De Gerechten mank de Völker - Wikipedia

# De Gerechten mank de Völker

### Vun Wikipedia

De Gerechten mank de Völker is nah den 2. Weltkrieg de Begreep för Lüde, de süms keen Juden sünd, man jem ehr Leben insett hefft, üm Jöden ut de Hannen vun de Nazi-Verbrekers un vör den Holocaust to redden.

## [Ännern] Achtergrund

Dat plattdüütsche un düütsche Woort Volk bedutt nich datsülbige, wat dat hebreesche Woort Goj seggen deit. Dat heet woll ok Volk, man dat bedutt jümmers ok dat, wat in use Spraak een Heide is. Also een, de nich to Gott sien Volk höört un dorüm ok nich den Globen an düssen Gott hett. Dorüm sünd de Gerechten mank de Völker de Lüde ween, de nich to dat Volk vun de Jöden tohören döen un dorüm annernvorsik nix vun de Jöden ehren Gott afwüssen, man de denn doch gode Minschen weeren un sik an Gott holen döen.

Dormals hefft de Jöden dat so verstahn, dat bloß de Jöden süms sik an all Gesetten un Vörschriften holen mössen, so as de in de Torah (de fiev Böker vun Mose in de Bibel), man ok in de Mischnah un de Gemara un in de Tradition uptellt sünd. 613 Geboden mössen de Jöden holen, man bi de annern Völker weer dat genug, wenn se bloß de wichtigsten annehmen döen, so as de in de Geboden vun Noah upschreven sünd.

## [Ännern] Hüdigendags

Ingang to „De Gerechten ehren Gaarn“ in Yad Vashem

Vun 1963 af an gifft dat een Kommission ünner dat Leit vun den Böversten Gerichtshoff in Israel, de hett den Updrag, düssen Namen un düsse Ehr vun de „Gerechten mank de Völker“ to vergeven. Dor is genau bi fastleggt, wo up keken weern schall.

Een Minsch, de upnahmen warrt ünner „De Gerechten mank de Völker“ kriggt een Medaille mit sienen Namen un een Urkunn. Babenhen warrt sien Naam an de Wall of Honour (Ehrenmuur) in De Gerechten ehren Gaarn in Yad Vashem in Jerusalem anslahn. Up de Medaille steiht een Spröök ut den Talmud (Mischna, Traktat Sanhedrin), de ok in den Koran binnen steiht:

„Jeder, de dat Leben vun eenen Minschen redden deit, de hett dormit sotoseggen een ganze Welt rett“

Düsse Ehr warrt den Minschen süms, de dat verdeent hett oder siene Verwandten in Israel oder in jem ehr Heimat tospraken.

Fröher is ok een Boom för jeden plant wurrn, man dor gifft dat upstunns nich mehr genug Platz för.

Hüdigendags gifft dat 20.757 Manns- un Froonslüde, de düssen Namen as „De Gerechten mank de Völker“ dregen doot (Januar 2005). Dormank sünd 410 Düütsche un 84 Lüde ut Österriek. Dat schall so lang wietermaakt weeren mit düsse Ehrungen, as dor üm nahfraagt warrt.

De Gerechten mank de Völker kriegt een monatlich Ehrengeld un sünd sünner Kosten versekert bi de staatlich Krankenversekerung.

Wenn dat eenen vun de Gerechten mank de Völker nich goot geiht un dat Geld man minne is, denn weert se ünnerstütt vun een „Stiftung för de Gerechten“, de in New York sitten deit. De Kosten vunwegen een Krankheit weert vun de „Anne-Frank-Fond“ in Basel öbernahmen. De Gerechten, de in den Staat Israel leven doot kriegt automaatsch een Pension. Dat sünd üm un bi 35 Lüde.

## [Ännern] De Gerechten mank de verscheden Völker

to'n 1. Januar 2006, Born: Yad Vashem

Polen |  | 5.941
Nedderlänner |  | 4.726
Franzosen |  | 2.646
Ukrainer |  | 2.139
Belgier |  | 1.414
Ungarn |  | 671
Litauer |  | 630
Wittrussen |  | 564
Slowaken |  | 460
Düütsche |  | 427
Italieners |  | 391
Greken |  | 265
Serben un Montenegriners |  | 121
Russen |  | 120

Tschechen |  | 115
Kroaten |  | 105
Letten |  | 100
Österriekers |  | 85
Moldawiers |  | 71
Albaners |  | 63
Rumänen |  | 52
Swiezer |  | 38
Bosniers un Herzegowiners |  | 34
Norwegers |  | 26
Dänen¹ |  | 21
Bulgaren |  | 17
Briten |  | 13
Sweden |  | 10

Mazedoniers |  | 10
Armeniers |  | 10
Slowenen |  | 6
Spaniers |  | 3
Esten |  | 3
Brasilianers |  | 2
Chinesen |  | 2
Japaners |  | 2
US-Amerikaners |  | 2
Chilenen |  | 1
Japaners |  | 1
Luxemborger |  | 1
Portugesen |  | 1
Törken |  | 1
Georgiers |  | 1

Alltohopen | 21.310

¹ De Liddmaten vun den däänschen Wedderstand, de dorbi hulpen hefft, de däänschen Jöden to redden, sünd alltohopen as een Grupp tellt wurrn. So hefft se sik dat wünscht.

## [Ännern] De Namens vun de Gerechten mank de verscheden Länner (Utwahl)

### [Ännern] Länner, wo Düütsch snackt warrt

  (tominnst to'n groten Deel)

#### [Ännern] Düütsche mank de Gerechten (Utwahl)

- Elisabeth Abegg
- Elsa Gindler
- Adolf Althoff
- Maria Althoff
- Ruth Andreas-Friedrich
- Albert Battel
- Gitta Bauer
- Berthold Beitz
- Hans Georg Calmeyer
- Otto Dibelius
- Hans von Dohnanyi
- Heinz Drossel
- Georg Ferdinand Duckwitz
- Karin Friedrich
- Richard Gölz

- Hermann Friedrich Gräbe
- Wilhelm Hammann
- Albert Harder
- Loni Harder
- Fritz Heine
- Josef Heinen
- Heinrich Held
- Eberhard Helmrich
- Herbert Herden
- Joseph Kardinal Höffner
- Helene Jacobs
- Jean Jülich
- Walter Krämer
- Karl Laabs
- Bernhard Lichtenberg
- Gertrud Luckner
- Hermann Maas
- Maria Gräfin von Maltzan

- Heinrich Middendorf
- Otto un Gertrud Mörike
- Richard Ernst Moser
- Martin Niemöller
- Friedrich Carl von Oppenheim
- Käthe Overath
- Karl Plagge
- Alfred Rossner
- Hildegard Schaeder
- Emilie Schindler
- Oskar Schindler
- Anton Schmid
- Gustav Schröder
- Armin T. Wegner
- Otto Weidt
- Konrat Ziegler

#### [Ännern] Österriekers mank de Gerechten

- Christa Beran
- Maria Böhm
- Oswald Bosko
- Wanda Bottesi
- Friedericke Buchegger
- Franziska Cechal
- Moritz Daublebsky-Sterneck
- Karl Dickbauer
- Anton Dietz
- Reinhold Duschka
- Fritz Edelmann
- Anna Ehn
- Gottfried von Einem
- Maria Fasching

  Fritz Fasching
  Mitzi Fasching

- Anna Frissneg
- Ludwig Frissneg
- Charlotte Fritz (geb. Becher)
- Marianne Goltz-Goldlust
- Maria Grausenburger
- Karl Gröger
- Anna-Maria Haas
- Irene Harand
- Edith Hauer
- Olga Holstein
- Danuta Kleisinger

- Ewald Kleisinger
- Ludwig Knapp
- Maria Knapp
- Alois Kreiner
- Josephine Kreiner
- Anna Kucher
- Hermine Kuttelwascher
- Otto Kuttelwascher
- Arthur Lanc
- Maria Lanc
- Hermann Langbein
- Gisela Legath un ehr Kinner Martin un Frieda
- Franz Leitner
- Ella Lingens-Rainer
- Kurt Lingens
- Erwin Lutz
- Julius Madritsch
- Anna Manzer
- Lydia Matouschek
- Rudi Moser
- Karl Motesicky
- Anna Müller
- Konstantin Müller
- Julius Nataly
- Dorothea Neff
- Wolfgang Neuschmidt
- Hilde Olsinger

- Maria Petrykiewicz
- Roman Erich Petsche
- Luci Pollreis
- Edeltrud Posiles (b. Becher)
- Maria Potesil
- Johann Pscheidt
- Kurt Reinhard
- Hermine Riss
- Maria Saidler
- Maria Schauer
- Oskar Schindler
- Friedrich Schönschitz
- Anton Schmid
- Ludwig Semrad
- Wanda Semrad
- Pauline Smejkal
- Ludwig Sölder
- Edi Stecher
- Maria Steiner
- Maria Stocker
- Raimund Titsch
- Florian Tschögl
- Leo Tschöll
- Anton Viehbeck
- Toni Viehbeck
- Rudolf Wertz
- Joachim von Zedtwitz

#### [Ännern] Swiezer mank de Gerechten (Utwahl)

- Emile Barras
- Karl Barth
- August Bohny
- Friedel Bohny
- Friedrich Born
- Charles-Jean Bovet
- Paul Calame-Rosset
- Daniel Curtet
- Maurice Dubois
- Renée Farny
- Harald Feller
- Laure Francken
- William Francken

- Jean-Edouard Friedrich
- Albert Gross
- Paul Grüninger
- Hildegard Gutzwiller
- Otto Haggenmacher
- Frieda Kobler
- Arthur Lavergnat
- Jeanne Lavergnat
- Carl Lutz
- Gertrud Lutz
- Marie Maienhofer
- Rosa Näf
- René Nodot

- Marcel Pasche
- Anne-Marie Piguet
- Ernest Prodolliet
- Roland de Pury
- Fred Reymond
- Hans Schaffert
- Martha Schmidt
- Sebastian Steiger
- Ernest Wittwer
- Peter Zürcher

### [Ännern] Annere Länner

#### [Ännern] Briten mank de Gerechten (Utwahl)

  - Frank Foley

#### [Ännern] Italieners mank de Gerechten (Utwahl)

  - Giorgio Perlasca

#### [Ännern] Nedderlänners mank de Gerechten (Utwahl)

  - Corrie ten Boom
  - Miep Gies
  - Joop Westerweel

#### [Ännern] Polen mank de Gerechten (Utwahl)

  - Czesław Miłosz
  - Jan Karski
  - Irena Sendler

#### [Ännern] Portugesen mank de Gerechten

  - Aristides de Sousa Mendes

#### [Ännern] Sweden mank de Gerechten (Utwahl)

  - Raoul Wallenberg

#### [Ännern] Tschechen mank de Gerechten (Utwahl)

- Milena Jesenská
- Emilie Schindler

#### [Ännern] Törken mank de Gerechten (Utwahl)

  - Selahattin Ülkümen

#### [Ännern] US-Amerikaners mank de Gerechten

  - Varian Fry

#### [Ännern] Japaners mank de Gerechten

  - Chiune Sugihara

## [Ännern] Weblinks

- Righteous Among the Nations - De Gerechten mank de Völker (engl.)
- Sieten vun Yad Vashems to dat Thema (engl.)
- Wannehr een in dat Programm upnahmen weern kann
- Wie de de Staat Israel hölpen deit, Staatlich Pensionen
- Medizinisch Hölp
- Österriekers mank de Gerechten mank de Völker
- Holocaust Memorial Budapest, testimony from the family Jakobovics in 1947
- Witness: "Karoly Szabo played a determining role among Wallenberg’s supporters"

Vun „http://nds.wikipedia.org../../../d/e/_/De_Gerechten_mank_de_V%C3%B6lker_b2be.html“

Kategorien: De Gerechten mank de Völker | Israel | Holocaust | List

##### Views

- Artikel
- Diskuschoon
- Aktuelle Version

##### Mitmaken

- Hülp
- Wikipedia-Portal
- Spennen

##### Söken

##### Annere Spraken

- Català
- Česky
- Deutsch
- English
- Esperanto
- Español
- Suomi
- Français
- עברית
- Magyar
- Italiano
- 日本語
- Nouormand
- Polski
- Română
- Slovenčina
- Svenska