Edat deth Hèr - Wikipèdia

# Edat deth Hèr

### Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.

| Preïstòria | Protoistòria | Istòria
Paleolitic Mesolitic Neolitic | Edat del coire Edat del bronze Edat del fèrre | Antiquitat Edat Mejana Epòca modèrna

Edats preïstoricas
O | La Tène |  | Protoistòria
Hallstatt
Edat del fèrre
Bronze final |
Bronze mejan
Bronze ancian
Edat del bronze
Calcolitic |  |
Neolitic | Preïstòria
Mesolitic / Epipal.
P | Paleolitic superior |
Paleolitic mejan
Paleolitic inferior
Paleolitic
Edat de la pèira

Era Edat deth Hèr (reg. Edat deu Hèr, Edat del Fèrre, Edat dau Fèrre) ei eth periòde en qué se desvolopèc era metallùrgia deth Hèr. Aguest metau ei superior ath bronze en çò que tanh a duretat e abondança de jadiments. Era aucupacion corrècta d'aguest minerau comencèc en II millenni aC, en tot èster es ititas eth prumèr reiaume organizat que controtlèc era sua produccion. Era expansion deth coneishement sus er emplec deth hèr se produsís probablament des d'Anaràn a trauèrs deth Caucas. Aguesta edat pòrte cambis importants, donques es empèris orientaus s'afeblísson, mentre qu'es centres de poder se desplacen cap a Occident. Atau donques, era Edat deth Hèr ven caracterizada pera utilizacion deth hèr coma metau, utilizacion importada de Autan Miei a trauèrs dera emigracion de tribus indoeuropees (cèltes), qu'a compdar deth 1200 aC comencen a arribar tà Euròpa Occidentau e eth sòn periòde artenh enquiara epòca romana e a Escandinàvia enquiara epòca vikinga (ath torn der an 1000 de nòsta ère). Encara que tanben era expansion bantú, que se dèc entorn deth 500 aC, arribèc rapidament gràcies ara tecnologia deth hèr. En quinsevolh cas, com entàs auti periòdes dera preistòria, es limits cronologics dera Edat deth hèr vàrien considerablament segontes er airau culturau e er airau geografic considerat. Ath delà, quauques civilisacions jamès coneisheren era Edat deth hèr maugrat conéisher des de fòrça d'ora quauques caracteristiques d'un desvolopament sociau e/o tecnic important. Ei per exemple eth cas des civilisacions precolombinas.

## [Modificar] Era Edat deth Hèr europèa

Ad aguest periòde pertanh era Epòca arcaica grèga, era civilisacion des etruscs, era de Tartessos ena peninsula Iberica, seguidi des iberics, e es sòns vesins penisulares es celtoberics; es gals en França, qu'artenheren un important nivèu culturau, eca. A Euròpa centrau era Edat deth Hèr se dividís en dus periòdes:

- Era Cultura de Hallstatt (800-450 aC): Prumèra Edat deth Hèr.
- E era Cultura de La Tène (des deth 450 aC enquiara conquista romana): Dusau Edat deth Hèr. En Alemanha es istorians sòlen diferenciar enter ua Edat deth Hèr prerromana (La Tène) e ua auta romana (Cultura de Jastorf)

Recuperat(ada) de "http://oc.wikipedia.org../../../e/d/a/Edat_deth_H%C3%A8r_1ddb.html"

Categoria: Protoistòria

##### Views

- Article
- Discussion
- Version actuala

##### Recercar

##### Autras lengas

- Aragonés
- العربية
- Asturianu
- Bosanski
- Català
- Česky
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Ελληνικά
- Emiliàn e rumagnòl
- English
- Esperanto
- Español
- Eesti
- Euskara
- فارسی
- Suomi
- Français
- Galego
- עברית
- हिन्दी
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Íslenska
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Limburgs
- Lietuvių
- Latviešu
- Македонски
- Bahasa Melayu
- Plattdüütsch
- Nederlands
- ‪Norsk (nynorsk)‬
- ‪Norsk (bokmål)‬
- Polski
- Português
- Română
- Русский
- Sicilianu
- Srpskohrvatski / Српскохрватски
- Simple English
- Slovenčina
- Slovenščina
- Српски / Srpski
- Svenska
- ไทย
- Türkçe
- Українська
- Tiếng Việt
- 中文