Arkhangelsk - Wikipedia

# Arkhangelsk

### Frå Wikipedia – det frie oppslagsverket

Hamna i Arkhangelsk i 1896.

Arkhangelsk er ein by nord i Russland, og er hovudstad i Arkhangelsk oblast. På russisk språk vert namnet stava Архангельск. Namet tyder erkeengel, og kjem av erkeengelen Mikael, som byen er oppkalla etter. Arkhangelsk ligg ved den nordlege delen av elva Dvina (Nord-Dvina) nær utløpet i Kvitsjøen lengst nord i den europeiske delen av Russland. I mellomalderen var byen den viktigaste hamnebyen i Russland. Den geografiske posisjonen er: 64° 32′ N, 40° 32′ Ø. Folketalet var 364 000 i 2005.

Byen breier seg med med dei moderne forstadane Solombala og Ekonomija over 16 km langs elva. Eit av byen sine største historiske landemerke er det gamle, festningsliknande handelssenteret Gostinij Dvor (1668). Byggverket strekkjer seg 400 meter langs breidda av Dvina og er eit monument over stordomstida som handelsby.

Arkhangelsk er ein viktig region på grunn av eit tungt industrielt miljø. Det finst òg ein maritim skule, eit teknisk universitet, eit epidemologisk institutt og eit regionalt museum i Arkhangelsk. Byen er Russland si største hamn for utskipning av tømmer, og har stor verksemd innan treforedlings- og papirindustri. Byen har òg ei fiskerihamn. Etter at isbrytarar vart tekne i bruk om vinteren, har byen hatt heilårshamn. Det finst i tillegg rike førekomster av mineralar i Arkhangelskregionen, av kol, bauxitt, fluor og verdfulle førekomster av diamantar. Men mestedelen av ressursane i regionen er framleis ikkje utnytta.

## [endre] Historikk

I 1584 gav tsar Ivan den grusame ordre om å grunnleggja Ny Kholmogory (Novy Kholmogory). Denne byen fekk i 1613 namn etter erkeengelklosteret. På denne tida var Kvitsjøen Moskva sin einaste eigne tilgjenge til havet, sidan Austersjøen var kontrollert av Sverige. Men tilgangen var avgrensa, på grunn av at Kvitsjøen er islagd om vinteren. Innbyggjarane av områda kring Arkhangelsk og Kvitsjøen vart kalla pomorar, og var dei første som utforska områda mot aust. Dei opprettet handelsruter til Nord-Sibir, forbi Uralfjella og byen Mangazeja som de grunnla. Dei drev òg handel og var dyktige sjøfarar.

Tsar Peter I av Russland.

I 1683 tok Peter I over makta i Russland. Han var då berre 10 år. Då han vart 20, i 1693, lét han oppretta av eit skipsverft i Arkhangelsk. Peter innsåg at Arkhangelsk alltid ville ha ein avgrensa funksjon som hamneby på grunn av dei fem månadene i året då Kvitsjøen var islagd. Han grunnla St. Petersburg i 1704 etter vellukka krigføring mot svenske styrkar i Austersjøen. Peter avgjorde at Russland sin utanrikshandel nå skulle gå gjennom St. Petersburg, som nokre år etterpå vart Russland sin hovudstad.

Den aukande handelen over Austersjøen førde til nedgongstider på 1700-talet, då Arkhangelsk mista si rang som Russland sin hamneby. På 1800-talet vart det meir liv i økonomien, då tømmer vart ein stor eksportartikkel over den nyopna jarnbanen til Moskva.

#### [endre] Pomorhandelen

Pomorhandelen, som var ein spesiell bytehandel av fisk og korn med Nord-Noreg, hadde si blomstringstid på 1800-talet. Denne handelen har vore svært viktig for økonomisk og kulturell utvikling av både Nord-Noreg og Arkhangelsk. På denne tida vart tilhøvet til Noreg styrka mellom anna ved at russarane etablerte ei fast dampskipsrute frå Arkhangelsk til Vardø i 1875. Ruta la til rette for russisk turisme og sesongarbeid i Finnmark. Folk i dei norske nordområda fekk òg eit bedre innblikk i russisk kultur. Drikking av te brygga på samovar, vakker, fleirstemd song, dei russiske kvinnene sine fargerike klede og gjestfridom i pomorskipa gjorde sitt til at venskapsband vart etablert.

## [endre] Kjende personar frå Arkhangelsk-området

- Mikhail Lomonosov (1711-1765) - forfattar
- Mickail Vassiljevitsj Pletnev, pianist, dirigent og komponist
- Ilja Sjumov, sjakkmeister

## [endre] Lenkjer ut

- Satellittbilete av Arkhangelsk (Google Maps)
- Arkhangelsk Region (nettstad med engelsk tekst og lenkjer til regional informasjon)
- Offisiell nettstad for Arkhangelsk byadministrasjon (på russisk)
- Offisiell nettstad for Arkhangelsk Oblast (på russisk)
- Pomoruniversitet i Arkhangelsk (på russisk)
- Arkhangelsk State Technical University (på russisk)
- Northern State Medical University (på russisk)
- Arkhangelsk regionalmuseum for lokalkunnskap, historie og økonomi (på russisk og engelsk)
- Handelshuset Gostinyj Dvor
- Arkhangelsk biletgalleri 1 (frå byadministrasjonen sin nettstad)
- Arkhangelsk biletgalleri 2

Henta frå «http://nn.wikipedia.org../../../a/r/k/Arkhangelsk.html»

Kategoriar: Byar i Russland

##### Views

- Innhaldsside
- Diskusjon
- Noverande versjon

##### Søk

##### På andre språk

- ‪Norsk (bokmål)‬
- Svenska
- Asturianu
- Беларуская
- Català
- Чăвашла
- Česky
- Deutsch
- Eesti
- Ελληνικά
- English
- Español
- Esperanto
- فارسی
- Français
- 한국어
- Hrvatski
- Ido
- Bahasa Indonesia
- Иронау
- Italiano
- עברית
- ქართული
- Latina
- Magyar
- Nederlands
- 日本語
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Српски / Srpski
- Suomi
- Türkçe
- Українська
- 中文