tahun 1895, negara ini digabungkan ke dalam Afrika Barat Perancis.

Pada 28 September 1958, di bawah arahan Charles de Gaulle, Perancis mengadakan sebuah pungutan suara tentang perlembagaan baru serta penubuhan Republik Kelima. Semua tanah jajahan (Algeria secara rasminya merupakan sebahagian Perancis dan bukannya sebuah tanah jajahan) diberikan pilihan antara kemerdekaan segera atau perlembagaan baru. Semua tanah jajahan kecuali Guinea mengundi untuk memilih perlembagaan baru. Oleh itu, Guinea menjadi tanah jajahan Afrika Perancis yang pertama untuk mencapai kemerdekaan pada kos kehilangan semua bantuan Perancis dengan serta-merta.

Selepas kemerdekaan, Guinea diperintah oleh diktator Ahmed Sékou Touré. Touré pada umumnya mengejar dasar-dasar ekonomi sosialisme dan menumpaskan tentangan-tentangan serta kebebasan bercakap, tanpa banyak mengambil berat tentang hak asasi manusia. Selepas kematiannya pada tahun 1984, Lansana Conté mengambil alih kuasa dan dengan segara, mengubah dasar-dasar ekonomi tetapi mengekalkan cengkaman kuasa yang ketat. Pilihan raya pertama diadakan pada tahun 1993, tetapi keputusannya serta keputusan pilihan-pilihan raya yang berikut dipertikaikan. Conté sering dikritik untuk keadaan ekonomi negara serta pendekatannya yang menindas terhadap penentang-penentang politiknya.

Menjelang tahun 2005, Guinea masih menghadapi banyak masalah, dan menurut Kumpulan Krisis Antarabangsa, Guinea mungkin akan menjadi sebuah negara gagal. Pada tahun 2006, dua mogok dimulakan oleh pekerja-pekerja bandar raya, tetapi kedua-duanya diselesaikan dengan pantas melalui pemberian gaji yang lebih lumayan. 10 orang pelajar dibunuh untuk mematahkan sebuah tunjuk perasaan dan mengakhiri pemberontakan kecil itu. Bagaimanpun, menjelang permulaan tahun 2007, persatuan-persatuan sekerja menyeru mogok-mogok baru untuk menentang kos sara hidup yang semakin meningkat, rasuah kerajaan, serta salah urusan ekonomi. Selepas lebih kurang dua minggu, mogok-mogok itu mengakibatkan sesetengah tunjuk perasaan yang terbesar dalam tempoh pemerintahan Conte.

## [Sunting] Politik

  Untuk rencana lanjutan, lihat Politik Guinea

Pada 10 Januari 2007, mogok ketiga terjadi dan merangkumi pekerja-pekerja lombong serta pekerja-pekerja yang lain di seluruh negara. Walaupun kerajaan Conte menawarkan gaji yang lebih baik dan lain-lain, mogok berlanjutan kerana rakyatnya menghendaki lebih daripada cuma janji. Pada atau sekitar 18 Januari 2007, sekurang-kurang tiga orang ditembak mati oleh kakitangan kerajaan/tentera dan dengan itu, mengapi-apikan lagi pemberontakan. Dengan kesihatan Presiden Conte kini semakin merosot, keadaan kelihatan merupakan keakhiran rejimnya. Pengampunan yang diberi olehnya kepada dua orang jutawan Guinea yang telah dipenjarakan atas tuduhan rasuah juga mengapi-apikan pemberontakan. Adakah Guinea berupaya memerintah diri di dalam dunia moden ini masih diragui.

Semasa minggu kedua mogok yang memperlihatkan berdozen-dozen orang dibunuh atau dicederakan dalam tunjuk-tunjuk perasaan di setiap kawasan di negara, Presiden Conte banyak kali bertemu dengan ketua-ketua buruh. Dalam salah satu perjumpaan itu, beliau mengugut akan membunuh mereka. Pada hari Isnin, 22 Januari 2007, askar-askar beret merah di bawah kuasa pemerintahan Ousmane, anak lelaki Conte, menggeledah ibu pejabat mogok dan membelasah ketua-ketua persatuan sekerja (termasuk Setiausaha Agung CNTG, Hadja Rabiatou Serah Diallo). Selepas menangkap mereka, mereka ditahan selama 5 jam. Pada hari yang sama, melebihi sepuluh ribu orang berarak di jalan-jalan raya Conakry, dan sekurang-kurangnya 17 orang dibunuh dan 100 orang dicederakan oleh pihak polis.

- Senarai Presiden Guinea

Guinea hanya mempunyai dua presiden sejak kemerdekaan diisytiharkan pad 2 Oktober 1958. Lansana Conte menguasai negara ini pada tahun 1984 selepas kematian Sekou Toure. Conte dipilih secara rasmi pada tahun 1993, dan dipilih semula pada tahun 1998 dan 2003. Tetapi kesahan pilihan-pilihan raya itu telah dipertikaikan, kerana Conte mengawal kedudukannya dan tidak bertoleransi terhadap ahli-ahli politik yang berpotensi melawannya.

## [Sunting] Daerah

Peta Guinea
Imej satelit untuk Guinea yang dijanakan oleh data grafik raster yang dibekalkan oleh Koleksi Peta.

  Untuk rencana lanjutan, lihat Daerah Guinea

Guinea dibahagikan kepada tujuh kawasan pentadbiran yang dibahagikan lagi kepada 33 buah prefektur. Kawasan-kawasan pentadbirannya ialah Boké, Faranah, Kankan, Kindia, Labé, Mamou, Nzérékoré dan Conakry. Ibu negara Conakry merupakan zon khas.

## [Sunting] Geografi

  Untuk rencana lanjutan, lihat Geografi Guinea

Dengan 94,919 batu persegi (245,857 km²), Guinea adalah lebih kurang sama saiznya dengan United Kingdom, dan kecil sedikit daripada negeri Michigan atau Oregon di Amerika Syarikat. Guinea mempunyai 200 batu (320 km) garis pinggir laut, dan 2,112 batu (3,399 km) sempadan darat. Negara-negara yang menyempadani Guinea termasuk Côte d'Ivoire (Pantai Ivory), Guinea-Bissau, Liberia, Mali, Senegal, dan Sierra Leone. Guinea dibahagikan kepada tiga kawasan utama:

- tanah pamah pada sepanjang pantai di timur;
- gunung-ganang yang terbentang lebih kurang pada arah utara-selatan di sepanjang negara; dan
- kawasan-kawasan hutan di selatan dan timur.

Gunung-ganang Guinea merupakan sumber untuk sungai-sungai Niger, Gambia, dan Senegal, serta banyak sungai yang mengalir ke laut di sebelah barat banjaran di Sierra Leone dan Pantai Ivory.

Titik tertinggi di Guinea ialah Mont Nimba pada 5,748 kaki (1,752 meter) tingginya. Walaupun bahagian-bahagian Nimba Massif di Guinea dan Pantai Ivory merupakan Simpanan Semula Jadi Tegas UNESCO, bahagian yang kononnya dipanggil Tulang Belakang Guinea terbentang masuk ke Liberia yang telah menjalankan pelombongan buat berdekad-dekad; kerosakan yang diakibatkan boleh dinampak di Bumi Google di 7.32.17 U dan 8.29.50 B.

## [Sunting] Ekonomi

  Untuk rencana lanjutan, lihat Ekonomi Guinea

Guinea mempunyai sumber-sumber galian, hidrokuasa, dan pertanian yang utama, tetapi masih merupakan sebuah negara belum membangun. Negara ini memiliki melebihi 30% daripada simpanan bauksit di dunia dan merupakan pengeluar bauksit yang kedua terbesar di dunia. Sektor pelombongan merupakan kira-kira 75% daripada eksportnya pada tahun 1999.

Pemajuan-pemajuan jangka panjang dalam penyusunan fiskal kerajaan, kenal huruf, serta rangka undang-undang diperlukan jika negara ini hendak keluar daripada kemiskinan. Pertempuran di sepanjang sempadan Sierra Leone dan Liberia serta pergerakan pelarian telah mengakibatkan gangguan ekonomi yang utama, dan memburukkan lagi keyakinan pelabur, dengan syarikat-syarikat pelombongan asing mengurangkan kakitangan ekspatriatnya. Pembelian cemas telah mengakibatkan kekurangan makanan dan inflasi, serta juga rusuhan-rusuhan di pasar-pasar tempatan.

Guinea tidak menerima sebarang bantuan berbilang hala. IMF dan Bank Dunia menghentikan kebanyakan bantuannya pada tahun 2003. Pertumbuhan naik sedikit pada tahun 2004, disebabkan sebahagian besar oleh permintaan sejagat dan harga-harga komoditi di pasaran-pasaran dunia. Sukarelawan-sukarelawan Pasukan Khidmat Bakti Amerika Syarikat terus bergiat di dalam negara miskin ini.

Pada September 2006, kerajaan Guinea memeterai sebuah kontrak kongsi pengeluaran (PSC) dengan sebuah syarikat cari gali Amerika Syarikat untuk menjelajah sumber-sumber petroleum luar pesisir. Penjelajahan selanjutnya terhadap ekaran penjelajahan dara masih dalam peringkat-peringkat perancangan yang amat awal. Tidak adanya sebarang kegiatan penjelajahan dilakukan sejak lewat tahun 2003.

Pada November 2006, Transparency Internasional, sebuah NGO Jerman, menempatkan Guinea sebagai negara yang dianggap paling korup di Afrika, serta salah satu negara yang paling korup di dunia, selepas Myanmar, Iraq dan Haiti. Di dalam sebuah persidangan mencegah rasuah di Guatemala, Réné Alsény Gomez, Menteri Kehakiman Guinea, mengisytiharkan bahawa Guinea telah mengambil tindakan kehakiman terhadap penyalahgunaan wang awam. Beliau juga memberitahu bahawa Fodé Soumah, bekas gabenor Bank Negara Guinea, telah didakwa atas tuduhan-tuduhan rasuah pada 16 November 2006. Huguette Labelle, presiden Transparency Internasional, memberikan tepukan kepada langkah-langkah ini.

## [Sunting] Demografi

  Untuk rencana lanjutan, lihat Demografi Guinea

- Peuhl: 40%; Malinke: 30%; Soussou: 20%, kelompok-kelompok etnik yang lain: 10%
- Muslim: 85%; Kristian: 8%; kepercayaan-kepercayaan asli: 7%

## [Sunting] Budaya

  Untuk rencana lanjutan, lihat Budaya Guinea

Serupa dengan negara-negara Afrika Barat yang lain, Guinea mempunyai tradisi muzik yang kaya. Kumpulan Bembeya Jazz menjadi popular pada dekad 1960-an selepas kemerdekaan Guinea. Alpha Yaya Diallo, pemain gitar di Vancouver, berasal dari Guinea. Beliau menggabungkan irama dan melodi tradisional ke dalam gubahan-gubahannya dan dengan itu, telah memenangi dua Anugerah Juno.

- Senarai penulis dari Guinea

### [Sunting] Bahasa-bahasa

- Bahasa Fula
- Bahasa Maninka
- Bahasa Susu
- Bahasa Perancis
- Bahasa Arab
- Bahasa Wolof

## [Sunting] Lihat juga

- Daftar negara
- Hubungan asing Guinea
- Komunikasi di Guinea
- Pengangkutan di Guinea
- Persatuan Pengakap Negara Guinea
- Senarai topik berkait Guinea
- Taman Negara Niger Atas
- Tentera Guinea

## [Sunting] Pautan luar

Carilah maklumat lanjut di Guinea
melalui projek-projek kembar Wikipedia:

Takrif kamus dari Wiktionary
Buku teks dari Wikibooks
Petikan dari Wikiquote
Teks sumber dari Wikisource
Imej dan media dari Commons
Berita dari Wikinews

Carilah Guinea dalam Wiktionary, kamus bebas.

Bahasa

- Bahasa Wolof – tapak pendidikan mengenai bahasa Wolof, sebuah bahasa Senegal dan Guinea.

Berita Dalam Talian

- Guinéenews - Dahulunya Boubah.com – berita terkini mengenai Guinea (dalam bahasa Perancis)
- Aminata.com – sumber berita dalam talian mengenai Guinea (dalam bahasa Perancis)

Direktori

- Projek Direktori Terbuka - Guinea
- Universiti Stanford - Afrika Di Selatan Sahara: Guinea – kategori direktori
- Indeks tentang Afrika - Guinea – kategori direktori
- Universiti Pennsylvania - Pusat Pengajian Afrika: Guinea – kategori direktori
- Yahoo! - Guinea – kategori direktori

Gambaran keseluruhan

- Buku Fakta Dunia CIA - Guinea
- Profil Negara Berita BBC - Guinea

Kerajaan

- Misi Tetap PBB bagi Republik Guinea – tapak rasmi kerajaan

Kesusasteraan

- Kesusasteraan Guinea pada sepintas lalu

Muzik

- Laman web Cora Connection – sumber muzik Afrika Barat

Pelancongan

- Panduan pelancong Guinea dari Wikitravel
- Laman web Niger Currents: Menjelajah hidup dan teknologi di sepanjang Sungai Niger

p • b • s
Kesatuan Afrika (AU)

Algeria · Afrika Selatan · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Cameroon · Tanjung Verde · Republik Afrika Tengah · Chad · Comoros · Republik Demokratik Congo · Republik Congo · Côte d'Ivoire · Djibouti · Mesir · Eritrea · Habsyah · Guinea Khatulistiwa · Gabon · Gambia · Ghana · Guinea · Guinea-Bissau · Kenya · Lesotho · Liberia · Libya · Madagascar · Malawi · Mali · Mauritania · Mauritius · Mozambique · Namibia · Niger · Nigeria · Rwanda · Republik Demokratik Arab Sahrawi · São Tomé dan Príncipe · Senegal · Seychelles · Sierra Leone · Somalia · Sudan · Swaziland · Tanzania · Togo · Tunisia · Uganda · Zambia · Zimbabwe

p • b • s
Daftar negara di benua Afrika

Afrika Selatan · Republik Afrika Tengah · Algeria · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Cameroon · Chad · Comoros · Republik Demokratik Congo · Republik Congo · Côte d'Ivoire · Djibouti · Eritrea · Gabon · Gambia · Ghana · Guinea · Guinea-Bissau · Guinea Khatulistiwa · Habsyah · Kenya · Lesotho · Liberia · Libya · Madagaskar · Maghribi · Malawi · Mali · Mauritania · Mauritius · Mesir · Mozambique · Namibia · Niger · Nigeria · Rwanda · Republik Demokratik Arab Sahrawi · Sao Tome dan Príncipe · Senegal · Seychelles · Sierra Leone · Somalia (Somaliland) · Sudan · Swaziland · Tanjung Verde · Tanzania · Togo · Tunisia · Uganda · Zambia · Zimbabwe

Diperolehi daripada "http://ms.wikipedia.org../../../g/u/i/Guinea.html"

Kategori: Negara di Afrika

##### Views

- Rencana
- Perbincangan
- Semakan terkini

##### perhubungan

- Tentang Wikipedia
- Masyarakat
- Muat naik pintar
- Hubungi kami
- Menderma
- Bantuan

##### Cari

##### Bahasa lain

- Afrikaans
- አማርኛ
- Aragonés
- العربية
- Asturianu
- Български
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Eʋegbe
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Fulfulde
- Suomi
- Français
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Kreyòl ayisyen
- Magyar
- Հայերեն
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- Kongo
- Қазақша
- 한국어
- Kernewek
- Latina
- Líguru
- Lingála
- Lietuvių
- Latviešu
- മലയാളം
- Ekakairũ Naoero
- Plattdüütsch
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Occitan
- Kapampangan
- Polski
- Piemontèis
- پښتو
- Português
- Română
- Русский
- संस्कृत
- Sámegiella
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- தமிழ்
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Українська
- اردو
- O'zbek
- Volapük
- 中文
- Bân-lâm-gú