Libbia - Wikipedia

# Libbia

### Da Wikipedia.

Libbia
Capitale: | Tripoli
Populazzione: - Totale - Denzità | (2003) 5.631.585 ab ab. 2,3 ab./km²
Estenzione: | 1.759.840 km²

'A Granne Jamahiriy Araba Socialista d''o Popolo Libico o Libbia (pe Arabo: ليبيا) è nu stato 'e ll'Africa settentriunale cunfinanto cu 'o Mar Mediterraneo e cumpres nfra 'o Naggitto ad est, 'o Sudàn a sudest, 'o Ciad e 'a Nigeri a sud e ll'Algeria e 'a Tunisia ad ovest. 'a capitale suja è Tripoli.

### [càgna] 'A storia

'E primme tracce 'int' 'a storia libbica sò lassate 'a na serie 'e insediamente d''e Fenice, doppo aunite sott' 'o cuntrollo 'e Cartaggine 'int' 'o VI secolo annanz Cristo nzieme a tutta 'a fascia costiera: 'o territorie dint', desertic e senz' 'e risorse, fuje lassato a si stesso d''e cartaginese e nu secolo aroppo (V secolo AC) sorgetto 'into Fezzan 'o mpero Garamante. Aroppo 'a cunquisto ca Romma facette 'e Cartaggine 'into 107 AC, 'a Libbia nord-occidental trasette 'int' ô mpero rummano, e nu poco cchiù tarde fuje criata 'a pruvincia annummenata Tripolitania. Quase trent'anne aroppo, 'into 74 AC, 'e leggione rummane cunquistajeno 'a Cirenaic ma 'a lloro avanzata a Sud fuje fermata d''e Garamante. Aroppo 'a caruta d''o mpero rummano 'e Vandale ca veneveno d''a Spagna accupajeno 'a Libbia 'int 'o 455, e fujeno scacciate doje secule aroppo 'a ll'arabe d''o nuovo mpero mussulmano.

'A dumminazione mussulmano duraje fin 'o 1146 quanno 'a Libbia fuje cunquistata d''e Normanne 'e Sicilia. 'A dumminazion normanna duraje fino 'o 1521, quanno 'o mper' ottomano arrivaje a piglià 'a Libbia nord-oriental ca se sottomettette, ma ncopp' 'e nomme: trent'anne aroppo 'a sottomissione furmale addiventaje annessione ppe tutta 'a Libbia.

Int'o 1711 sorgett a Tripol 'a dinasti re' Karamanli, plenipotenziar ro' Sultano, ca' prosperan proteggend 'e attività dei pirati ca' facevan a basa llor into porto 'e tripoli, e favorend attivament 'o commerci degli schiav destinat 'e coloni americane. Ma l'attività corsar into Mediterraneo irritaje sempe 'e cchiu' 'e potenz europee, e 'a fine 'e pression n'cuoll all'impero ottomano pà abolì 'o commerci 'e schiav e sconfiggere 'a pirateri arrivarono a nù risultat: into 1835 'o Sultan ra' Sublima puorta rimuovette 'e Karamanl all'incaric 'e suoje rappresentanti. Quacche anno doppo, into 1843 Mohammed Ibn Ali s-Sanussiy, 'o boss 'e nu' important moviment religioso, se stabilì in Cirenaic e facett proselit int'a tutta quanta 'a Libbia.

Muammar Gheddafi

Fuje contro a chistu moviment ca' into 1911, aropp''a vittorios guerra Italo-Turca, si scontraje 'a colonizzazion italian ra' Libia, ca' ppe vent'ann duvette combatter 'a resistenz organizzat re' Sanussi. Chistu period 'e guerra tra Italian e Libici ppe 'o possess ra' Libia è passat 'a storia comm "Riconquista". O' regno italian 'ncoppa Libia duraje fin 'a caduta ro' Fascismo into 1943.

Addivenut' indipendent comm a monarchia parlamentar into 1951, sott' a re Idris, 'a Libia trasette dint'a' Lega Araba into 1953 e dint' all'ONU into 1955. Sei ann aropp' (1961) iniziaje l'estrazion ro' petroli libico. Int'o 1969 nu' colpo 'e stato contro 'o Re Idris, organizzat' ra giunt ell'ufficiali, avett success: 'o govern provvisori fuje presiedut ra Muammar Gheddafi ca' resterà a capo ro' pais ra chillu mument fino a mmò; 'o nuovo govern nazionalizzaje tutte 'e impres 'e estrazion petrolifera, e pur' tutt'e' possediment 'talian int'o pais.

### [càgna] 'A giugrafia

Circa 'o 90% d''o territorio libbico è deserteco o semideserteco: ll'uniche estensione verde song p''a fascia costiera, addò nce sta 'o crimma mediterraneo. 'E rilieve d''a catena 'e ll'Atlante separano 'a linia 'e territorie verde 'a ll'interno desertico d''o paise, ca chieno 'e dune e 'e rena, depressione e zone rocciose.

Estratto da "http://nap.wikipedia.org../../../l/i/b/Libbia.html"

Categoria: Libbia

##### Views

- Articulo
- Chiàcchiera
- Verzione 'e mmo

##### Truova

##### Ate léngue

- Afrikaans
- አማርኛ
- Aragonés
- Anglo Saxon
- العربية
- ܐܪܡܝܐ
- Asturianu
- Azərbaycan
- Беларуская
- Български
- বাংলা
- Brezhoneg
- Bosanski
- Català
- Česky
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- Arpetan
- Frysk
- Gaeilge
- Gàidhlig
- Galego
- עברית
- हिन्दी
- Hrvatski
- Hornjoserbsce
- Kreyòl ayisyen
- Magyar
- Հայերեն
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Ido
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- ქართული
- Қазақша
- 한국어
- Kurdî / كوردی
- Kernewek
- Latina
- Líguru
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Plattdüütsch
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Novial
- Occitan
- Polski
- Piemontèis
- پښتو
- Português
- Română
- Русский
- संस्कृत
- Sicilianu
- Sámegiella
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Soomaaliga
- Shqip
- Српски / Srpski
- Svenska
- Kiswahili
- Тоҷикӣ
- ไทย
- Tagalog
- Türkçe
- Uyghurche‎ / ئۇيغۇرچە
- Українська
- Tiếng Việt
- Volapük
- ייִדיש
- 中文
- Bân-lâm-gú